T.S. Eliot vond 'Animal Farm' te 'trotskistisch' om te publiceren

Dichter en uitgever T.S. Eliot weigerde in 1944 de later klassieke roman van George Orwell, Animal Farm, te publiceren. In een recent opgedoken brief legt Eliot, de toenmalige uitgever van Faber and Faber, aan Orwell uit dat hij de visie, die hij trotskistisch noemde, "niet overtuigend" vond. Eliot schreef in de brief, die lange tijd in de privécollectie van zijn weduwe Valerie zat, dat hij de publicatie van een boek met zo'n politieke boodschap op dat moment niet opportuun achtte. De Sovjetunie was in 1944 nog een medestander in de strijd tegen nazi-Duitsland. Niettemin schreef Eliot: "Het is alleszins de plicht van elke uitgeverij die beweert ook andere belangen en motieven na te streven dan alleen commerciële voorspoed om tegen de stroom van het moment in te roeien." Waarna hij uitlegde dat "dat toch niet iets is dat op dat moment moest gebeuren".

Eliot legt ook uit dat de karaktertekening van de varkens op de boerderij - met Napoleon gebaseerd op Stalin en Snowball gebaseerd op Trotski - te eenzijdig was. Maar al bij al vond hij het een bijzonder werk. "We zijn het eens dat het een uitzonderlijk schrijfstuk is; dat de fabel zeer hoogstaand is uitgewerkt, en dat de verhaallijn de aandacht van de lezer vasthoudt, wat maar weinig andere auteurs sinds Gulliver konden doen", daarmee verwijzend naar Jonathan Swift. Eliot eindigt zijn brief met de mededeling dat hij nu verwacht dat hij Orwell als schrijver voor Faber and Faber zou verliezen, wat hij betreurde. Want, zo schreef Eliot, "ik schat je werk hoog in, want het is goede literatuur van fundamentele integriteit".

Uiteindelijk zou Animal Farm in augustus 1945 verschijnen bij Secker and Warburg, een even antifascistische als antistalinistische Britse uitgeverij. Bij die uitgeverij was in 1938 al Orwells verslag van de Spaanse Burgeroorlog, Homage to Catalonia, verschenen. In de Verenigde Staten verscheen de politieke satire nog een jaar later, nadat enkele grote uitgeverijen het hadden afgewezen. De brief van Eliot staat centraal in de binnenkort uitgezonden BBC-documentaire Arena. Zie de berichtgeving bij The Guardian. (HC)

Geert Mak krijgt hoge Franse orde

De Nederlandse schrijver Geert Mak krijgt van de Franse regering de orde van Chevalier de la Légion d'Honneur als erkenning voor "zijn persoonlijke verdiensten, zijn schrijftalent en de bijdrage die hij met In Europa heeft geleverd aan het Europese project", zo meldt uitgeverij Atlas. Het bekroonde In Europa is al in negen talen uitgebracht, terwijl er ook nog vertalingen in het Turks, Tsjechisch, Kroatisch, Chinees, Koreaans en Japans volgen. Intussen zijn er van de Nederlandse editie 400.000 exemplaren verkocht. De VPRO maakte van In Europa een 35-delige tv-serie, die ook op Canvas is te zien. De auteur krijgt de onderscheiding op 23 april in handen in de Franse ambassade. (DL)

Twee 'verloren gelegde' brieven van Victor Hugo in Antwerpen teruggevonden

In de Antwerpse Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience werden bij toeval twee handgeschreven brieven van de Franse schrijver Victor Hugo (1802-1885) teruggevonden, zo meldt de instelling. In de twee brieven aan zijn persoonlijke vriend en journalist Camille Berru becommentarieert Hugo het politieke klimaat van zijn tijd. De brieven zullen op Erfgoeddag (op zondag 26 april) aan het publiek worden getoond. Ze waren al in 1957 in de collectie van de bibliotheek terechtgekomen, maar de steekkaart die naar de brieven verwees, was verdwenen. "Hoewel de brieven dus netjes op hun plaats lagen in het beveiligde magazijn, leken ze van de aardbodem verdwenen te zijn", meldt de bibliotheek.
De twee brieven zijn gericht aan Camille Berru, een goede vriend van Victor Hugo waarmee hij in de periode 1848-1851 samen actief was bij de krant L'Evénement. Berru komt ook voor in Hugo’s Histoire d’un crime (1877), het boek waarin de machtsovername door Napoleon III in 1851-1852 wordt geëvoceerd. Daarin mengt Hugo fictieve verhalen met historische feiten.
Berru was, net als Hugo, sterk gekant tegen de staatsgreep van Napoleon III en stond op de barricaden. Na de overwinning van Napoleon III gingen beiden in ballingschap in Brussel waar Berru journalist werd bij de krant L'Indépendance belge. De twee brieven van Hugo zijn respectievelijk geschreven vanuit Hugo's Hauteville House in Guernsey in 1866 en vanuit het Luxemburgse Vianden in 1871. Vandaaruit rapporteert Hugo aan Berru ook over de ontmoeting met een jonge weduwe wiens echtgenoot gefusilleerd werd. Later wordt deze Marie zijn minnares.
Hugo schreef wellicht meer dan tienduizenden brieven. Zie meer details in dit artikel in Streven.

Dat bibliotheken niet altijd meer precies weten wat ze allemaal in hun collectie hebben, komt wel vaker voor. Onlangs kwam aan het licht dat de British Library van ruim 9.000 collectiestukken niet meer weet waar ze zich bevinden, zie ons DPM-bericht. (DL)

Russische festiviteiten voor Gogols 200ste verjaardag

In Rusland wordt de 200ste verjaardag van Nikolaj Gogol, komende woensdag 1 april, met verschillende activiteiten herdacht, zo meldt Moscow News. Het dodenmasker van de schrijver van Dode zielen en De neus ligt samen met zijn lederen manuscriptentas op een tentoonstelling in het State Pushkin Museum of Fine Arts. In die tas zou Gogol het tweede deel van Dode zielen hebben bewaard voordat hij het verbrandde omdat hij er niet tevreden over was. Het Gogol House Museum op de Nikitsky Bulvar in Moskou heropent na een grondige renovatie. In Gogols voormalige woning, waar de schrijver in 1852 stierf, zijn voortaan terug de schrijfpen, manuscripten, portretten en andere parafernalia te bezichtigen. In het huis zou Gogol zijn Dode zielen, deel 2, in de haard hebben verbrand.

Het stuk Pannochka, gebaseerd op Gogols verhaal Viy, wordt opgevoerd, met een naaktscène die het stuk volgens een Russische krant tot een "porn play" maakt. Nu ook wordt de groots opgezette verfilming van Gogols roman uit 1835, Taras Bulba, gereleased. De Russische Nationale Bank heeft een speciale munt geslagen en er zijn symposia en lezingen over en met het werk van Gogol. Meer info op de (Russische) site Gogol200.ru. (HC)

Antwerpen schenkt schrijvers een reeks gedichtenmuren

In Antwerpen wordt eind april gestart met de inrichting van een aantal gedichtenmuren, zo melden diverse kranten. Als alles goed gaat, zullen er dit jaar nog drie worden ingehuldigd. De eerste, op 29 april, komt er ter ere van de vorig jaar gestorven volkszanger Wannes Van de Velde, die op die dag geboren is.
Het lied De zwerver van Wannes zal te lezen zijn op een muur nabij café 't Half Souke in de Hoogstraat, een plek waar Wannes vaak kwam, vlak bij de Zwarte Panter en het huis van zijn moeder. Het ontwerp is van Gert Dooreman. Na Wannes Van de Velde krijgen Hugo Claus en Gust Gils in Antwerpen hun gedichtenmuur. Niet enkel overleden schrijvers komen in aanmerking voor een gedichtenmuur, want volgend jaar zou ook Leonard Nolens met een muur vereerd worden.
Verder heeft uitgeverij P het voornemen om het verzameld werk van Wannes Van de Velde uit te geven. Hij was naast liedjeszanger ook schrijver. Zo verschenen tussen 2000 en 2007 diverse delen van zijn dagboek. Binnenkort komt een laatste deel van zijn dagboeknotities uit onder de titel Over zingen en andere demonen. (DL - Foto: de jonge Wannes van de Velde)

Geloofd en geprezen # 23

De weekoogst literaire zilverlingen, rijksdaalders en ander prijzengrut:

** Op basis van de titellijsten van Nederlandse en Vlaamse leesclubs voor het seizoen 2008-2009 zijn twaalf boeken genomineerd voor de Boekdelenprijs. Onder meer Jeroen Brouwers, Ian McEwan, Arthur Japin, Connie Palmen en Charlotte Mutsaers (foto) maken kans op deze gezamenlijk Vlaams-Nederlandse prijs. Ook Rachida Lamrabet is genomineerd. (Literatuurplein)

