maandag 30 juni 2008

P.C. Hooftprijswinnaar en Couperusbiograaf Frédéric Bastet (81) overleden

De Nederlandse archeoloog, schrijver en Louis Couperusbiograaf Frédéric Bastet is op 81-jarige leeftijd overleden in zijn woning te Oegstgeest, zo melden NRC Boeken en het Louis Couperusgenootschap. Bastet, P.C. Hooftprijslaureaat in 2005, kampte al enige tijd met ziekte. "F.L. Bastet was tot in zijn stijl en voorkomen een kind van de negentiende eeuw, een eeuw die hij op eigen houtje nog de gehele twintigste eeuw getracht heeft te laten voortduren", zo schrijft Michael Zeeman in de Volkskrant.
Bastet, man van vele disciplines, voltooide opleidingen in klassieke letteren en archeologie te Leiden. In 1966 werd hij daar benoemd tot hoogleraar in de archeologie. Hij werd er ook conservator van het Rijksmuseum van Oudheden. Als literair auteur debuteerde hij in 1959 met de novelle De aardbeving. Met twee andere vroege novellen, Heksendans uit 1961 en Lava uit 1963, werd De aardbeving in 1986 herdrukt onder de titel Op weg naar het zuiden. Bastet publiceerde ook poëzie, waarin de klassieke oudheid een voorname rol speelde, tot in de vorm toe, want hij opteerde graag voor het sonnet. In 1980 verscheen een keuze uit de gedichten onder de titel Catacomben.
Vermaardheid verwierf Bastet echter vooral met zijn vijf bundels Wandelingen door de antieke wereld uit de jaren zeventig en tachtig, waarin schrijverschap en archeologie elkaar de hand reikten. Geregeld publiceerde hij ook essayistiek, onder meer over Carel Vosmaer en Louis Couperus. Bastet zei later in een interview: "Het gerucht ontstond dat ik een biografie over Couperus zou schrijven. Dat wilde ik niet, maar de geruchten hielden zo aan, dat ik het bijna gênant ging vinden het niet te doen. Toen ging ik me verdiepen in het familiearchief van Couperus. Er zat zoveel interessants in, dat het zonde zou zijn er niets mee te doen." De vrucht van het minutieuze biografenwerk rond Couperus verscheen in 1987. Zijn Couperusbiografie werd wijd en zijd geprezen als een kunststuk en zorgde voor een flinke herontdekking van het oeuvre van de Haagse dandy. Bastet werd later ook de voorzitter van het Louis Couperusgenootschap en liet nog rijkelijke Couperuspublicaties het licht zien, zoals het foto-album De wereld van Louis Couperus.
Bastet rustte niet op zijn lauweren en schreef gestaag voort aan onder meer twee romans, Funérailles (1993) en De schele hertogin (2000), en het biografisch essay Helse liefde (1997) over de relaties tussen Chopin, Liszt, Marie d’Agoult en George Sand. Het sluitstuk van zijn oeuvre verscheen in 2005 toen hij in het autobiografische De grote wandeling terugblikte op zijn leven. Datzelfde jaar ontving hij de P.C. Hooftprijs voor het essay, het genre dat hem misschien het nauwst aan het hart lag.
Bastet stond bekend als een man die begiftigd was met een bijna ouderwetse eruditie, die bijzonder veel terreinen bestreek. Hij was van oordeel dat hij maar een "raar oeuvre" schreef. "Er is geen kop of staart aan te ontdekken." Zie ook het uitgebreide in memoriam bij Literatuurplein. (DL)

Labels: ,

Plantin-Moretusprijzen bekronen best verzorgde Vlaamse boeken

In Brussel zijn naar jaarlijkse gewoonte de Plantin-Moretusprijzen uitgereikt. De prijzen bekronen de best verzorgde boeken in Vlaanderen en zetten vormgevers en uitgevers in de schijnwerpers. De vakjury verkoos uiteindelijk 14 boeken in 6 categorieën vanwege hun uitgekiende lay-out en typografie. Vormgever Luc Derycke (van MER) sleepte drie prijzen in de wacht, onder meer voor het fotoboek Belgicum van Stephan Vanfleteren, evenals voor de kunstboeken Artempo. Where time becomes art en het Study book van Joëlle Teurlinckx. "Derycke heeft een constante kwaliteit en een bijzonder consistent oeuvre", aldus de jury.
Gert Dooreman viel in de prijzen voor de vorm van het Verzameld Werk van Shakespaere (Meulenhoff/Manteau), in de heruitgegeven Willy Courteauxvertalingen.
In de categorie non-fictie viel de bekroning op voor het boek van paus Benedictus XVI, Jezus van Nazareth (in vertaling verschenen bij Lannoo en vormgegeven door Nele Reyniers) en Mijn fans van Kim Clijsters, ontworpen door Jurgen Malfeyt (uitgeverij Borgerhoff & Lamberigts). Bij de school- en studieboeken scoorden Katrien Daemers en Jessika L'Ecluse met Achtergrond 03. Architect/ontwerper/onderzoeker? Casus Mare Meum: een oefening op de zee. Koen Bruyneel werd bekroond voor Overeind in Babel, een gelegenheidsuitgave van Stichting Ons Erfdeel. Opvallend genoeg werd de prijs voor jonge ontwerpers niet uitgereikt, vanwege te weinig inzendingen, evenals in de categorie private press en experimentele boeken. Als je alle bekroningen op een rij zet, is overduidelijk hoezeer de jury geporteerd is voor minimalisme.
Voor het eerst was er ook een publieksprijs voorzien, waarvoor meer dan 11.500 mensen hun stem uitbrachten op tien door de jury geselecteerde omslagen. 2.800 ervan kozen voor Louis. Het leven van een bedelaar van Louis en Yurek Onzia, vormgegeven door Toni Mulder en verschenen bij uitgeverij The House of Books.
Tot 24 augustus loopt in Bozar een tentoonstelling waarop alle bekroonde boeken te bekijken zijn. Later volgen nog presentaties op de Frankfurter Buchmesse, de Antwerpse boekenbeurs en de Leipziger Buchmesse. De laureaten ontvangen een trofee, die ontworpen werd door Van Looveren en Princen. Een professionele jury (met onder meer voorzitter Danny Dobbelaere, Michiel Hendryckx, Dirk Imschoot en Tessa van der Waals) beoordeelde de boeken op de kwaliteit van het papier, op lettertype, illustraties en omslag. (DL)

