zaterdag 14 november 2009

AKO-winnaar Erwin Mortier pookt debat over letterenbeleid op

De toekenning van de AKO-literatuurprijs aan het boek Godenslaap van de Vlaamse schrijver Erwin Mortier (zie hier) blijft veel reacties uitlokken, niet in de laatste plaats bij hemzelf. In De Morgen (ook te lezen op zijn eigen site) lanceerde Mortier gisteren een open brief aan minister van Cultuur Joke Schauvliege (CD&V), waarin hij zijn prijs aangrijpt om voor de "schrijnende positie van de schrijver in Vlaanderen en België" meer aandacht te vragen. "Geen enkel statuut erkent, begrijpt en waardeert de eigenheid van onze arbeid en de eigenheden van het creatieve proces." Ook het uitblijven van de door de sector al lang gevraagde leenrechtvergoeding is Mortier een doorn in het oog. Hij had een en ander ook al aangekaart in de kranten, in de interviews na zijn uitreiking. Zo luidde het in De Morgen: "Ik hoor dat ik dankzij de prijs nu een voorbeeldfunctie krijg voor jongere auteurs. Cultuurministers zijn er altijd snel bij om kunstenaars te recupereren en hen onder het vaandel van Vlaanderen te laten varen. Maar ik nodig mevrouw Schauvliege graag uit op een audiëntie bij mij om met haar door te bomen over het fiscaal statuut van de schrijver en de eigenheid van onze arbeid."

Wat prompt gebeurde in een veelbesproken gesprek in het VRT-programma Phara op donderdagavond. Daar bracht Mortier dezelfde oproep te berde en hadden Mortier en Schauvliege enigszins de strijdbijl begraven. Toen reageerde Schauvliege, die in het algemeen op de vlakte bleef, dat het fiscale statuut federale materie is. In haar beleidsverklaring had de minister wel al te kennen gegeven dat besparing het ordewoord is, eerder dan de hervorming. De Vlaamse Auteursvereniging had bij monde van Erik Vlaminck een dringend gesprek gevraagd. Dat zou nu op de agenda staan voor volgende maand. Schauvliege zei dat aan alle vragen tot gesprek vanuit de cultuursector tegemoet wordt gekomen, maar dat de gespreksrondes wat tijd vragen.
Mortier schrijft dat Schauvliege het Fonds voor de Letteren stiefmoederlijk behandelt, "net als haar voorganger". Deze Bert Anciaux (sp.a) had enkele literaire organisaties buiten het Fonds geplaatst en apart betoelaagd. Mortier geeft een ferme sneer richting Stichting Lezen. "Dagboekjes uitdelen tijdens de boekenweek, schrijvers de trein opjagen om voor te lezen, postertjes, postkaartjes laten drukken, een webstekje hier, een kermiskraampje daar, wat voor onzin is dat? Stel deze lieden op dieet en er komt meteen een mooi budget vrij waarmee het Fonds voor de Letteren naar behoren kan werken."

Vandaag wil de vorige minister van Cultuur, Bert Anciaux, op zijn website enkele uitspraken van de schrijver "niet blauw blauw laten" (zie ook De Morgen). "Mortier is een knap auteur, maar van cijfers kent hij niets", luidt het. Anciaux riposteert dat "het Fonds voor de Letteren een stijging van de middelen kreeg van 570.155,00 euro initieel naar 3.951.000,00 euro in 2009. Dit is een stijging met +593 %. (...) Het Fonds, als rechtstreekse ondersteuner van de auteurs, werd dus geenszins stiefmoederlijk behandeld. Naast de uitbouw van het Fonds voor de Letteren, kregen extra initiatieven zoals de Stichting Lezen Vlaanderen, het Poëziecentrum, het Centrum voor de Vlaamse Strip, de Stichting Ons Erfdeel, de ondersteuning van de kwaliteitsboekhandel en tal van anderen een inbedding binnen het Vlaamse Letterenbeleid. En dan hou ik nog geen rekening met de stevige inspanningen die de Vlaamse Gemeenschap extra voor ondermeer de bibliotheken doet. Een stijging met meer dan +1.150 % van de middelen bewijst het belang dat we hechten aan de ondersteuning van het boek en de auteurs. Dit is een pak meer dan de kruimels die volgens Mortier gegeven worden. Met deze stijging staat het Letterenbeleid aan de kop van de stijgers binnen alle beleidsdomeinen van de Vlaamse Overheid. De waarheid heeft haar rechten!" (Zie ook de VRT)
Publicist Johan Sanctorum neemt op zijn blog de polemische handschoen op en hamert op de politieke impact van literaire prijzen: "Ik zou graag eens een schrijver beloond zien die het establishment te kakken heeft gezet, maar dat is natuurlijk een contradictie vermits het establishment zelf de prijzen uitdeelt. Voor de rest heeft Erwin Mortier een vlekkeloos PR-parcours gereden: het hautaine geschimp op het Schouwvliegje heeft hem de sympathie opgeleverd van juryvoorzitter Guy Verhofstadt (...). Daarbij blijf ik, zoals al vroeger gezegd, de verschijning van de luiers verversende moeder-minister een verademing vinden in het landschap van de kakmachines en de zelfverheerlijkende peptalk allerhande. (...) Een auteur die door een (ex-) premier wordt gelauwerd, dat kan nooit goed aflopen."

Ook Eric Defoort, Vlaams-nationalistisch intellectueel en lid van de Gravensteengroep, voelt zich vandaag in De Standaard op nog een ander terrein aangesproken door Mortier: "verneem ik tot mijn grote verbazing dat Mortier hoopte 'met zijn roman de Vlaams-nationalisten een pad in de korf te hebben gezet'. Tiens, tiens. Ik ben Vlaams-nationalist én verslaafd aan de Franse cultuur, niet in het minst aan de literatuur. Welnu ik heb al lezend op geen enkel ogenblik iets dat ook maar van ver op een pad zou kunnen lijken in mijn korf terecht zien komen. (...) Mortiers polemische uitspraken die helemaal niet bij Godenslaap aansluiten, stemmen mij wel dankbaar. Er zit een deel waarheid in. Door hem krijg ik de gelegenheid om samen met hem te eisen dat de Franstalige literatuur die in Vlaanderen tot stand kwam, erkend en gekoesterd wordt als een belangrijk deel van het cultureel erfgoed in Vlaanderen.
De Jong NV-A, de jongerenafdeling van de Nieuw Vlaamse Alliantie, vindt op hetzelfde terrein dat Mortier "best wel een punt heeft": "Vlaams-nationalisten moeten leren omgaan met de verfranste bourgeois-schrijvers van weleer. Een volk mag niet selectief omspringen met zijn erfgoed. Daarom verloot Jong N-VA enkele boeken van Maurice Maeterlinck en Emile Verhaeren. Van de winnaars verwachten we enkel dat ze ons hun indrukken over het gewonnen boek neerpennen en ons bezorgen." (Hans Cottyn)

Labels: , , ,

0 Comments:

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home