** De Nederlandse vertaalster Froukje Slofstra ontvangt de Aleida Schotprijs voor haar vertaling van de Russische roman Leven & Lot van Vasili Grossman. De prijs voor vertalingen uit de Slavische literatuur bedraagt 2500 euro en wordt elke twee jaar uitgereikt door de Aleida Schot Stichting. (ANP)
** Vijf journalisten van Britse kranten zijn genomineerd voor de Orwell Prize voor politieke verslaggeving. (The Guardian)

** De Premio Alfaguara (175.000 dollar) gaat naar de Argentijn Andrés Neuman voor zijn roman El viajero del siglo. (Der Standard)
** Salvatore Scibona wint met zijn debuut The End de Young Lions Fiction Award van de New York Public Library. (New Yorker)
** Na de arrestatie van de stichter van de premio Grinzane Cavour nog meer calamiteiten in de Italiaanse literaire wereld. De winnaar van de komende Premio Strega, de meest prestigieuze prijs van het land, zou al maanden op voorhand bepaald zijn, nog voor de boeken al ingezonden zijn. Daniele Del Giudice zou de opvolger zijn van Paolo Giordano. (Corriere Della Sera)
** De Britse dichter Christopher James wint de National Poetry Competition met zijn gedicht Farewell to the Earth. (The Guardian)

** De verhalenbundel One More Year van de Oekraïens-Amerikaanse Sana Krasikov krijgt de Tami Rohr Prize for Jewish Literature. (Publishers Weekly)

** Het beste Bulgaarse boek is volgens een enquête Onder het juk van Ivan Vazov.

** Brigitte Decock uit Ronse is Beste Boekenjuf. (Boek.be)

Papierman(d) - aflevering 61

Een royale graai literaire leeswaren, aangevuld met kleiner boekennieuws:

**De onzekere toekomst van de Britse openbare bibliotheken, in The Guardian.

**Fraaie boekenwinkels uit de hele wereld, in beelden gevat.

**Orhan Pamuk heeft onlangs het eredoctoraat gekregen van de universiteit van Rouen en hield een lezing Flaubert, c'est moi, zie Pierre Assoulines République des livres.

**De Albanese schrijver Ismail Kadare zegt dat "politieke auteurs" niet bestaan, zie The Guardian.

**Milan Kundera wordt tachtig jaar op 1 april, The Australian herbekijkt zijn oeuvre, in Le Nouvel Observateur leest Alain Finkielkraut zijn nieuwe essaybundel Une rencontre. Zie ook L'Express.

**Berlijn eert de Duitse schrijver Golo Mann, naar aanleiding van zijn 100ste geboortedag, zie Der Standard.

**Een mogelijke verklaring waarom vrouwen meer zouden lezen dan mannen biedt een Brits onderzoek, geanalyseerd in The Guardian.

**Hanif Kureishi over Salman Rushdie en de fatwa in Prospect.

**Vijf auteurs bekijken in de New York Times de literaire impact van Sylvia Plath, na het nieuws van de zelfmoord van haar zoon Nicolas Plath: 'Why the Plath Legacy lives.'

**Het werk van hardboiled-detectiveschrijver Raymond Chandler revisited in The Telegraph.

**De memoires van Shoah-regisseur Claude Lanzmann, Le Lièvre de Patagonie, besproken in L'Express.

**Arnon Grunberg sprak met de Duitse auteur Daniel Kehlmann (foto) in Amsterdam, een verslag in NRC.

**Brieven van Albert Einstein zijn te zien in een internettentoonstelling bij het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, zo meldt De Morgen.

**Het effect van de Libris Literatuurprijs op de verkoop, nagegaan in Trouw: 'Prijswinnaar is niet altijd kassucces.'

**De site van Borderkitchen, spin off van Crossing Border, is online.

**Liederen van de dertiende-eeuwse dichteres Hadewych voor het eerst op muziek gezet, zie de Volkskrant. Zie ook dit essay van Piet Gerbrandy over Hadewych.

**De Vlaamse schrijver Walter van den Broeck heeft zich een eigen site laten timmeren.

**Een dubbelinterview met Dimitri Verhulst en Pjeroo Roobjee in De Standaard, naar aanleiding van Zogezegd in Gent, volgende week.

**Johan De Haes bespreekt de nieuwe roman van Leen Huet, Eenoog op deredactie.be

**Stine Jensen maant Gerrit Komrij aan om bestseller-chicks à la Marie Mosterd te gaan lezen, zie NRC. (DL)

Heengegaan: Giuseppe Bonaviri (84), Heinz von Cramer (84), Bernard Lentéric (75) en Gertrud Fussenegger (96)

Vier schrijvers legden voorgoed hun pen neer deze week:

**De Italianse schrijver Giuseppe Bonaviri (foto), van opleiding cardioloog, is op 84-jarige leeftijd overleden. Hij maakte in 1954 al zijn romandebuut met Il sarto della stradalunga. Zie Der Standard en Wikipedia. Italo Calvino prees zijn werk.

**Een van Duitsland meest productieve hoorspelauteurs Heinz von Cramer is overleden op 84-jarige leeftijd.

**Op 75-jarige leeftijd is de Franse auteur Bernard Lentéric overleden in Parijs, zie France 3.

**De Oostenrijkse schrijfster Gertrud Fussenegger is op 96-jarige leeftijd gestorven. Tijdens de Tweede Wereldoorlog trok zij de kaart van nazi-Duitsland en schreef enkele controversiële antisemitische gedichten. Zie ook Der Standard. (DL)

Bookboxes vangen literatuur in een luciferdoosje

De nieuwe Nederlandse uitgeverij Lucha Libre, een initiatief van Xavier van Leeuwe en kunstenaar Richard Meier, start met de uitgave van 'luciferboekjes', minituurboekjes die passen in een luciferdoosje. De boekjes in harmonicavorm, die de naam Bookboxes meekregen, vormen telkens de samenwerking tussen een auteur en een kunstenaar of illustrator. Er verschenen meteen achttien deeltjes. Zo is er een korte tekst van Ronald Giphart (De blinde reiziger), over een meisje dat naar honing smaakt, geïllustreerd door Nanne Meulendijks en is er werk van Sylvia Witteman (een recept voor minestronesoep) en Bert Wagendorp of het woordenloze Lucifer's Life van Ward Monné. Uitgeverij Lucha Libre inspireerde zich voor haar bookboxes op wat vormgever TankBooks eerder deed. In de zomer van 2007 lanceerde deze uitgeverij het idee om een serie klassiekers uit de wereldliteratuur uit te geven in de vorm van een sigarettenpakje. Kortverhalen van onder meer Franz Kafka, Joseph Conrad, Lev Tolstoj, Ernest Hemingway en R.L. Stevenson werden verpakt alsof ze een oprookbaar doosje van 20 sigaretten waren, iets waarover destijds uitgebreid werd bericht op De papieren man.
De nu bij Lucha Libre verschenen bookboxes werden door Richard Meier met de hand vervaardigd, in zijn atelier in het Zuid-Franse Elne. Vanaf heden worden de 'bookboxes' tentoongesteld bij studio Ton De Boer en fotostudio Flower Fox. Zie ook de lof voor het project bij NRC Handelsblad. (DL)

Vreemdste boektitelprijs voor 'auteur' van 200.000 titels

De Diagram Prize voor 'de vreemdste boektitel van het jaar', een speels initiatief van het blad The Bookseller, gaat dit jaar naar The 2009-2014 World Outlook for 60-milligram Containers of Fromage Frais van Professor Philip M Parker (Icon Group International), zo meldt The Guardian. Hij haalde het met 32 procent van de stemmen van vijf andere genomineerde titels: Baboon Metaphysics. The Evolution of a Social Mind door Dorothy L. Cheney en Robert M. Seyfarth (University of Chicago Press), Curbside Consultation of the Colon van Brooks D. Cash (SLACK Incorporated), The Large Sieve and its Applications. Arithmetic Geometry, Random Walks and Discrete Groups van Emmanuel Kowalski (Cambridge University Press), Strip and Knit with Style van Mark Hordyszynski (C&T) en Techniques for Corrosion Monitoring van Lietai Yang (Woodhead).

Professor M. Parker, wiens winnende boek 832 euro kost per exemplaar, beschouwt zichzelf "als 's werelds meest productieve auteur in de geschiedenis van deze planeet." Hij schreef bijvoorbeeld ook boeken met welluidende titels als The 2007-2012 Outlook for Lemon-Flavoured Bottled Water in Japan of The 2007 Import and Export Market for Household Refrigerators in Czech Republic. Parker is een managementprofessor aan de Franse businessschool Insead. Hij dankt zijn onvermoeibare en kwantitatieve auteursschap aan de uitvinding van een machine die boeken schrijft op basis van databasezoekopdrachten en van het internet, waarmee hij naar eigen zeggen productiekosten van "auteurs, uitgevers, grafici, data-analisten, vertalers, verdelers en marketingpersoneel" reduceert. Op die manier zou hij al 200.000 boeken gefabriceerd hebben.