Labels: ,

Schrijfster en activiste Mies Bouhuys (81) overleden

De Nederlandse (kinder)schrijfster en activiste Mies Bouhuys is maandag op 81-jarige leeftijd overleden, na een langdurige ziekte, zo meldt onder meer deredactie.be en NRC Boeken. In 1948 kreeg Bouhuys voor haar debuutbundel Ariadne op Naxos meteen de Reina Prinsen Geerligs Prijs. Ze publiceerde regelmatig poëzie, maar ving het meeste aandacht met haar kinderboeken. Haar adagium van Bouhuys, die onder meer Anne Frank is niet van gisteren schreef, was: "Je mag een kind nooit vertellen hoe het moet denken." Het bekendst blijven haar door Fiep Westendorp geïllustreerde Pim en Pompoezenverhalen, gebundeld in de Pim en Pom Omnibus (1969). Ze publiceerde veel poëzie en ook toneel en werk voor televisie, zoals het zeer succesvolle tv-drama Huis in een schoen.
Als Nederlandse vertegenwoordigster van de Dwaze Moeders van de Plaza de Mayo in Argentinië, die ijverden voor de terugkeer van de onder het bewind van de miltaire junta verdwenen familieleden, had Bouhuys het moeilijk met de keuze van Willem-Alexander voor Máxima, dochter van een man die deel uitmaakte van het dictatoriale Videlaregime. Zie meer info bij de DBNL. (DL)

Labels: ,

Brussel huldigt Fernando Pessoa met eigen plein

Brussel krijgt binnenkort een Pessoaplein. Het komt te liggen in een hoek van het fameuze Flageyplein in Elsene, dat komend weekend zijn heraanleg viert met grootscheepse feestactiviteiten, die van 5 tot 12 juli plaatsgrijpen. De driehoek waar de buste van de Portugese dichter en dwaler Fernando Pessao (van de hand van Irene Vilar) prijkt, wordt op 11 juli omgedoopt tot Pessoaplein, precies op de plaats waar voorheen een frietkraam stond. Voorafgaand aan de opening wordt de film Sostiene Pereira uit 1996 vertoond, over Pessoa, gebaseerd op de roman van Antonio Tabucchi. Na de inhuldiging valt een fadoconcert van Mafalda Arnauth te beleven.
Brussel heeft al eerder Pessoa geëerd: in het Brusselse metrostation Kruidtuin kun je een tegeltableau met de titel Hommage aan Fernando Pessoa (van de hand van Júlio Pomar) bekijken. De Belgische kunstenaar Jean-Michel Folon maakte tekeningen geïnspireerd door het oeuvre van Pessoa. Zie ook deze bespiegeling van Ann De Craemer over Pessoa op de website van deBuren (DL - met dank voor de tip aan Jan Pollet -aangevuld op 2.7.08)

Labels: ,

zondag 29 juni 2008

Tsjechisch-Duitse schrijfster Lenka Reinerova (92) overleden

In Praag is op 92-jarige leeftijd de Tsjechisch-Duitse schrijfster Lenka Reinerova overleden, zo meldt de International Herald Tribune. Reinerova was een van de laatste resterende boegbeelden van de culturele coëxistentie tussen de Duitse en Tsjechische cultuur in Bohemen en als Tsjechische nog in het Duits schreef. Voor de Tweede Wereldoorlog bestond er in Praag een aanzienlijke Joodse en Duitse bevolkingsgroep, met een levendige literaire gemeenschap: denk aan Franz Kafka en Franz Werfel.
De in 1916 in Praag geboren Reinerova, beroepshalve journalist, emigreerde in 1939 naar Frankrijk en vervolgens naar Mexico om de nazi's te ontkomen. Elf familieleden van Reinerova kwamen om in de concentratiekampen. Na haar terugkomst in Praag in het begin van de jaren vijftig werd ze door de stalinistische overheid achter slot en grendel gezet en werd ze decennialang tegengewerkt. Pas in 1964 werd ze gerehabiliteerd, maar na het neerslaan van de Praagse lente in 1968 door de Sovjetautoriteiten kreeg ze weer een schrijfverbod opgelegd.
Haar boeken werden pas ten volle ontdekt na de fluwelen revolutie in 1989. Ze schreef onder meer Alle Farben der Sonne und der Nacht (over haar gevangenschap), autobiografische boeken over haar in Auschwitz omgekomen zuster, haar exiljaren en de Praagse culturele scene, waartoe Franz Kafka, Max Brod, Egon Erwin Kisch en Jaroslav Hasek destijds behoorden (in Zu Hause in Prag). Reinerova wilde vooral getuigenis afleggen van een tijdperk. In 1999 kreeg ze de Schillerprijs en in 2003 ontving ze in Weimar nog de Goethemedaille, als eerbetoon voor haar verdiensten ter promotie van de Duitse cultuur en de dialoog tussen de culturen. Zie dit interview met de tot op late leeftijd kranige Reinerova bij Radio Praha. (DL)

Labels: , ,

Literair agent Andrew Wylie haalt nalatenschap Nabokov en Bolaño binnen

De befaamde – en beruchte – literair agent Andrew Wylie heeft enkele grote namen toegevoegd aan de al indrukwekkende lijst van schrijvers en fotografen die hij vertegenwoordigt, zo laat de New York Observer weten. Bij hen is ook Dmitri Nabokov, zoon en erfgenaam van Vladimir die onlangs tegen de wil van zijn vader inging door te beslissen dat hij het laatste, onafgewerkte manuscript zou publiceren in plaats van te verbranden (zie ons vorige bericht). De kwestie beroerde een tijdlang de tongen van Nabokovfans en -onderzoekers. The Original of Laura, zoals de roman-op-steekkaarten bekend geraakte, was door de vorige agente van Dmitri Nabokov, Nikki Smith, al aan de Amerikaanse uitgever Knopf toegewezen. Maar met de demarche van Dmitri om naar Wylie (bijgenaamd The Jackal) over te stappen, zal die deal geen beslag krijgen. Het is verder onduidelijk waar Laura dan wel zal verschijnen. “Er zijn nog verschillende mogelijkheden, velen zijn geïnteresseerd,” aldus de shoppende Dmitri die verder wel liet weten dat Laura in Frankrijk bij Gallimard verschijnt, in Italië bij Adelphi Edizioni en in Duitsland bij Rowohlt. Het is niet bekend of De Bezige Bij, sinds jaar en dag Nabokovs Nederlandse uitgever, de gelukkige wordt.
De andere schrijvers die Wylie zal proberen in de uitgeversmarkt te zetten zijn de Nigeriaan Chinua Achebe en de Chileen Roberto Bolaño (1943-2003) van wie wordt aangenomen dat er nog veel ongepubliceerd materiaal bestaat. De Nederlandse vertaling van Bolaño’s meesterwerk, de encyclopedische roman 2666, wordt in 2009 bij Meulenhoff verwacht. (HC)

