donderdag 19 februari 2009

CIA hielp Boris Pasternak aan Nobelprijs Literatuur

Dokter Zjivago, de anti-Sovjetroman uit 1957 van de Russische schrijver Boris Pasternak (1890-1960), was kort na verschijnen de inzet van een bijzonder hoofdstuk in de Koude Oorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. In een nieuw boek bewijst literair historicus Ivan Tolstoy – overigens nazaat van – naar eigen zeggen nu onomstotelijk dat de Amerikaanse spionagedienst CIA de uit Rusland gesmokkelde roman zelf in het Russisch heeft uitgegeven, zo weet het Russische persbureau Ria Novosti. Nog dit jaar moet onderzoek van de archieven van het Nobelcomité, die 50 jaar gesloten blijven, meer klaarheid in deze geruchtmakende zaak scheppen.
Boris Pasternak gaf een manuscript aan een Italiaanse communistische uitgever. Het vliegtuig dat dit manuscript uit Moskou meenam, moest op Malta een onaangekondigde tussenstop maken. Toen de passagiers naar de wachtzaal werden afgeleid, fotografeerden geheime agenten het manuscript blad voor blad. De CIA zou via de in Den Haag gebaseerde drukkerij Mouton de Russische versie van het boek financieren. Vele exemplaren zouden verdeeld zijn op de Wereldtentoonstelling in Brussel, onder Russische toeristen die het paviljoen van Vaticaanstad bezochten.
Pasternaks boek was eerst in een Italiaanse vertaling verschenen, waarna het furore maakte in Franse, Engelse en Duitse vertalingen. Op voordracht van Albert Camus wilde het Nobelprijscomité Pasternak de hoogste literaire eer toekennen. Formele voorwaarde was wel dat Dokter Zjivago in het Russisch moest verschijnen. In de Sovjet-Unie passeerde het boek niet langs de censoren, maar de CIA sprong aldus bij. In oktober 1958 kreeg Pasternak de Nobelprijs. Twee dagen na de aankondiging stuurde hij naar het comité een bedankingstelegram, maar vier dagen later liet hij onder zware politieke druk weten de prijs niet te aanvaarden. Tolstoy beweert in zijn boek dat de Nobelprijs Pasternak niettemin van verdere Sovjetrepressie heeft behoed. Het volledig uitrangeren van de schrijver zou de Sovjet-Unie in het Westen in een zeer slecht daglicht hebben gesteld. De CIA beschouwde de ‘psy intel’-missie als geslaagd. In 1989 ging de zoon van Pasternak alsnog naar Stockholm om daar de medaille in ontvangst te nemen. Zie ook de recente verslaggeving in de Frankfurter Allgemeine. (HC - Illustratie 1: de eerste Russische druk van Dokter Zjivago)

Labels: ,

1 Comments:

Blogger Derk said...

http://intel.web-log.nl/intel/2005/11/hoe_pasternak_d_1.html

Hoe zat het met de Olympische sportster die het document meenam - via Malta ?

zondag, augustus 09, 2009 10:47:00 p.m.  

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home