Organisator en secretaris van de Diagram Prize Philip Stone, zegt dat het natuurlijk lichtjes controversieel is "dat het winnende boek door een computer is geschreven", "maar als je bekijkt hoeveel biografieën van celebrity's door ghostwriters zijn gepend, is dit dan toch niet zo vreemd."

De jury was van oordeel dat het "om een uitzonderlijk raar jaar" ging, qua vreemde boektitels en kreeg een bijzonder hoog aantal inzendingen te verwerken. De prijs is ingesteld in 1978 en werd toen binnengerijfd door Proceedings of the Second International Workshop on Nude Mice. Zie onze eerdere berichtgeving, onder meer over de 'vreemdste boektitel van de voorbije dertig jaar'. Vorig jaar ging de prijs naar het zelfhulpboek If You Want Closure In Your Relationship, Start With Your Legs. (DL)

Jeroen Brouwers stelt vloekschrift voor in Mechelen

Jeroen Brouwers stelt vanavond in de Mechelse boekhandel De Zondvloed zijn “vloekschrift” Sisyphus' Bakens voor. In dat polemische pamflet vraag Brouwers zich af of de Prijs der Nederlandse Letteren van de Nederlandse Taalunie werkelijk de meest prestigieuze onderscheiding in het Nederlands taalgebied is. Jeroen Brouwers, die deze prijs in 2007 te beurt viel, meent van niet. Brouwers weigerde de prijs en legt uit waarom. In het persbericht over de toekenning van de Prijs werd Brouwers geprezen omdat hij “in de naoorlogse Nederlandstalige literatuur bakens heeft uitgezet en verzet”. Toen zijn ergernissen rondom deze onderscheiding zich tot een berg hadden opgehoopt, vond de schrijver dat hij "maar weer eens wat bakens moest uit- of verzetten".
Het venijn in Sisyphus’ bakens gaat vooral in de richting van de Nederlandse cultuurminister Ronald Plasterk (PvdA). Hij was het die de door zijn Vlaamse collega Bert Anciaux fervent verdedigde reglementswijziging afblokte en later de memorabele woorden sprak: “Het kan niet zo zijn dat de winnaar van een prijs kan gaan onderhandelen over de hoogte ervan.” Brouwers neemt het Plasterk bijzonder kwalijk dat hijzelf, “de afgescheepte laureaat”, beschuldigd werd van “onderhandelen”. “Vanwege die kwade wil, de starre verbetenheid, die Hollandse neerbuigendheid tegenover Vlamingen en dat jezuïtische Haagse gelieg”, besloot Brouwers de prijs op 22 oktober 2007 te weigeren (en uiteindelijk niet om de hoogte van het bedrag). “Geen zin meer in de komedie waarin ik de hoofdrol heette te vertolken, maar in werkelijkheid werd weggemoffeld in het souffleurshok.” In Sisyphus’ bakens onthult Brouwers dat zijn toespraak voor het Hof zelfs geheel op punt stond en een fonkelnieuw maatpak al rond zijn lijf was gesneden.
Brouwers’ teleurstelling gold niet uitsluitend het geldbedrag van 16.000 euro, dat in geen drie decennia bleek te zijn verhoogd, er was meer dat zijn verontwaardiging en woede opwekte, een boosheid van vele jaren, gegroeid tijdens zijn hele literaire loopbaan. Wat verdient een schrijver eigenlijk, waarom wordt de aanleveraar van de handelswaar (het boek) afgescheept met het geringste percentage van de opbrengst? Wat heeft het literatuurvijandige Nederlandse en Belgische koningshuis met deze "flutprijs" te maken, vraagt de republikein, democraat, antimonarchist Brouwer zich af. Wat voert die Taalunie eigenlijk uit en wat stelt Plasterk voor als minister van Cultuur?

Jeroen Brouwers wordt over deze en andere kwesties geïnterviewd door Johan Vandenbroucke in boekhandel De Zondvloed, O.L.Vrouwestraat 70, Mechelen, vanaf 20 uur. De toegang is gratis. Zie Literatuurplein voor een korte video met Brouwers, die laat zien dat zijn fulminade deels op broodzakken en slagerspapier is neergepend. In De Morgen Uitgelezen stond woensdag een uitgebreide recensie van uw dienaar over Sisyphus' bakens. Ook NRC Boeken en de Volkskrant schreven al korte besprekingen. Zondag wordt Brouwers ook geïnterviewd op het Passa Porta Festival. (HC/DL)

Belg Weyergans verkozen in de Académie française

De Belgische schrijver François Weyergans, die met Trois jours chez ma mère in 2005 de Prix Goncourt voor de neus van Michel Houellebecq wegkaapte, is verkozen als nieuw lid van de Académie française, zo meldt Bibliobs. Daarmee is Weyergans de eerste Belg die tot de eminente Franse instelling der 'Onsterfelijken' toetreedt. Weyergans zetelt nu op zetel n°32, die hiervoor door Maurice Rheims werd bezet. Er waren negen officiële kandidaturen, onder meer van Didier Van Cauwelaert, Renaud Camus, François Taillandier en de filmmaker Pascal Thomas. Van de 24 aanwezige leden stemden, in de derde stemronde, 12 voor Weyergans, 6 voor Van Cauwelaert, 2 voor Françis Taillandier, 2 voor Catherine Hermary-Vieille, 1 voor Renaud Camus. Eén stemformulier bleef blanco. Na de dood van Maurice Rheims in 2003 was de zetel officieel naar Alain Robbe-Grillet gegaan, maar hij had het pluche nooit willen gaan bezetten. De zetel kwam dus opnieuw vrij toen Robbe-Grillet vorig jaar stierf. Met de verkiezing van Weyergans zijn de 40 zetels van de Académie voor het eerst sinds 2006 opnieuw allemaal volzet. In de Académie zetelen momenteel onder meer René Girard, Valérie Giscard d'Estaing en Max Gallo.

De 68-jarige Weyergans had vrij laat zijn kandidatuur ingediend, op aanraden van de filmmaker Claude ­Berri (zie ons vorige bericht). "Ik weet dat mijn moeder heel tevreden zou zijn als ik zou worden opgenomen," had de auteur vooraf gezegd. Notoir nachtraaf Weyergans hoopte bovendien dat een mogelijke verkiezing orde in zijn leven zou brengen. "Ik moet elke donderdag om 9u30 aanwezig zijn voor de zittingen. Dat zou me eindelijk een uurrooster geven." Hij kan alvast zijn wekker beginnen te zetten. Zie ook berichtgeving van Le Monde en Le Figaro.(HC)

Arthur Japin nieuwe gastschrijver van Rijksuniversiteit Groningen

Arthur Japin is de nieuwe gastschrijver van de Rijksuniversiteit Groningen, zo laat de instelling weten. Vanaf september 2009 verzorgt hij werkcolleges over geschiedenis en fictie en geeft hij publieke lezingen over zijn schrijverschap en de rol daarin van werkelijkheid en fictie. Het gastschrijverschap van Arthur Japin begint met een openbaar interview. De openbare optredens vinden plaats op de maandagavonden 28 september, 5 en 12 oktober. De werkcolleges worden gegeven aan een geselecteerde groep studenten. Daarin gaat Arthur Japin met de studenten op zoek naar de mogelijke bronnen van hun eigen schrijverschap en hoe die het beste zijn aan te boren.
Arthur Japin (1956) debuteerde na een theatercarrière in 1996 als schrijver met de verhalenbundel Magonische verhalen. Bij het grote publiek brak hij door met de historische roman De zwarte met het witte hart, dat wereldwijd vertaald werd. Voor zijn roman Een schitterend gebrek (2004) ontving hij de Librisprijs en zijn laatste roman De overgave (2007) werd bekroond met NS Publieksprijs 2008.
Sinds 1986 is aan de Rijksuniversiteit Groningen elk najaar een gastschrijver verbonden. De gastschrijver verzorgt openbare lezingen en een reeks werkcolleges. Arthur Japin is de 24e gastschrijver. Eerdere gastschrijvers aan de Groningse universiteit waren onder meer Doeschka Meijsing, Willem Wilmink, Monica van Paemel, Willem Jan Otten, Gerrit Krol, Nelleke Noordervliet, Bernlef, Rutger Kopland, Joost Zwagerman, Thomas Rosenboom, Bas Heijne, Koos van Zomeren, Tonnus Oosterhoff, Marjolijn Februari, Esther Jansma en Kader Abdolah. De organisatie van het Gastschrijverschap is in handen van de RUG en Studium Generale Groningen. (HC)

Origineel Claus-Raveelarchief te koop

In het Antiquariaat De Slegte in Antwerpen is een tentoonstelling te zien over de jarenlange vriendschap tussen Hugo Claus en Roger Raveel, met naast bibliofiele topstukken als de originele en monumentale Genesis-editie ook een originele tekening van Raveel uit 1957, en verder handschriften en brieven die Claus’ en Raveels levenslange vriendschap illustreren. Een uitgebreide briefwisseling en verschillende projecten waarbij beide kunstenaars samenwerkten getuigen hiervan. Een aantal belangrijke archiefstukken én de boeken die deze vriendschap voor het leven opleverde, is ook te koop. Enkele verloren gewaande brieven zijn boven water gekomen.