Labels: , ,

zaterdag 28 juni 2008

Franse rentrée littéraire zet zichzelf op een licht dieet

De zomermaanden moeten zich nog volop ontplooien, maar toch zit het Franse literaire journaille al op het vinkentouw voor de zogenaamde rentrée littéraire, die traditioneel vanaf eind augustus losbarst en de Franse boekhandels overspoelt. De Franse uitgevers gooien dit jaar tussen augustus en oktober 676 nieuwe romans op de markt. Toch betekent het een daling van 7,1 procent ten opzichte van 2007, zo becijferde het boekenvakblad Livres Hebdo. Inzake nieuwe Franse romans zijn 466 titels voorzien (tegenover 493 vorig jaar). 91 Franse auteurs maken hun debuut, tegenover 102 vorig jaar.
De grote uitgevershuizen zoals Gallimard hebben hun volume aan nieuwe boeken dus lichtjes teruggeschroefd. Gallimard (grote slokop van de literaire prijzen vorig jaar met de Prix Goncourt voor Alabama Song van Gilles Leroy en de Prix Renaudot voor Chagrin d'Ecole van Daniel Pennac) brengt 16 nieuwe romans tegenover 19 in 2007. De waarnemers kijken uit naar Un brillant avenir van Catherine Cusset, Les pieds dans l'eau van Benoît Duteurtre, Lacrimosa van Régis Jauffret en het nieuwe boek van Marie Nimier Les inséparables.
Albin Michel beperkt zich tot 10 titels, waaronder valeur sûre als Amélie Nothomb (Le fait du prince wordt meteen op 200.000 exemplaren gedrukt), Sylvie Germain, Eliette Abecassis en Alice Ferney. Ook beslist een bestseller wordt het nieuwe boek van Jean-Paul Dubois bij Les Editions de l'Olivier: Les accomodements raisonnables, waarin hij teruggrijpt naar de personages van het bejubelde Une vie française. Van Dubois verscheen zojuist de roman Mannen onder elkaar in Nederlandse vertaling bij De Arbeiderspers.
Bij uitgeverij Seuil verschijnt de naar verluidt weer brandbare roman van Christine Angot, die overgestapt is van uitgevershuis Flammarion, nadat ze eerder ook haar biezen pakte bij Stock. In Le marché des amants verhaalt de koningin van de autofiction haar affaire met de zanger Doc Gynéco. Bij Stock komt de derde roman van de journaliste Colombe Schneck die over haar jeugd in Parijs vertelt in Rue du Val-de-Grâce.
De voorbije jaren ging het aantal romans tijdens de rentrée steeds maar de hoogte in, tot de overproductie weerstanden opriep bij lezerspubliek en wanhopige critici die de berg niet meer konden bedwingen. Ter vergelijking: in 1997 verschenen er 'slechts' 407 nieuwe romans tijdens de rentrée. Zie meer info bij France 3 en bij Le Nouvel Observateur. (DL - foto Christine Angot)

Labels:

Duits museum blaast Pamuktentoonstelling af na getreuzel van Nobelprijswinnaar

De prestigieuze Schirn Kunsthalle in Frankfurt blaast een grootscheepse literaire tentoonstelling af omtrent het nieuwe, binnenkort te verschijnen boek Masumiyet Müzesi (Het museum van de onschuld) van de Turkse auteur Orhan Pamuk. Nobelprijswinnaar literatuur 2006 Pamuk slaagt er niet in de gestelde deadline te halen, zo meldt The Earth Times. De roman zou fungeren als een soort catalogus bij de tentoonstelling. Het museum van de onschuld is een liefdesverhaal dat gebaseerd is op herinneringen die een aantal alledaagse voorwerpen bij Pamuk opwekken. Het vertelt het verhaal van de rijke Kemal die een passie opvat voor een vrouw uit de lagere middenklasse, een verre verwant van de man.
De tentoonstelling zou parallel lopen met de Frankfurter Buchmesse in oktober en plaatsvinden van 18 oktober tot 18 januari 2009. Turkije is eregast op de Buchmesse (15 tot 19 oktober), met Pamuk als aanvoerder van een delegatie van 350 Turkse auteurs.
Omdat Pamuk nu flinke vertraging heeft opgelopen met zijn manuscript en ook de Duitse vertalers en tentoonstellingsmakers daardoor met de handen in het haar zitten, heeft de Schirn Kunsthalle besloten om de tentoonstelling te verdagen. "In het licht van de grote vertraging in de voltooiing van de roman Het museum van de onschuld en het verzamelen van de tentoonstellingsitems in Istanboel, kan de timing van de gelijknamige tentoonstelling niet worden aangehouden", zo meldde Schirn gisteren. De Duitse vertaling van het boek zou bij Carl Hanser Verlag verschijnen medio augustus, maar nu is daar 10 september vooropgesteld.
Mogelijk wordt de tentoonstelling wél op een latere datum opgestart. Voorzien was dat de tentoonstelling ook te bekijken zou zijn in het huis in Istanboel waar de roman zich situeert.
Het is niet voor het eerst dat Pamuk worstelt met zijn deadlines. Zijn nieuwe roman werd al diverse keren aangekondigd maar dan weer uitgesteld, tot ontsteltenis van zijn uitgevers, zie hier. Pamuk werkt al ruim tien jaar aan het boek. (DL)

Labels: , ,

vrijdag 27 juni 2008

Antjie Krog schrijft Gedichtendagbundel 2009

De Zuid-Afrikaanse dichteres Antjie Krog (°1952) is uitverkoren tot auteur van de Gedichtendagbundel 2009. De bundel Waar ik jou word bevat tien gedichten en zal verschijnen bij uitgeverij Podium. Gedichtendag is al aan zijn tiende editie toe. "Misschien was het logischer geweest om in dit jubileumjaar een Nederlandse dichter uit te kiezen, maar we zijn zeer onder de indruk van het werk van Krog", zegt Jan Willem Anker van Poetry International, de organisatie achter Gedichtendag in Boekblad. "Bovendien schrijft Krog in een verwante taal en wordt ze in Nederland graag gelezen." De bundel heeft een oplage van 15.000 exemplaren. Vorig jaar werd de Gedichtendagbundel verzorgd door Mark Boog.
In Nederland wordt in de periode van Gedichtendag (de laatste donderdag van januari) ook de verkiezing van de nieuwe Dichters des Vaderlands georganiseerd. Er wordt gezocht naar een opvolger van Driek van Wissen, wiens uitverkiezing door het publiek destijds nogal wat commotie verwekte, omdat hij door de poëziekenners als een lichtgewichtdichter werd beschouwd. Eerder vervulden Gerrit Komrij en Simon Vinkenoog de erefunctie. (DL)

