donderdag 25 juni 2009

Frankrijk herdenkt 50-jarig overlijden van Boris Vian

De Franse literaire wereld is deze week in de ban van Boris Vian (1920-1959). Dinsdag was het precies vijftig jaar geleden dat 'touche-à-tout' Vian overleed. Amper 39 jaar werd de Franse auteur, maar zonder overdrijven kun je zeggen dat zenuwpees Vian duizend levens leidde.
Van opleiding ingenieur was hij van jongsaf volkomen bezeten door de jazz en de literatuur. Het charmante haantje-de-voorste met een eeuwige glimlach om de dunne lippen stortte zich spoedig in het Parijse nachtleven, ondanks zijn zwakke hart dat hem al vroeg parten speelde. Op onnavolgbare wijze gaf hij kleur aan het Saint-Germain-des-Prés van de jaren vijftig, waar hij als trompettist sier maakte in de legendarische jazzclub Le Tabou. Intussen bestierde hij ook nog platenmaatschappijen en boekte hij successen als chansonnier met het pacifistische ‘Le Déserteur’ of ‘Fais-moi mal Johnny’.
Overdag werkte Vian frenetiek aan zijn literaire oeuvre, dat uiteindelijk elf boeken, vier gedichtenbundels, diverse theaterstukken en ontelbare jazzkronieken zou bevatten. Pas na zijn dood werden het absurdistische L’écume des jours en L’automne à Pekin volkomen naar waarde geschat, in het bijzonder door de generatie van mei ‘68. Bij leven verwierf Vian slechts schrijversfaam onder het pseudoniem Vernon Sullivan. Met zijn virulente roman noir J’irai cracher sur vos tombes (1946), bruuskeerde hij de goede zeden en werd hij in 1953 zelfs veroordeeld. Het stak Vian dat hij met zijn detectives (zoals Les morts ont tous la même peau) wel de gunst van het publiek won, maar zijn échte oeuvre amper aan de straatstenen kwijtraakte. In 1953 overwoog hij voorgoed te kappen met de literatuur. De jazz bleef zijn ultieme zuurstof. Maar toen Vian het aan de stok kreeg met de fiscus en privé in zak en as raakte, ging zijn gezondheid verder de dieperik in. Trompetspelen werd hem door de dokters ontraden. Het verhaal wil dat “iedere noot die hij nog speelde hem een dag van zijn leven zou kosten”. Vian sloeg de raad in de wind. Hij stierf in bitter ironische omstandigheden: hij zeeg op 23 juni 1959 ineen tijdens de voorstelling van een filmadaptatie van J’irai cracher sur vos tombes, waarover hij al enige tijd in oorlog lag met de makers. Vian kwam hoogstpersoonlijk opeisen dat zijn naam van de generiek zou worden verwijderd.
In Frankrijk is de stroom boeken en herdenkingsuitgaven over het ongeleide projectiel Vian intussen niet aan te slepen. Naast heruitgaves van het prachtige Manuel de Saint-Germain-des-Prés, waarin Vian de naoorlogse Parijse rive gauche op speelse wijze documenteerde, zijn er talloze pocketuitgaves en biografieën. Voor de liefhebbers: Boris Vian : si j'étais prophète, de Marc Lapprand et François Roulmann (Gallimard), Boris Vian, le sourire créateur, de Valère-Marie Marchand (Ecriture), Boris Vian, le swing et le verbe, de Nicole Bertold en François Roulmann (Textuel) en zelfs Piscine Molitor, een biografisch beeldverhaal dat bij Dupuis verschijnt. Als kers op de taart wordt het werk van Vian in 2010 opgenomen in de klassieke Pléiadereeks. (DL - foto boven: Vian met Juliette Gréco)

Labels:

0 Comments:

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home