De vriendschap tussen de twee dateert uit 1946. In oktober van dat jaar overlijdt de moeder van de schilder. Claus schrijft voor haar een In memoriam-sonnet dat opgenomen staat in zijn eerste bundel Kleine reeks. In 1949 publiceert Claus een artikel over drie jonge schilders: Jan Burssens, Pierre Vlerick en Roger Raveel. Hij schrijft opnieuw over Raveel in 1948 in de krant Vooruit, en in 1965 maakt hij bij diens werk een korte reeks gedichten die later de titel Thuis meekrijgt. Daarvoor al, in 1957, verschijnt van Claus als catalogus bij de Raveeltentoonstelling een lang gedicht getiteld Roger Raveel in een uitgave waarin ook twee van Raveels tekeningen worden opgenomen. In 1969 realiseerden beide kunstenaars samen de uitgave Genesis, een monument in de Vlaamse literatuur, kunst en bibliofilie.
Claus’ archiefmateriaal raakte in de loop van zijn lange actieve schrijverscarrière hopeloos verspreid. Talloze verhuizingen, schenkingen, maar ook verkopen en zelfs diefstal resulteerden in een zeer versplinterd archief. Antiquariaten en veilinghuizen overal te lande bieden met de regelmaat van de klok Clausmanuscripten en -parafernalia te koop aan, waarover we geregeld berichtten. (HC - Illustratie: portret van Raveel en zelfportret door Hugo Claus)

Ben Okri twittert dagelijks aan nieuw gedicht

De Nigeriaanse Bookerprizewinnaar Ben Okri brengt aan een snelheid van één regel per dag een nieuw gedicht uit via de internetdienst Twitter, zo meldt The Guardian. Eigen aan Twitter is dat de korte berichten - de "tweets" - niet langer dan 140 karakters kunnen bedragen. Dat zag Okri, die in 1991 met The Famished Road de Bookerprize won, niet als een probleem, wel integendeel. "We moeten meer overbrengen in minder woorden. Vorm volgt tegenspoed. We leven in onzekere tijden. Ik denk dat we een nieuw soort beknopt schrijven nodig hebben dat antwoorden zoekt op de angsten van onze tijden. Mijn gevoel is dat dit tijdperk perfect is voor de korte, lucide aanpak." De eerste regel van het gedicht luidt "I sing a new freedom". De regel die gisteren gepost werd was "Freedom with discipline". Vandaag komt de derde lijn. Uiteindelijk zal het volledige gedicht ook op Okri's Facebook- en MySpace-pagina's worden geplaatst. In april volgt dan een nieuw, gedrukt, boek Tales of Freedom, een bundeling korte verhalen en gedichten, aangekondigd als "een ontmoeting tussen verhaal en haiku".

De onlinedienst Twitter wordt meer en meer ingeschakeld bij de schone letteren. Eerder kondigden wel al een "twitterisatie" van een roman aan, en ook uitgevers zien er handel in. Picador heeft, onder Hamlets motto "Brevity is the soul of wit" nu de Twitter book club gelanceerd. Het eerste te betwitteren boek is de roman The Housekeeper and the Professor van Yoko Ogawa. En een eerste geval van literaire Twitterfraude is er ook al: een bedrieger gaf zich uit voor schrijfster Maya Angelou en schreef in haar naam valse tweets. (HC)

Belg François Weyergans mogelijks verkozen in de Académie française

De in Frankrijk wonende Belgische schrijver en Goncourtwinnaar François Weyergans heeft zijn kandidatuur gesteld bij de verkiezing van de vacante fauteuil 32 in de Académie française. Donderdag wordt beslist wie in de eerbiedwaardige instelling, die de Franse taal in ere houdt, de zetel van de overleden Maurice Rheims inpalmt. Als hij het haalt, zou hij de eerste Belg zijn in de veertigkoppige Académie. De 67-jarige Weyergans, die in 2005 met Trois jours chez ma mère de Goncourt voor de neus van Michel Houellebecq wegkaapte, krijgt alvast de openlijke steun van de weduwe van Alain Robbe-Grillet. Robbe-Grillet zetelde ook in de Académie. Weyergans moet het in de stemrondes onder meer opnemen tegen Didier Van Cauwelaert, ook al een auteur met Belgische roots, en tegen Renaud Camus, François Taillandier, Catherine Hermary-Vieille, Michel Borel, Pascal Thomas en Jean-Claude Barreau.

In Paris Match spreekt Weyergans over "een oud verlangen". Bovendien hoopt "de Woody Allen van de Franse literatuur" dat de uitverkiezing hem enige regelmaat brengt: "Het zou formidabel zijn voor mijn leven. Ik moet elke donderdag om 9u30 aanwezig zijn voor de zittingen. Dat zou me eindelijk een uurrooster geven." Weyergans doet het ook voor zijn 94-jarige moeder: "Ik weet dat zij heel tevreden zou zijn als ik zou worden opgenomen." Om zijn late kandidatuur kracht bij te zetten, bestookt hij de Academieleden intussen met brieven. Commentaar van Paris Match, die er een mooie Belgenmop in ziet: "Als Weyergans het haalt, is het alsof Claude Chabrol minister van Cultuur zou worden." (DL)

Christelijke boekhandels ontevreden met Librisnominatie van vloekende Verhulst

Enkele christelijke boekhandels in Nederland zijn vanwege de vloeken in de titel ongelukkig met de Librisnominatie van Godverdomse dagen op een godverdomse bol van Dimitri Verhulst en nemen drastische maatregelen, zo weet Boekblad. Verhulsts boek werd maandag op de shortlist van de Libris Literatuur Prijs gezet (zie ons vorige bericht) maar Librisboekhandel Van Kooten in Veenendaal heeft 35.000 folders van de organisatie waarin het boek aangeprezen werd, laten vernietigen. Dat kostte de winkel 2600 euro. "Op een gegeven moment is het de kwestie of je voor je principes staat of niet," aldus Albert van Kooten, die het boek overigens wel verkoopt. "Ik vind het een prachtig boek. Maar ik heb bezwaren tegen de titel, net zoals mijn werknemers en mijn achterban."
Joost Goedhart van Goedhart Boeken in Zwolle heeft het boek van Verhulst niet in de winkel. "Als iedere boekhandelaar trekken we ons eigen spoor, onze keuze wordt mede bepaald doordat wij en onze klanten christen zijn. Met deze titel raak je een belangrijk deel van het volk." Ook Jo van Dorp van Ichthusboekhandel verkoopt Verhulst niet vanwege zijn "gespecialiseerde assortiment". Maar ook deze boekhandelaar oppert in Boekblad bezwaren: "Principieel vind ik de titel van het boek niet welgevoeglijk en nodeloos kwetsend. Los daarvan zou ik het commercieel niet in de winkel willen hebben. Je doet je klanten er geen plezier mee, en juist dat is in deze tijden, wil je overleven, belangrijk." Godverdomse dagen op een godverdomse bol werd in Vlaanderen op 300.000 exemplaren gratis bij het weekblad Humo verspreid (zie onze vorige berichtgeving). (HC)

Italiaanse literatuurmecenas opgepakt op beschuldiging van fraude en aanranding

Kader Abdolah, van wie afgelopen februari bekend geraakte dat hij de prestigieuze Premio Grinzane Cavour voor Het huis van de moskee was toegekend, zal zijn prijs niet kunnen ontvangen. De schatrijke Italiaanse professor en oprichter van de prijs, Giuliano Soria (foto), is immers gearresteerd op beschuldiging van financiële malversaties en seksuele intimidatie van een van de leden van zijn huispersoneel, zo meldt Der Standard. De Premio Grinzane Cavour werd in 1982 voor het eerst uitgereikt, op initiatief van Soria. Met een totaal budget van 5 miljoen euro, aangereikt door een bank in Turijn, gold de onderscheiding in de verschillende categorieën als een van de belangrijkste Italiaanse en internationale literaire prijzen. Prijswinnaars waren onder anderen Nadine Gordimer, Wole Soyinka, José Saramago, Günther Grass, V.S. Naipaul, J.M. Coetzee en Don DeLillo. Vele winnaars van de Premio Grinzane Cavour wonnen later de Nobelprijs.