Labels: ,

'Vlaktaks' voor auteurs en kunstenaars ingevoerd

De Kamer van Volksvertegenwoordigers heeft een wetsontwerp goedgekeurd dat zorgt voor een specifiek fiscaal statuut voor inkomsten uit auteursrechten en naburige rechten in België, zo meldt Zita.be. Inkomsten uit auteursrechten worden daardoor niet meer bij de andere inkomsten geteld, maar onderhevig aan een roerende voorheffing van 15 procent. Deze zogenaamde 'vlaktaks' geldt voor inkomsten tot 50.000 euro.
De auteur of kunstenaar krijgt bovendien de mogelijkheid om zijn werkelijke beroepskosten of forfaitaire beroepskosten van deze inkomsten af te trekken. Voor de eerste schijf tot 10.000 euro wordt een aftrek van 50 procent toegestaan. Tussen 10.000 en 20.000 euro gaat het om 25 procent. Boven de 20.000 euro zijn geen forfaitaire onkosten meer gepermitteerd. De wettekst werd oorspronkelijk voorgesteld door MR-senator Philippe Monfils. (DL)

Labels:

Iranezen lezen slechts één keer om de vijf jaar een boek

Een doorsnee Iranees leest slechts één boek om de 1.892 dagen, dus welgeteld een keer om de vijf jaar, zo leert een studie van de IRIB News and Media School in Teheran, zo meldt het Iraanse persbureau Mehrnews.com. De studie werd vorige maand uitgevoerd door een groep studenten om het verband na te gaan tussen de hoge boekenprijs in Iran en de lage leesgraad van de Iranezen.
Toch blijken Iranese meisjes nog iets meer te lezen in hun vrije tijd dan jongens. Studenten lezen 5,5 minuten in het weekend, zo becijferde het onderzoek. Momenteel zijn er in Iran 1.775 bibliotheken doorheen het hele land met 15 miljoen boeken, maar volgens internationale normen zouden er 14.000 bijkomende bibliotheken met 140 miljoen aanvullende boeken nodig zijn. 1.029.000 Iranezen zijn lid van de openbare bibliotheken, een relatief laag cijfer. De hoge boekenprijs zou de oorzaak zijn van het gebrek aan boekencultuur in Iran, zo concludeert het onderzoek. (DL)

Labels:

donderdag 26 juni 2008

Gesigneerde eerste drukken van C.S. Lewis geveild om kerk te restaureren

Binnenkort wordt bij Sotheby's in Londen een kleine maar bijzondere collectie boeken van de christelijke Ierse auteur C.S. Lewis (1898-1963) geveild, zo meldt Oxford Mail. De opbrengst van de veiling zal naar de restauratie van de Oxford Oratory Church of St Aloysius gaan. De elf boeken worden geschonken door Walter Hooper die een tijdje de persoonlijke secretaris van Lewis was. Na de dood van Lewis werkte Hooper mee aan een biografie en de uitgave van zijn brieven en dagboeken. Hooper heeft gesigneerde eerste drukken in zijn bezit van The Voyage Of The Dawn Treader, The Horse And His Boy en The Last Battle. In 1977 kwam Hooper in het middelpunt van een controverse toen hij het manuscript van The Dark Tower, dat door de dood van Lewis onafgewerkt was gebleven, voltooide en uitgaf. Volgens sommige academici was het boek een complete vervalsing, maar ondertussen kon Hooper die beschuldigingen weerleggen.
De kinderverhalen van de anglicaanse veelschrijver Lewis zijn aan een internationale revival bezig, nadat zijn Chronicles of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe - in het spoor van de Lord of the Rings-trilogie - succesvol door Walt Disney Pictures werd verfilmd. Binnenkort komt het vervolg, Prince Caspian uit, en dat wil het veilinghuis zonder gêne aangrijpen om de prijs van de boeken op te drijven. Philip Berrington, de boekenspecialist bij Sotheby's: "Met de film die nu uitkomt, kon het moment van de verkoop niet beter gekozen zijn. Het verband tussen Walter Hooper en C.S. Lewis maakt deze boeken zeer collectable." Verwacht wordt dat de boeken 3000 pond per stuk zullen opleveren. (HC)

Labels:

Vlaamse theaterman Joost Vandecasteele maakt literair debuut bij de Arbeiderspers

De Vlaamse theatermaker Joost Vandecasteele (1979), bekend van het Mechelse gezelschap Abattoir Fermé, heeft via literair agent Paul Sebes een contract voor twee boeken versierd bij de Nederlandse uitgeverij De Arbeiderspers. Vorig jaar won Vandecasteele de 'Brandende Pen', een prijs voor het beste kortverhaal (zie ons bericht toen). Toen zat Sebes in de jury, en vandaag is hij in een persbericht even enthousiast. "Wat hij schrijft vond ik steengoed, keihard, hyperrealistisch en vaak erg grappig." Sebes zegt dat de vijf belangrijkste literaire huizen geïnteresseerd waren in het werk van Vandecasteele, die al regelmatig kortverhalen publiceerde in de literaire tijdschriften Deus ex Machina en in De Brakke Hond. In de lente van volgend jaar zou de verhalenbundel Brulletje verschijnen, daarna wordt de roman De Slag op Neo-Sparta gebracht. Ook De Arbeiderspers is verheugd. “ Het talent spat van de pagina’s,” aldus uitgever Peter Nijssen.
Wat in de Nederlandse uitgeverswereld ondertussen als een heuse "Vlaamse golf" wordt gezien, lijkt dus aan te houden. Opvallend is daarbij dat ook de Nederlandse literaire agenten - Vlaamse zijn er vooralsnog maar weinig - graag over de moerdijk kijken op zoek naar talent. Zo werd een tijd terug ook de Vlaming Ivo Victoria met veel gedruis door de Nederlandse uitgeverij Ambo/Anthos binnengehaald. Niet toevallig was Sebes toen ook al bemiddelaar. De Vlamingen werden toen als "leuk om te zien, grappig, vlot, sexy en goedgebekt" beschouwd, zie ons vorige bericht. (HC - foto Joost Vandecasteele)

Labels: ,

Astronomische verwijzingen in de ‘Odyssee’ ontrafeld

De datum waarop de Griekse koning Odysseus zijn door Homerus bezongen peripetieën beëindigde, kon recent door wetenschappers worden vastgelegd op 16 april 1178 voor Christus, zo meldt The Independent. Op die dag zou Odysseus na het einde van de Trojaanse Oorlog tien jaar daarvoor teruggekeerd zijn op het eiland Ithaca, waar hij vandaan kwam. Wetenschappers Marcelo Magnasco en Constantino Baikouzis kwamen in de Proceedings of the National Academy of Science tot deze conclusie op basis van referenties naar natuurkundige en sterrenkundige fenomenen in Homerus’ Odyssee. Op het betreffende etmaal zou er zich ook een zonsverduistering hebben voorgedaan. Homerus schrijft dat Hermes naar het westen reist om een boodschap af te leveren. Volgens de wetenschappers is dit een referentie aan de westelijke positie van de planeet Mercurius, de Latijnse naam van Hermes, de boodschapper van de goden. Er wordt aangenomen dat de blinde dichter en zanger zijn klassieke werken schreef in de achtste eeuw voor Christus. Als de conclusies kloppen dan zou dat betekenen dat Homerus op de hoogte was van hoe de sterren stonden, vier eeuwen voordat hij zijn heldenepos concipieerde. Daarmee is natuurlijk niet zeker of Odysseus een historische figuur is geweest, en zelfs ook niet of Homerus dat is. Over dat laatste wordt door de meest eminente classici al sinds de negentiende eeuw danig geprakkeseerd.
Vorig jaar geraakte bekend dat een expeditie met behulp van Nederlands hightechmateriaal op zoek zou gaan naar Ithaca. Volgens een recente theorie zou Ithaca nu deel uitmaken van het eiland Kefallonia in de Ionische Zee. Zie ons bericht toentertijd. (HC)

Labels: ,

Koninklijke Bibliotheek Brussel digitaliseert via Europeana

De Koninklijke Bibliotheek te Brussel heeft zijn project voor een virtuele bibliotheek Belgica@kbr.be voorgesteld, in het kader van Europeana, de Europese digitale bibliotheek waarbij heel wat nationale bibliotheken zoals bijvoorbeeld ook de Bibliothèque Nationale de France en de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag zijn aangesloten (zie hier voor de partners). Begin december volgt de lancering op de website Belgica. De KB mikt op een volledige inventaris van het patrimonium, dat vervolgens online wordt geplaatst. De meest waardevolle stukken genieten daardoor een betere bescherming omdat ze minder geconsulteerd zullen worden, zo zegt de instelling. De KB rekent op een vlottere ontsluiting. De virtuele bibliotheek omvat de erfgoedcollecties, de referentiebibliotheek, de kranten en de virtuele tentoonstellingen, aldus een bericht op deredactie.be.
In De Morgen zegt wetenschappelijk medewerker Ann Kelders: "Het is een utopie om de volledige bibliotheek te digitaliseren. Daarom krijgen bepaalde werken voorrang. We digitaliseren eerst de kwetsbaarste documenten die regelmatig geraadpleegd worden, zoals oude handschriften." Belgische stukken krijgen voorrang op de de buitenlandse.
Het kostenplaatje van het geheel zou 100 miljoen euro zijn. De Koninklijke Bibliotheek en het Federaal Wetenschapsbeleid investeerden vijf miljoen euro in het project. Patrick Lefèvre, algemeen directeur van de KB Brussel heeft ideeën om het benodigde geld op te sporen: "We hebben uitgerekend dat de bibliotheek elk jaar zo'n 300.000 euro zou kunnen sparen. Met dat geld kunnen we zowat tienduizend boeken, een heel aantal kranten en zo'n 1.200 munten digitaal vastleggen. Als we dat tien jaar kunnen volhouden, hebben we toch al een groot deel van onze collectie ontsloten."
De bibliotheek rekent ook op extra-inkomsten via publiek-private partnerships en extra steun vanuit Europa. Europeana is een project dat oorspronkelijk door de Europese Commissie in het leven is geroepen als tegengewicht voor de (Amerikaanse) hegemonie van Google Book Search inzake digitalisering. Vooral in Frankrijk vond Europeana veel pleitbezorgers, onder meer bij de BNF en de voormalige president Chirac. De Gentse Universiteitsbibliotheek is niet betrokken bij Europeana, maar digitaliseert met Google. (DL)

Labels: ,

woensdag 25 juni 2008

Salman Rushdie officieel tot ridder geslagen

De Brits-Indiase schrijver Salman Rushdie is vandaag in een ceremonie door de Britse koningin officieel tot ridder geslagen, als beloning voor zijn literaire verdiensten, zo meldt het BBC News. Dat Rushdie het lintje zou ontvangen, was al bekend van vorig jaar, toen de Queen haar Monarch's Birthday Honours List bekendmaakte. Dat zorgde vervolgens opnieuw voor protest in de moslimwereld (zie onze berichten destijds).
Zijn boek De duivelsverzen zorgde in 1989 voor controverse bij moslims en leidde ertoe dat Iran onder de radicale ayatollah Khomeini een fatwa op zijn hoofd zette. De islamwereld zag een godslastering in de manier waarop hij de profeet Mohammed ten tonele voerde. Rushdie moest jarenlang ondergedoken leven.
De 61-jarige Rushdie toonde zich nu erg opgetogen met de Britse erkenning voor 35 jaar schrijverschap. Hij zei ook dat hij er geen spijt van had dat hij De Duivelsverzen had geschreven, ondanks alle problemen die hij zich daardoor op de hals haalde. "Als je als schrijver het geluk hebt dat er een boek in de collectieve herinnering blijft, dan mag je je gelukkig prijzen. Maar ik ben momenteel meer geïnteresseerd in mijn recentere werk", voegde hij er nog aan toe. Zie ook de berichtgeving in De Morgen. (DL - foto Rushdie via Creative Commons Wikimedia)

Labels: ,

Margaret Atwood bekroond met prestigieuze Prins van Asturiëprijs

De 68-jarige Canadese schrijfster Margaret Atwood is bekroond met de befaamde Prins van Asturiëprijs in de categorie literatuur, zo meldt AFP. Atwood werd door de jury opmerkelijk genoeg verkozen boven de Spanjaard Juan Goytisolo en boven de Brit Ian McEwan en de Albanees Ismail Kadare.
De prijs heeft een waarde van 50.000 euro. Atwood werd door de jury geprezen vanwege haar "vooraanstaande literaire oeuvre" waarin ze "met scherpte en ironie" talloze genres bespeelt. Ook viel in de smaak dat Atwood, die als dé grote dame van de Canadese literatuur wordt beschouwd, de vrouwenzaak verdedigt en sociaal onrecht op de korrel neemt. Atwood ontving in 2000 al de Booker Prize voor haar roman The Blind Assassin. Ze is naast romancière, ook dichteres en essayiste. In totaal kwamen 31 schrijvers uit 24 landen in aanmerking.
De vermaarde Prins van Asturië-prijzen worden jaarlijks in acht (wetenschappelijke en culturele) disciplines uitgereikt. De onderscheidingen worden beschouwd als de Spaanse varianten van de Nobelprijs. Onlangs vielen al Tzvetan Todorov en internetgigant Google in de prijzen. De Prins van Asturiëprijzen worden in het najaar door de prins van Asturië, de Spaanse troonopvolger Felipe, in Oviedo overhandigd. Vorig jaar ging de literatuurprijs naar Amos Oz. (DL -prent: Atwood door Andi Watson)