De professor Spaanse literatuur aan de universiteit van Rome wordt ervan beticht meer dan 20 miljoen euro van verschillende stichtingen te hebben verduisterd, onder meer voor de aanschaf van 19 panden en om er een zeer exorbitante levensstijl te kunnen op nahouden. Daarbovenop komt nog de klacht van de seksuele intimidatie. De prijsuitreiking voor 2009, voorzien voor in juni, is na de arrestatie van Soria halsoverkop afgezegd en er heerst grote onduidelijkheid hoe het nu verder moet. Ook al nam Soria ondertussen ontslag uit al zijn functies die hij in de organisatie bekleedde, volgens zijn advocaat om de prijs te redden, dan nog lijkt het vast te staan dat de Premio Grinzane Cavour in 2008 voor het laatst werd uitgereikt. Soria, de eigenaar van het roemruchte wijnkasteel Grinzane Cavour in de Barolostreek (foto 2), was met "zijn" prijs een van de belangrijkse literaire mecenassen van Italië geworden. De uitreiking op het kasteel was elk jaar een met dure smaak overgoten societygebeuren. Nog in januari 2009 nodigde Soria op zijn kasteel Imre Kertèsz en Ingrid Betancourt uit. (HC)

Hans Boland wint Filter Vertaalprijs 2009

De Nederlandse vertaler Hans Boland wint de Filter Vertaalprijs 2009 voor de meest opvallende productie van het afgelopen jaar voor de roman Duivels van Fjodor Dostojevski, uitgegeven door Athenaeum–Polak & Van Gennep. Hans Boland (1951) is vertaler van Russisch proza en poëzie. Hij woonde en werkte meer dan vijf jaar in Sint-Petersburg. Behalve Dostojevski vertaalde Boland ook het werk van diens vrolijke tegenhanger, Aleksandr Poesjkin. De jury noemde Bolands vertaling, die tot nu toe steevast als Demonen verscheen, vol "durf en creativiteit". "Alleen al uit de keuze van de titel, die afwijkt van die van eerdere vertalingen van dit boek, blijkt de durf van Boland om zich af te zetten tegen de traditie. In het oplossen van de problemen die voor vertalers uit het Russisch spelen, toont hij een grote creativiteit. Toegankelijkheid voor de eenentwintigste-eeuwse lezer staat bij hem voorop, zonder dat er afbreuk wordt gedaan aan het historische karakter van de tekst. Boland maakt van deze intrigerende roman een monument van levend Nederlands." De jury van de Filter Vertaalprijs bestond uit Cees Koster, Bertie van der Meij en Désirée Schyns. De prijs, een initiatief van het vertalerstijdschrift Filter, werd voor de derde keer toegekend; eerdere winnaars waren Onno Kosters (2007) en Bertie van der Meij (2008). Aan de Filter Vertaalprijs is een geldbedrag van 1000 euro verbonden, ter beschikking gesteld door Uitgeverij Vantilt. Zie het bericht bij het Expertisecentrum Literair Vertalen en een recent interview met de vertaler via Klara. (HC)

Passa Portafestival ontvangt keur aan schrijvers

Het Passa Portafestival, voorheen bekend onder de roepnaam Het Groot Beschrijf, pakt dit jaar uit met een fijne keur aan grote literaire namen. Het uitgesproken internationaal georiënteerde Brusselse festival nodigt niet minder dan 147 schrijvers uit. Met het overkoepelende thema "De wereld is een werf" worden talloze lezingen, interviews en debatten georganiseerd, op de meest denkbare en ondenkbare Brusselse plekken: "Aan de orde is de maakbaarheid van een wereld die onophoudelijk verandert en verbouwd, kapotgemaakt of gerepareerd wordt."

Het festival is gespreid over drie dagen en bevat tal van potentiële hoogtepunten. Donderdag 26 maart wordt in Passa Porta zelf de aftrap gegeven door de Hongaarse schrijver Péter Nàdas met een rede "over het bouwen van een huis". Op vrijdag 27 maart wordt De Europese Grondwet in Verzen voorgesteld, het fijnbesnaarde project van David van Reybrouck en zijn Brussels dichterscollectief met 52 Europese dichters. Op zaterdag 28 maart is de Muntschouwburg het toneel van "Remapping the world" met onder meer Geert Mak, Péter Nàdas, Ramsey Nasr, Joseph O’Neill, Olivier Rolin, Ingo Schulze, Elif Shafak en Zoé Valdés. Zij becommentariëren de internationale wereldorde.

Op zondag 29 maart is er dan ruimte voor een parcours doorheen Brussel, waarop het kruim van de binnen- en buitenlandse letteren present tekent. Er zijn gesprekken met Joseph O’Neill, Ramsey Nasr, Alan Hollinghurst, Elif Shafak, Bart Moeyaert en Jeroen Olyslaegers, Alessandro Barrico, Enrique Vila-Matas, Mircea Dinescu en thematische onderdelen als "roman in de steigers" met Yves Petry, Saskia De Coster en Jeroen Theunissen. Tot de grote trekpleisters behoren allicht het gesprek van filosoof en psycholoog Douwe Draaisma met Betty Mellaerts, evenals de ongetwijfeld felle combinatie Kristien Hemmerechts – Catherine Millet. Verder ondervraagt Jos Borré Erwin Mortier en spreekt Jean-Paul Van Bendegem met Rik Torfs en Koen Peeters. Op de koppen lopen wordt het allicht bij het gesprek van Jeroen Brouwers met Piet Piryns over de constructie van zijn literaire wereld. Komrij, die in Brussel zijn 65ste verjaardag viert, treedt in gesprek met Mark Schaevers. En zelfs Harry Mulisch komt naar Brussel afgezakt voor een interview in Bozar. De 80-jarige Mexicaanse auteur Carlos Fuentes mag op dezelfde plek omstreeks 18u30 voor het orgelpunt zorgen. (DL)

A.F.Th. van der Heijden bekroond met Inktaap voor 'Het schervengericht'

Het schervengericht van A.F.Th. van der Heijden is bekroond met de Inktaap, zo meldt VRT. De Inktaap wordt door jongeren uit Nederland, Vlaanderen en Suriname uit de winnaars van de drie grote literaire prijzen in het Nederlandse taalgebied gekozen. Deze drie grote prijzen zijn de Gouden Uil, de AKO Literatuurprijs en de Libris Literatuur Prijs. Van der Heijden, winnaar van de AKO Literatuurprijs, kreeg de prijs vandaag uit handen van een van de duizend middelbare scholieren, bijeengekomen in deSingel in Antwerpen. In totaal namen 2000 scholieren aan de verkiezing deel. De andere twee genomineerden voor de Inktaap waren D. Hooijer met Sleur is een roofdier (winnares Libris 2008) en Marc Reugebrink met Het grote uitstel (winnaar Gouden Uil 2008). Van der Heijden wordt op de erelijst van de Inktaap voorgegaan door Dimitri Verhulst met De helaasheid de dingen. Andere winnaars waren Henk van Woerden met Ultramarijn en Tom Lanoye met Boze Tongen. Zie onze vorige berichtgeving. (HC)

Goncourtwinnaar Gilles Leroy lanceert petitie tegen de paus

De Franse schrijver en Goncourtwinnaar 2007 Gilles Leroy wil dat paus Benedictus XVI zijn controversiële uitspraken over het condoomgebruik in Afrika onmiddellijk intrekt, zo meldt Livres Hebdo. De auteur van Alabama Song heeft daartoe via Bibliobs een internetpetitie gelanceerd die ondertussen al druk bijval heeft gekregen. Bij de eerste ondertekenaars zijn onder meer Isabelle Gallimard, uitgeefster van Leroy, en schrijvers als Chantal Thomas, Philippe Besson en Marie NDiaye. Ook de laatste Nobelprijswinnaar Geneeskunde Françoise Barré-Sinoussi en de Belgische priester en UCL-theoloog Benoît Lobet steunen de actie.

Bij een recent bezoek aan Kameroen had de paus gezegd dat hij niet gelooft dat het condoom de aidsproblemen van Afrika kan oplossen, zelfs integendeel. Leroy zegt de uitspraken van de paus "je de schouders zouden doen ophalen als ze niet zo gevaarlijk zouden zijn voor de hele mensheid. (...) Beeld je de ontmoediging en de woede in van dokters, verenigingen en regeringen die overal ter wereld strijden tegen de pandemie, terwijl de paus bij het verlaten van het vliegtuig en terwijl hij zijn allereerste voet op de Afrikaanse bodem zet in twee zinnen het werk van 25 jaar wegveegt."

Ook Oscar van den Boogaard vond de uitspraak in De Standaard van gisteren dubieus: "Het condoom is het ultieme symbool voor het dragen van verantwoordelijkheid. De paus wil juist niet dat mensen verantwoordelijkheid nemen voor zichzelf en hun seksualiteit. Want dan zouden ze hem niet meer nodig hebben." (HC)

Palestijnse leesbevorderaars krijgen Astrid Lindgren Award

De Astrid Lindgren Memorial Award is toegekend aan het Tamer Institute For Community Education dat aan leesbevordering doet in de Gazastrook en op de Westelijke Jordaanoever, zo meldt onder meer TV5. Het Tamer Institute, een ngo die sinds 1989 jonge kinderen het plezier van het lezen bijbrengt, krijgt daarmee het grote bedrag van 5 miljoen Zweedse kroon (445.000 euro). Volgens de jury doet "het instituut in moeilijke omstandigheden aan een ongewoon brede en dynamische leesbevordering. Het Tamer Instituut erkent - in de geest van Astrid Lindgren - de kracht van woorden en de sterkte van boeken, verhalen en verbeelding als belangrijke sleutels om tot zelfvertrouwen te komen, verdraagzaamheid en moed om het leven aan te pakken".