Labels: ,

Eerste editie van Jane Austens 'Emma' haalt wereldrecordprijs op veiling

Een eerste druk van de roman Emma van Jane Austen (1775-1817) heeft op een veiling bij Bonhams in Londen de recordprijs van 180.000 pond gehaald. Het driedelige boek, door Austen herself opgedragen aan Anne Sharp, haar gouvernante en vriendin, werd door een anonieme koper via de telefoon aangeschaft. De nu geboden prijs is de hoogste veilingprijs die een Austenboek wereldwijd ooit haalde. Bonhams had gerekend op een prijs tussen de 50 en 70.000 pond. Het boek is één van de 12 presentexemplaren die door haar uitgever John Murray destijds aan Austen waren toegestuurd. Het boek uit 1816 is wereldwijd nog steeds immens populair en vertelt de belevenissen van de koppelzieke Emma Woodhouse. De heldin wordt er in de openingsparagraaf omschreven als "handsome, clever and rich", maar ook "slightly spoiled". Bonhams blijft maar de veilingrecordprijzen opstapelen. In maart werd er een zeldzame, gehandtekende eerste druk van JRR Tolkien's The Hobbit verkocht voor 60.000 pond en in november 2007 verwisselde er een eerste druk van Emily Bronte's Wuthering Heights voor 114.000 pond van eigenaar.
Toch is het opvallend hoe sterk de handel in Austenspullen floreert: eerder melden we al dat een medaillon met een haarlok, die heel misschien aan de schrijfster toebehoorde, op een veiling werd aangeboden. Zie meer details bij BBC News en The Guardian. (DL)

Labels: ,

Gedumpte boekenchef van 'Le Monde des Livres' slaat terug

De Franse journaliste en critica Josyane Savigneau, die jarenlang gold als één van de toonaangevendste stemmen in de Franse literaire wereld, werd in 2005 aan de kant gezet als chef van het supplement Le Monde des Livres, waar ze veertien jaar lang de touwtjes in handen had. Binnenkort geeft ze in een bij Stock te verschijnen autobiografisch boek opening van zaken over haar perceptie van de gebeurtenissen, zo meldt het tijdschrift Lire. In Le point de côté buigt ze zich ook over haar eenvoudige afkomst, haar leesparcours en de schrijvers die haar na aan het hart liggen. Volgens de uitgever is het boek "onverzettelijk en zonder welwillendheid." Verwacht mag worden dat een aantal lieden in het Parijse literaire milieu er niet zonder schrammen vanaf komen, denkt Lire. Het boek verschijnt op 1 oktober. Savigneau publiceerde eerder onder meer biografieën van Marguerite Yourcenar (Marguerite Yourcenar: l'invention d'une vie, 1990) en Carson Mc Cullers (Carson McCullers: un coeur de jeune fille, 1995). Ze zetelde ook in de jury van de IMPAC Dublin Literary Award. (DL)

Labels: ,

dinsdag 24 juni 2008

Voorheen onbekende tekst van Bertolt Brecht opgedoken in Duitse krant

Een anonieme tekst die negentig jaar geleden in een lokale Duitse krant werd gepubliceerd, blijkt geschreven door Bertolt Brecht, zo meldt Die Welt. Het artikel in de Augsburger Neuesten Nachrichten was niet ondertekend, maar is volgens onderzoeker Jürgen Hillesheim door de toen twintigjarige student geneeskunde en literatuur Bertolt Brecht (1898-1956) geschreven. Brecht ging naar aanleiding van het einde van het schooljaar en het begin van de zomervakantie naar de Maria-Theresia-Mädchenschule om er zijn vriend Max Hohenester te laten raden wie de mooiste leerlinge van het jaar 1918 was. Hohenester wist wie hij moest kiezen, want hij kreeg duidelijke instructies van Brecht. Hij duidde Paula Banholzer aan, op wie Brecht verliefd was. Het artikel diende dan ook deels om het meisje te imponeren, maar was tegelijkertijd een duidelijke voorafspiegeling van de satirische en maatschappijkritische toneelstukken en gedichten die Brecht nadien zou schrijven.
Met Paula Banholzer kreeg Brecht een jaar later een onwettige zoon, Frank, die in 1943 aan het oostfront stierf. In 1922 trouwde Brecht met Marianne Zoff. “Het is na taalkundige en historische analyse zeker dat Brecht de auteur is,” zegt Hillesheim, de leider van de Brecht-Forschungsstelle Augsburg die het artikel uit de archieven opduikelde. Brecht beschreef half badinerend en half op hoge toon de jonge vrouwen “in witte feestjurken” en met “het geluk in de ogen” die de “latere moeders van Duitsland zouden worden”. Dat buiten de schoolgebouwen, waar op dat moment ook infanteriesoldaten waren gekazerneerd, een wereld bestond waarin Duitsland een bittere en uitzichtloze oorlog voerde, moest tussen de regels duidelijk zijn. Het stuk was het laatste dat Brecht voor de Augsburgse krant schreef. In diezelfde zomer werkte hij zijn eerste toneelstuk af, Baal. De volledige tekst van het artikel wordt eind juli vrijgegeven. (HC – foto’s Paula Banholzer en Brecht)

Labels: ,

Spinvis brengt muzikale hommage aan (bijna) 80-jarige Simon Vinkenoog

De Nederlandse popmusicus Spinvis alias Eric de Jong komt op 14 juli met een eerbetoon in cd-vorm voor Simon Vinkenoog, die op 18 juli zijn 80ste verjaardag viert. Het album Ritmebox bevat muziek die is geïnspireerd door het werk van Vinkenoog en is ook aangevuld met een boek met diens gedichten, zo meldt nu.nl en Excelsior Recordings. Spinvis heeft "de collage van muziek en geluid" op het nieuwe album samengesteld uit ettelijke uren archiefmateriaal van de dichter. Twee jaar eerder ging Spinvis ook al aan de slag met poëzie van Vinkenoog voor het album Ja!, waarop Vinkenoog gedichten voorlas op een bedje van muziek. Ritmebox verschijnt in een gelimiteerde opgave van tweeduizend genummerde exemplaren. Ter gelegenheid van Vinkenoogs verjaardag verschijnt bij De Bezige Bij ook de briefwisseling tussen Hugo Claus en Simon Vinkenoog , uit de periode 1951-1956, Laat nooit deze brief aan iemand lezen, samengesteld en becommentarieerd door Georges Wildemeersch. (DL - foto Vinkenoog in 1968 door Ben Wolff, via DBNL)
Uit het YouTube-archief van Spinvis putten we als extra 'Aan de Oevers van de Tijd'


Labels: ,

Kees Fens (1929-2008), in het voorbijgaan

Het overlijden van de Nederlandse criticus en schrijver Kees Fens op 14 juni jl. heeft de pennen van de in memoriamschrijvers langdurig in beweging gezet. De papieren man maakte een ruimhartige selectie uit de bijdragen die naar aanleiding van zijn dood verschenen, bij wijze van hommage ook aan "de koning van het precieze lezen", zoals Marita Mathijsen hem omschreef.
==Elsbeth Etty in NRC-Handelsblad: De criticus die in alles de schoonheid zocht en ook de beschouwing Kees Fens en de literaire kritiek: "Fens verzette zich tegen "de entertainmentindustrie” die ook de serieuze pers bedreigt, maar tegelijkertijd vond hij dat een criticus zijn publiek ook een beetje literair moet onderhouden. Dat lukte hem voortreffelijk zonder ooit te vervallen in de luxestijl van iemand die op een Engels landgoed leeft en in zijn vrije tijd de literatuur erbij doet. Van hem moesten krantenstukken stinken naar inkt en zweet."
==Jan Blokker, ook in NRC-Handelsblad: Herinneringen aan een dode journalist: "Je zou het niet zeggen van iemand die tot de meest belezen Nederlanders van de afgelopen 78 jaar moet hebben behoord, maar eerst en vooral was hij een journalist, sterker nog: een allround journalist. Politiek, sport, mode, Monteverdi, Engelse doopvonten uit de 12de eeuw – je hoefde maar te kikken, of hij had er al een gedetailleerd, geestig, en altijd deskundig artikel over geschreven."
==Arjen Fortuin over Fens en sport in een column in NRC: "Weinig schrijvers konden zo natuurlijk – enthousiast, maar niet geëxalteerd – schrijven op het snijvlak van sport en letteren."
==Arnold Heumakers in de column Altijd rechtop aan tafel in NRC: "Zijn recensies, die wekelijkse leerschool, gelden nog altijd als voorbeeldig; ze getuigen van een aandacht, precisie en verbeeldingskracht die je zelden in zo’n gelukkige combinatie tegenkomt."
==Aleid Truijens in De Volkskrant: Werk niet zo hard, dat hoeft toch niet.
==Michaël Zeeman over de tv-documentaire van Hans Keller, Kees Fens: erfgenaam van een lege hemel: Kunst als vehikel van herinneringen en zijn in memoriam: Kees Fens, een geboren bewonderaar.
==Abdelkader Benali over Kees Fens, eveneens in de Volkskrant: "Bij Kees Fens kreeg ik het gevoel dat de Republiek der Letteren, dus met al zijn dichters en briljante dissidenten, iets mysterieus en tegelijkertijd onverklaarbaar concreet is."
==Hoofdredacteur Pieter Broertjes van de Volkskrant neemt afscheid van "veertig jaar innig bondgenootschap" tussen Fens en de krant: Schrijven was Kees' verslaving: "Zijn, soms venijnige, profielen waren legendarisch. Kees Fens schreef ze in een vloek en een zucht. Hij hoefde zijn slachtoffers niet te kennen, hij observeerde ze en dat was genoeg. Je kon hem geen groter plezier doen dan hem ’s avonds op te bellen met het verzoek iemand van naam en faam af te leggen. ‘Heb ik een uur? Dat is genoeg.’"
==Max Pam op zijn eigenste Max Pam Globe: Kees Fens, de onzichtbare man: "Qua uiterlijk had Kees Fens veel weg van Sartre. Wie hem voor de eerste keer ontmoette, zag een gehavend mens. Je voelde dat hij zich niet naar voren wilde dringen, maar liever onzichtbaar wilde blijven. Treffend vond ik beschrijving van H.U. Jessurun d’Oliveira, die Fens in 1962 ging vragen of hij mee wilde werken aan het tijdschrift Merlyn. “Hij lag toen net in het ziekenhuis”, zei d’Oliveira, “want hij had ook destijds al een heel slechte huid en was allergisch voor alles. Zo maakte ik kennis met hem; een geheel in windselen verborgen gestalte”.
==Martin Bril rijmelt over Fens: Een groot Amsterdammer.
==Erik van den Berg en Arjan Peters verzamelden reacties over de dood van Fens: De koning van het precieze lezen.
==Een klein in memoriam van Joost Divendal in De Journalist.
==Geert Buelens greep het overlijden van Fens aan voor een bespiegeling over de literaire kritiek in kranten en op het internet in De Morgen: "Terwijl een aantal middelgrote Amerikaanse kranten de afgelopen maanden hun boekenkaternen simpelweg hebben afgeschaft, lijken ze bij ons niet in acuut gevaar. Maar de aard van de literatuurbijlagen is wel drastisch aan het veranderen. Hoewel het aantal bladzijden cultuur- en mediaberichtgeving bepaald niet afneemt, verschijnen er steeds minder echte, laat staan diepgravende en kritische recensies van boeken. Vooral bij grote namen schotelt de krant veel liever een interview voor."
==Marcel van Nieuwenborgh in zijn De Standaard-column: Kees.
==Radio Klara bracht een uitgebreid Fensdossier met flink wat beeldmateriaal.
==Ann De Craemer herdenkt Fens op de website van het Vlaams-Nederlands huis deBuren: De laatste hoek.
==VPRO's De Avonden presenteerde onder meer een gesprek met Hans Keller, maker van de eerder genoemde documentaire over Fens. Zie bij de VPRO eveneens een lijvig dossier, met veel luistermateriaal, én veel achtergronden bij de Koninklijke Bibliotheek. (DL)