De Astrid Lindgren Award is in 2003 door de Zweedse regering ingesteld. De prijs moet de aandacht voor de schrijfster Astrid Lindgren (1907-2002) hoog houden en tegelijkertijd het recht op cultuur voor kinderen promoten. Lindgren is de auteur van de Pipi Langkous-reeks en schreef vele tientallen andere succesvolle kinderboeken. Villa Kakelbont nomineerde dit jaar Carll Cneut, Kitty Crowther, Bart Moeyaert en Klaas Verplancke voor België. In Nederland werden Dick Bruna, Guus Kuijer, Joke van Leeuwen, Toon Tellegen, Thé Tjong-Khing, de Nationale Voorleeswedstrijd en het Kinderboekenmuseum in Den Haag voorgedragen. In totaal waren er 153 kandidaten uit 60 landen. Vorig jaar won de Australische jeugdschrijfster Sonya Hartnett (zie ons vorige bericht). (HC)

Dimitri Verhulst, Robert Vuijsje en Charlotte Mutsaers op shortlist Libris Literatuurprijs

In De Nieuwe Kerk te Amsterdam zijn vandaag de zes nominaties voor de shortlist van Libris Literatuur Prijs 2009 bekend gemaakt. De prijs wordt met 50.000 euro gehonoreerd. De shortlist bestaat uit:

*Contrapunt, Anna Enquist - De Arbeiderspers

*Visser, Rob van Essen - Nieuw Amsterdam

*Onze oom, Arnon Grunberg - Lebowski

*Koetsier Herfst, Charlotte Mutsaers - De Bezige Bij

*Godverdomse dagen op een godverdomse bol, Dimitri Verhulst - Contact

*Alleen maar nette mensen, Robert Vuijsje - Nijgh & Van Ditmar

Robert Vuijsje is met zijn komische roman over de multiculturele verwarring de enige auteur die zowel op de shortlist van de Gouden Uil als de Libris prijkt. Verhulst is met zijn scabreuze en groteske wereldgeschiedenis de enige Vlaming in de lijst, terwijl op de longlist ook nog Erwin Mortier (Godenslaap) en Erik Vlaminck (Suikerspin) present waren. Verhulst krijgt veel lof mee: “In een literair landschap waarin net iets te veel thrillers, incestdrama's en andere voorspelbare verhalen opdoemen, is Godverdomse dagen een verademing. Zijn tot kunsttaal opgepimpte Nederlands, met evenveel dialectische als zelfverzonnen woorden, is uniek”. Verhulst wordt uitgeroepen tot “een literaire durfal”. Ook prijzenhabituee en Librislaureaat 2007 Arnon Grunberg kan met zijn ‘oorlogsroman’ Onze Oom de jury sterk behagen: “Een schrijver die zoekt naar een nieuwe urgentie voor de roman, zowel in het politieke als in het ethische.”

Charlotte Mutsaers’ Koetsier Herfst wordt dan weer “hartstochtelijk en avontuurlijk” genoemd. Grootste verrassing in het rijtje is niettemin Rob van Essen. Zijn roman Visser is volgens de jury “een sublieme, onderkoelde roman over een te heet gestookte maatschappij”, waarin de geschiedenisleraar Jacob Visser “een fout maakt of in elk geval iets onhandigs doet” en “de boze tongen de rest doen.”

Juryvoorzitter Ivo Opstelten zei alvast dat het literaire engagement terug is van weggeweest. Ook ziet de jury dat 'het ideaal van de klassieke roman nog steeds aan slijtage onderhevig is' en "een toename van de genrevermenging".

De Libris Literatuurprijs kwam onlangs ook in het nieuws toen bleek dat een aantal uitgevers had nagelaten hun boeken in te sturen voor de prijs. Zo vielen onder meer Christiaan Weijts en Hans Münstermann al bij voorbaat uit de boot, net als Jan Cremer, Gerrit Komrij, Tessa de Loo en de wel voor de Gouden Uil genomineerde Jan Van Loy, plus debutanten Paul Baeten Gronda en Bert Natter. De winnaar wordt bekendgemaakt op 11 mei in het Amstel Hotel te Amsterdam.

De jury van de Libris Literatuurprijs bestaat dit jaar, naast Opstelten, uit Mark Cloostermans (medewerker van De Standaard), Carel de Haseth (dichter en raadsadviseur), Janet Luis (literatuurcritica NRC Handelsblad, en Thomas Vaessens (hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam). Vorig jaar ging de Libris Literatuurprijs naar D. Hooijer voor haar verhalenbundel Sleur is een roofdier. (DL - foto Dimitri Verhulst)

Zoon van Sylvia Plath en Ted Hughes pleegt zelfmoord

Nicolas Hughes, de zoon van de dichters Ted Hughes en Sylvia Plath heeft zichzelf omgebracht, 46 jaar nadat zijn beroemde moeder hetzelfde deed door vergassing, terwijl de eenjarige jongen toen in de belendende kamer aan het slapen was. De 47-jarige Hughes hing zichzelf op in zijn woning. Hij kampte al geruime tijd met een depressie, zo meldde zijn zus Frieda aan The Times en meldt The Guardian.

Hughes was ongehuwd en was tot voor kort professor in de ichtyologie (viskunde) en oceaanwetenschappen aan de Universiteit van Alaska in Fairbanks. Hij had onlangs zijn post opgezegd om een pottenbakkerij te starten. Hughes overleed al op maandag 16 maart, maar het nieuws werd pas nu vrijgegeven. Zijn zus Frieda, die ook dichteres en kunstenaar is, liet weten: "Zijn levenslange fascinatie voor vissen en visvangst, betekende voor hem een sterke band met onze vader, van wie vele gedichten over de natuur gingen." Ook Ted Hughes was een verwoed visser.

Het nieuws van de dood van Nicolas Hughes voegt een nieuw tragisch element toe aan de familiegeschiedenis van Plath en Hughes. Sylvia Plath, auteur van onder meer The Bell Jar, overleed in februari 1963 toen ze zichzelf ombracht door zich te vergassen in de keukenoven. Ze verhinderde dat het gas in de kinderkamers terechtkwam door de deuren te bedekken met handdoeken. Zes jaar later pleegde de minnares van Hughes en haar dochter op gelijkaardige wijze zelfmoord.

Hughes vertelde aan zijn twee kinderen pas toen ze tieners waren hoe hun moeder om het leven was gekomen. Tijdens en na haar voortdurend onder spanning staande huwelijk met Hughes, dat in 1962 op de klippen liep, leed Sylvia Plath voortdurend aan depressies.

Hughes, die onder meer de Britse Poet Laureate was, overleed in 1998, het jaar waarin hij Birthday Letters publiceerde, een serie van 88 gedichten over zijn leven met Sylvia Plath en de reacties op haar dood. Zie ook dit bericht. (DL - Plath met haar twee kinderen, rechts Nicolas als baby)

Zes Vlaamse auteurs schrijven theatertekst voor STAN

Het Antwerpse toneelgezelschap STAN heeft voor een nieuwe voorstelling zes Vlaamse schrijvers aan het werk gezet om een speciale theatertekst te schrijven. Saskia De Coster, Yves Petry, Tom Lanoye, Bart Moeyaert, Annelies Verbeke en de intussen betreurde Patricia de Martelaere kwamen aan het verzoek tegemoet, maar de Martelaere kon wegens haar ziekte geen tekst meer bezorgen. De aangezochte auteurs kregen de vrije hand in de thematiek. Opmerkelijk was dat het merendeel van de auteurs geen ervaring had met het schrijven van toneelteksten. De teksten resulteerden in de voorstelling Stukken, die zaterdag in première is gegaan in het Brusselse Kaaitheater.

Bart Moeyaert (foto) schreef Graz, de monoloog van een apotheker, die op zijn veertigste begint te twijfelen aan de zin van zijn bestaan. De tekst verschijnt dezer dagen ook in boekvorm. Yves Petry en Annelies Verbeke bewerkten een briefwisseling tussen hen beiden: "Petry nam er de rol aan van Rik Message, een zelfingenomen, allergische schrijver die net zijn eerste grote succesroman uit heeft. Ik antwoordde hem als Peggy Popers: een opdringerige, meer en meer onuitstaanbaar wordende fan", aldus Verbeke in De Standaard. Naar verluidt konden beide auteurs compleet hun duivels ontbinden en "heel hard tegen elkaar tekeer gaan."

Tom Lanoye voert in zijn ensemblestuk, dat hij zelf een zedenkomedie noemt, onder meer topbankiers op die samenkomen in een kasteel, waar ze niet bereikbaar zijn via blackberry of gsm. Precies op dat moment barst de kredietcrisis los. De voorstelling Stukken is opgedragen aan Patricia de Martelaere. Acteurs zijn Natali Broods, Robby Cleiren, Sara De Roo, Tine Embrechts, Maaike Neuville, Nico Sturm en Frank Vercruyssen. Het stuk gaat tot 16 mei op tournee in Nederland en Vlaanderen. Zie ook het artikel in De Morgen vandaag (niet online) en Sara De Roo van STAN en Yves Petry aan het woord over het resultaat in het programma Mekka. (DL)

Crisis krijgt amper greep op Nederlandse Boekenweek

De zojuist afgelopen 74ste Nederlandse Boekenweek, met het motto TJIELP TJIELP – De literaire zoo, heeft amper impact ondervonden van de economische recessie, zo laat de organiserende Stichting CPNB weten. Nagenoeg de hele oplage van het Boekenweekgeschenk (968.000 exemplaren, geschreven door Tim Krabbé, Een Tafel vol Vlinders) is van de hand gegaan. En uit een steekproef blijkt dat de besteding van de klanten slechts 1 à 2 procent lager ligt dan in 2008. Vooral de hernieuwde belangstelling voor de beroemdste Nederlandse dierenverhalenschrijver Anton Koolhaas was erg opvallend. De speciaal herdrukte vierde editie van zijn verzamelde verhalen bij uitgeverij Van Oorschot was in 15 dagen volledig uitverkocht, terwijl de vorige druk daar vijftien jaar voor nodig had. In het huis van Koolhaas, vlak bij het Vondelpark, waar hij van 1959 tot zijn dood in 1992 woonde, werd donderdag overigens een gedenkplaat voor Koolhaas onthuld door Midas Dekkers.
Als bestverkochte boeken werden Het diner van Herman Koch (dat intussen de kaap van de 100.000 exemplaren heeft overschreden), De verbouwing van Saskia Noort en De eenzaamheid van de priemgetallen van Paolo Giordano genoteerd.

Volgens CPNB was 'het dier in de letteren' een thema dat aansloeg. Ook het Boekenweekessay van Midas Dekkers (Piep, 95.000 exemplaren) was snel uitverkocht. In de Bestseller 60 maakten dan weer Mijn leven als hond van Martin Bril, Vogels kijken van Kester Freriks, Het dierbaarste van Kees van Kooten, Het vertrek van de mier van Toon Tellegen en Medereizigers van Rudy Kousbroek een goede beurt. Zie ons eerder bericht. (DL - affiche: De Designpolitie)

Eerste deel biografie Gerard Reve verschijnt in najaar 2009

In het najaar van 2009 verschijnt bij uitgeverij Van Oorschot het eerste deel van de biografie van Nop Maas over Gerard Reve, zo maakte de uitgeverij bekend. De biografie zal in het totaal drie delen omvatten. Deel I: De vroege jaren (1923-1962) zal veel tot "dusver onbekend materiaal over Reves jeugd" openbaren, net als over "zijn huwelijk met Hanny Michaelis, zijn tijd in Engeland, zijn geleidelijke en gelijktijdige ontwikkeling naar het rooms-katholicisme en de openlijke beleving van zijn homoseksualiteit, en over de aanloop tot zijn doorbraak naar het grote publiek met Op weg naar het einde (1963)."

Maas is al vijfentwintig jaar bezig om materiaal voor het boek te verzamelen. Elk deel zal zowat 750 bladzijden tellen. Deel II: De 'rampjaren' (1962-1975) verschijnt in het voorjaar van 2010, deel III: De late jaren (1975-2006) in het najaar van 2010. Zojuist zag bij De Bezige Bij een bloemlezing uit het werk van Reve door Joop Schafthuizen het licht: De Laatste Jaren van Mijn Grootvader, zie hier. (DL)

Mario Vargas Llosa noemt Berlusconi een 'democratische caudillo'

De Peruviaanse, intussen tot Spanjaard genaturaliseerde auteur Mario Vargas Llosa zingt in een interview met de Corriere della Serra uitgebreid de lof van de Italiaanse minister-president Silvio Berlusconi en noemt hem "een democratische caudillo", begiftigd met een "buitengewoon politiek instinct", zo meldt AFP. Caudillo was onder meer de bijnaam van de fascistische Spaanse generaal Franco.
"Berlusconi is een caudillo, een al lang verdwenen figuur, van wie niemand de terugkeer op het toneel van de geschiedenis verwachtte. Een democratische caudillo. Hij heeft niets van het autoritaire van Mussolini", zegt Llosa, die bekendstaat voor zijn rechtse opvattingen en in 1990 centrum-rechts presidentskandidaat was in Peru, maar de verkiezingen verloor. Llosa, auteur van Het groene huis en De stad en de honden, heeft Berlusconi eenmaal persoonlijk ontmoet. "Zijn voornaamste karakteristiek is het bon mot, de grapjasserij, het is een acteur die af en toe graag de clown uithangt. Maar je moet hem nageven dat hij een bijzonder politiek instinct heeft." Hij verwees daarbij naar het feit dat Berlusconi rechts in Italië wist een te maken. Vargas Llosa voegt eraan toe dat het buitenland de neiging heeft om Berlusconi te onderschatten, terwijl "hij nochtans drie keer regeringen in een hoogst complex land wist te leiden." (DL)

'La Princesse de Clèves' van Madame de La Fayette is cultureel protestwapen tegen Sarkozy

In de Franse culturele en literaire wereld is sinds enige tijd een ongewone vorm van protest aan de gang tegen de Franse president Nicolas Sarkozy: het lezen van de 17de eeuwse klassieke liefdesroman La Princesse de Clèves van Madame de la Fayette (1678). Sarkozy had bij herhaalde gelegenheden zijn misprijzen uitgedrukt voor het boek, dat tot de verplichte lectuur behoort in de Franse scholen. Sarkozy koesterde immers geen warme herinneringen aan de roman en zei bijvoorbeeld in 2006 al bij een toespraak in Lyon dat enkel "een sadist of een idioot vragen verwerkt over La Princesse de Cleves in de examens voor een job in de openbare dienst." En hij voegde er schamper aan toe: "Je ne sais pas si cela vous est souvent arrivé de demander à la guichetière ce qu'elle pensait de 'La Princesse de Clèves'... Imaginez un peu le spectacle!"
Sarkozy's herhaaldelijke aanvallen op het boek en de "zinloze lectuur" ervan zorgden ervoor dat lezers, studenten en onderwijzend personeel de roman begonnen te verdedigen en massaal te herwaarderen én lezen. Stilaan is La Princesse de Clèves uitgegroeid tot een symbool van cultureel protest tegen Sarkozy's politiek. De verkoop van het boek piekt en op het net afgelopen Parijse Salon du Livre was de hype van het moment de intussen wijdverbreide button met daarop de tekst "Je lis La Princesse de Clèves".

In de protestatmosfeer die momenteel in Frankrijk heerst tegen de hervormingsplannen van Sarkozy, werden de voorbije weken al tal van openbare lezingen van het boek georganiseerd, onder meer aan de Sorbonne, in theaters en aan het Panthéon. Deze week nog scoorde het boek hoog in een enquête naar het geliefkoosde boek van Franse auteurs (zie hier), wat ongetwijfeld te maken heeft met het de La Fayette-rumoer. Het weekblad L'Express maakt gewag van "het meest opwindende politiek-literaire fenomeen van het moment." Het boek, een verhaal over plicht versus liefde aan het hof van koning Henri II, geldt intussen als eremerk voor een bepaalde opvatting van Franse cultuur. La Princesse de Clèves wordt vaak beschouwd als de eerste moderne Franse roman. Zie de berichtgeving in The Telegraph en bij Slate.fr. (DL)

Arabische 'Booker Prize' krijgt controversiële Egyptische winnaar

In de Arabische wereld is stevige controverse over de bekroning van de Egyptische roman Beelzebub van Youssef Ziedan met de zogenaamde Arabische Booker Prize. Het boek, dat in Egypte onder vuur ligt van religieuze scherpslijpers, kreeg de voorname International Prize voor Arabic Fiction ter waarde van 50.000 dollar. Er waren 121 inzendingen uit zestien landen.
Beelzebub speelt zich af in het vijfde-eeuwse Egypte en Syrië en vertelt de autobiografie van de in Egypte geboren monnik die getuige is van vroegchristelijke disputen in Alexandrië. In Egypte heeft de Koptische kerk het boek veroordeeld als "lasterlijk" en wordt het gekielhaald als de Arabische versie van De Da Vinci Code. Vooral het gewelddadige portret dat Ziedan schetst van een van de vaders van de Koptische kerk, lokte woede uit. Anderen zeggen dat Ziedan "het christendom islamiseert" en "een ketter" is. De auteur en filosofieprofessor doet de aantijgingen af als nonsensicaal en "ongefundeerd": "Wie het boek vergelijkt met het boek van Dan Brown beseft het essentiële verschil niet tussen een avonturenroman van historisch fabrikaat zoals De Da Vinci Code en een filosofische roman die met bloed, zweet en tranen is geschreven." Beelzebub verschijnt binnenkort ook in het Engels, een vertaling die mee gefinancierd wordt door het prijzengeld. De verkoop van de roman loopt in de Arabische wereld intussen als een trein. Zie meer in The Guardian. (DL)

Papierman(d) - aflevering 60

Verspreid nieuws uit letterenland:

**De Verenigde Staten en Cuba redden via een gezamenlijke operatie belangrijke Hemingway-documenten, zie NRC en ons eerder bericht over de zaak, begin februari.

**De website van Literatuurplein (van de Nederlandse Vereniging van Openbare Bibliotheken) is grondig op de schop genomen en uitgebreid. Zie eveneens NRC.

**Een recensie over 's Nachts komen de vossen van Cees Nooteboom in Vrij Nederland en van Mensje van Keulen, Een goed verhaal.

**Recensie van het laatste nummer van DW B in NRC: 'God is een blauwbilgorgel'.

**Het Parool bespreekt Rudy Kousbroeks Medereizigers, over de liefde tussen mensen en dieren.

**E-bookreaders in opmars, noteert eveneens Het Parool. En ondertussen heerst wat ophef over de Kindle, die een patent zou gebruiken van Discovery, aldus Washington Post.

** Meer geek-stuff: de "twitterisatie van de roman".

**Overlijden van de Amerikaanse scenarioschrijver Millard Kaufman op 92-jarige leeftijd, zie Cinema.nl en de Los Angeles Times.

**Tien literaire eendagsvliegen, opgelijst bij The Times.

**Interview met Richard Blair, de zoon van George Orwell (Eric Blair) in The Sunday Times.

** Het einde van de reiziger in boeken?

**En de vloek van de tweede roman, zie eveneens The Times. (DL)

Geloofd en geprezen # 22

Alweer veel literair prijzengeld en nominatieverkeer in de aanbieding:

**De veertien genomineerden voor de International Man Booker Prize zijn bekend: Peter Carey (foto), Evan S. Connell, Mahasweta Devi, E.L. Doctorow, James Kelman, Arnošt Lustig, Alice Munro, V.S. Naipaul, Ngũgĩ wa Thiong'o, Joyce Carol Oates, Antonio Tabucchi, Dubravka Ugrešić, Ludmila Ulitskaya en Mario Vargas Llosa. De winnaar wordt bekendgemaakt begin mei, de uitreiking gebeurt in juni. De prijs bekroont een oeuvre van een internationale auteur en wordt om de twee jaar uitgereikt. Hij is 60.000 pond waard. Zie ook The Guardian.

**De longlist van de Orange Prize for Fiction is bekendgemaakt, prestigieuze prijs uitsluitend bestemd voor vrouwelijke fictie-auteurs. Genomineerd is onder meer de 63-jarige sociaal werkster Gaynor Arnold, naast Toni Morrison. Zie de BBC. De shortlist komt in april.

**De Ierse dichter en Nobelprijswinnaar Seamus Heaney krijgt de David Cohen Prize for Literature, een onderscheiding die hem eert voor zijn integrale oeuvre, zie eveneens de BBC en The Guardian. De prijs is 40.000 pond waard.

**De Nederlandse journaliste en literair critica Margot Dijkgraaf is benoemd tot Ridder van het Franse Legioen van Eer vanwege haar bemiddeling tussen de Franse en de Nederlandse cultuur, zie NRC Boeken. (DL)

Roberto Saviano beschuldigd van plagiaat

Roberto Saviano, de door de maffia bedreigde schrijver van de verfilmde bestseller Gomorra, werd woensdag in de krant Il Giornale beschuldigd van plagiaat, zo meldt Der Standard. De Napolitaanse freelancejournalist Simone Di Meo, die gespecialiseerd is in de georganiseerde misdaad in en rond de stad, beweert dat Saviano grote delen van zijn stukken in zijn boek heeft gebruikt, zonder hem daarbij als bron te vermelden. Di Meo heeft de zaak bij het gerecht aanhangig gemaakt en eist nu een half miljoen euro schadevergoeding.

Mondadori, de uitgever van Saviano, heeft de beschuldiging al weerlegd. De uitgeverij zegt dat Gomorra gebaseerd is op officiële bronnen, en ook gepubliceerde persstukken, maar geeft tegelijkertijd toe dat een deel van een reportage van Di Meo inderdaad niet goed als zodanig is aangegeven. Di Meo zegt dat hij Saviano voor de publicatie van het boek verschillende keren heeft ontmoet en hem over de Camorro heeft geïnformeerd. Hij zegt zeer verrast te zijn dat veel van die informatie zijn weg gevonden heeft naar het boek, zonder dat Di Meo daarvoor als bron is aangegeven.

Roberto Saviano kreeg na de doodsbedreigingen van de Napolitaanse maffia wereldwijd steunbetuigingen. Op de laatste Buchmesse in Frankfurt kreeg hij de prijs voor de beste boekverfilming. Saviano, die onder permanente politiebedreiging leeft, werd onderscheiden met een medaille van de stad Parijs en werd door het Nobelcomité gevraagd een speech te geven. Onder meer Sandro Veronesi, Salman Rushdie en Umberto Eco namen het voor Saviano op. (HC)

Luc Huyse krijgt de Arkprijs van het Vrije Woord

De Vlaamse socioloog en publicist Luc Huyse krijgt de 59ste Arkprijs van het Vrije Woord, zo meldt de VRT. De Stichting Arkcomité van het Vrije Woord roemt hem vanwege zijn "toegankelijkheid en zijn engagement tegenover sociale thema's". Volgens de organisatie heeft Huyse systematisch een maatschappelijk geëngageerd standpunt ingenomen tegenover nationale en internationale uitdagingen. "Hoogstaand wetenschappelijk onderzoek vertaalt hij in heldere, voor iedereen toegankelijke teksten. Als arbeiderszoon had hij van jongsaf aan aandacht voor sociale ongelijkheid en uitsluiting. Hij heeft de berechting van zowel de collaboratie in België als de apartheid in Zuid-Afrika grondig ontleed," aldus de jury.
De Arkprijs van het Vrije Woord wordt jaarlijks uitgereikt aan een denker die "de vrijheid van meningsuiting waardig uitdraagt". De prijs werd in 1951 gesticht door Herman Teirlinck. In het verleden wonnen onder meer Hugo Claus, Tom Lanoye en Wannes van de Velde de onderscheiding. Vorig jaar kreeg schrijver David Van Reybrouck de Arkprijs (zie ons bericht van toen). (HC)

British Library kampt met 9.000 vermiste boeken

De British Library kan meer dan 9.000 boeken uit zijn collectie niet meer terugvinden. Het betreft onder meer verhandelingen uit de renaissance over theologie en alchemie, middeleeuwse teksten over astronomie, eerste drukken van Charles Dickens en John Updike en een luxe-editie van Mein Kampf, gemaakt ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van Adolf Hitler in 1939, zo meldt The Guardian. De meerderheid van de 'verloren boeken' dateert uit de negentiende en twintigste eeuw.
De bibliotheek vermoedt niet dat de boeken gestolen zijn, maar gaat ervan uit dat het merendeel verkeerd is teruggelegd in de rekken. Mogelijk zijn er ook items verloren geraakt tijdens de verhuizing van de bibliotheek van het British Museum naar het gebouw in Saint Pancras in 1998. Ook is het mogelijk dat er labels zijn verwisseld of dat de catalogus niet is aangepast, nadat er wijzigingen zijn aangebracht in de collectie, aldus Jennifer Perkins van de British Library. Elk jaar worden er zo’n 3,5 miljoen items opgevraagd om te raadplegen in de leeszalen van de bibliotheek, die zo’n 650 kilometer aan boekenrekken en 150 miljoen catalogusobjecten telt. De verdwijningen kwamen aan het licht bij verschillende audits. Niet bekend is de precieze waarde van de 'vermiste' werken, maar dat die aanzienlijk is, staat buiten kijf. Zo zou een essay van de 16e-eeuwse Duitse theoloog Wolfgang Musculus al gauw 20.000 pond waard zijn. Een eerste druk van The Picture of Dorian Gray van Oscar Wilde, vermist sinds 1961, wordt geschat op 1.300 pond. In de British Library liggen wereldberoemde historische documenten zoals de Magna Carta en de Lindisfarne Gospels. Die krijgen een strenge bewaking in een speciale galerij. De British Library kreeg de voorbije jaren ook te maken met een aantal geruchtmakende diefstallen, zoals deze zaak-Farhad Hakimzadeh. Zie ons toenmalig DPM-bericht. (DL)