Labels: ,

Ian Mc Ewan haalt fors uit naar radicale islam

De Britse succesauteur Ian McEwan heeft in een interview met de Italiaanse krant Corriere della Sera zwaar uitgehaald naar militante moslims. Hij veroordeelde hen omdat ze "een samenleving willen creëren die ik verafschuw", zo meldt de Sunday Telegraph en The Independent. McEwan zei dat hij "deze moslims veracht" vanwege hun kijk op vrouwen en homoseksualiteit. De auteur van Atonement en On Chesil Beach veroordeelde religieuze hardliners en nam daarbij zijn collega-vriend Martin Amis in bescherming tegen de aanhoudende verwijten van islamofobie en racisme die deze sinds enige tijd te incasseren krijgt. Volgens Amis hebben radicale moslims het laken naar zich toegetrokken in de hedendaagse islam. De uitspraken van Ian McEwan krijgen nu op hun beurt kritiek van de Muslim Council of Britain.
McEwan vindt het echter "logisch absurd" en "moreel onaanvaardbaar" dat een schrijver bij elke uitspraak over de radicale islam meteen het label racist krijgt opgekleefd: "Vanaf het moment dat een schrijver zijn mening over de radicale islam uit, is er onmiddellijk iemand vanuit linkse hoek die hem wil tackelen en beweert dat hij een racist is, omdat de meerderheid van de moslims een donkere huidskleur hebben", zo stelde McEwan in de Corriera della Sera. En hij benadrukte: "Martin [Amis] is geen racist." Over de zelfmoordaanslagen van moslims stelde Amis begin december 2007 onder meer: "Vanuit elke hoek in het Westen zou er een permanente fabriekssirene van walging over dit soort acties moeten luiden."
McEwan trok in het gesprek ook de vergelijking tussen radicale moslimopinies en die van christelijke fundamentalisten in de Verenigde Staten. "Ik vind hun meningen evengoed absurd. Ik hou niet van deze middeleeuwse opvattingen waarin God ter aarde daalt om de gelovigen te redden en de anderen te vervloeken. Maar het verschil is dat deze Amerikaanse christenen niemand in mijn stad willen doden."
Inayat Bunglawala van de Muslim Council of Britain bekritiseerde McEwans uitspraken meteen: "Het feit dat McEwan Martin Amis' uitspraken wil witwassen, zegt veel over zijn eigen opvattingen terzake. [...] Natuurlijk mag je kritiek uitoefenen op elke religie. Maar Amis ging heel veel verder dan dat en bepleitte discriminatie, die de hele gemeenschap zou treffen: vrijheidsberoving voor moslims, later zelfs deportatie en reisverboden." Zie onze eerdere berichtgeving over Martin Amis en zijn vermeende racistische uitspraken. (DL - illustratie Mc Ewan: Chang Park, foto Martin Amis)

Labels: ,

maandag 23 juni 2008

Lord Byron stuurde vrouwelijke fans het haar van zijn hond

De Britse dichter Lord Byron (1788-1824) heeft naar enkele van zijn bewonderaarsters het haar van zijn hond opgestuurd, zo luidt een opmerkelijk bericht in The Times. Byron ontving via zijn fanmail dikwijls lokken haar van begeesterde dames. De romantische dichter stuurde dan een bedankbriefje en stopte bij momenten en "bij wijze van grap" een lok van zijn newfoundlander Boatswain ('volmatroos') mee in. De excentrieke Byron was een grote dierenvriend, en toen zijn trouwe viervoeter hondsdolheid kreeg, verzorgde Byron het beest zonder schrik. Sommige bronnen beweren zelfs dat hij gebeten werd en besmet raakte. Andere dieren in Byrons gaarde waren onder meer een beer, een vos, een aap en een krokodil. Toen Boatswain in 1808 - nu exact 200 jaar geleden - het tijdelijke met het eeuwige verwisselde, kroop Byron in zijn pen om zijn beroemde werk Epitaph to a Dog te schrijven. Op het domein van Byron staat een tombe, met het gedicht erin gebeiteld, die groter is dan die van Byron zelf.
Het hilarische verhaal is te lezen in een volgende maand te verschijnen boek over de archieven van John Murray, de legendarische Britse uitgever van Byron. De uitgeverij werd al in 1768 gesticht. De archieven van het bedrijf, met daarin naar verluidt meer dan 100 lokken haar van door Byron verleide vrouwen, zitten in de National Library of Scotland. (HC - Foto: schilderij van Boatswain)

Labels: , ,

Poëzie verzacht de zeden in Ierse dokterswachtkamers

Het einde van de stortvloed aan gossip en celebritymagazines in de wachtkamers van doktoren, tandartsen en ziekenhuizen is nabij, tenminste als het afhangt van de Ieren. Op het groene eiland is een proefproject opgezet om de luchtige lectuur te vervangen door pakweg Sonnet 130 van Shakespeare of het gedicht Hope van Emily Dickinson. De initiatiefnemers zijn van plan om medische instellingen doorheen het hele land strooibiljetten te bezorgen met welgekozen gedichten. Poems in the Waiting Room is een pilootproject van de Kildare County Council en het ziekenhuis aldaar wordt dan ook het eerst bediend. Een eerste lading van 2.000 gedichten brengt in juni en juli de wachtende patiënten in poëtische sferen. Het idee, gepromoot door de lokale schrijfster Kate Dempsey, is niet nieuw: ook in Groot-Brittannië werd er al mee geëxperimenteerd en de bedoeling was toen om poëzie te bevorderen “tot een dagdagelijkse kunstvorm” waarmee je overal kunt geconfronteerd worden.
De doelstelingen van de Ieren zijn bijna aandoenlijk hooggestemd: “Poëzie kan ons helpen om deze onpersoonlijke plaatsen te vermenselijken. En hopelijk zullen veel mensen daardoor iets meer overhouden aan hun bezoek dan de verveling of de zorgen die ze met hun wachttijd associëren.” Er wordt ook schroomvallig voor gewaakt dat de poëzie niet tot meer kopbrekens leidt: “De geselecteerde gedichten moeten rekening houden met de mogelijke gevoelens van mensen in deze ruimtes, die gefrustreerd en zelfs emotioneel verstoord kunnen zijn. Experimentele of veeleisende poëzie zou in deze context dus niet goed werken.” Niettemin worden alle leeftijdscategorieën bediend en reikt Poems in the Waiting Room ook kinderpoëzie aan. Ieren die een poëtische zendingsdrang hebben, kunnen overigens ook zelf aan de slag en poëzieposters en strooibiljetten downloaden van de website van het project. (DL - beeld Emily Dickinson)

Labels: ,

Zwitserse schrijver Gerhard Meier (91) gestorven

De Zwitserse auteur Gerhard Meier is op 91-jarige leeftijd overleden in Niederbipp, nabij Bern, zo meldt Der Standard.
In de jaren vijftig debuteerde hij met poëzie. Later schreef hij ook verhalen en romanproza. Tot zijn werk behoort Das Gras grünt, Der Besuch en de Ballade vom Schneien.
In 1979 deelde Peter Handke het prijzengeld van de Kafka-Preis met de door hem bewonderde Meier, maar bij het grote publiek brak hij niet echt door. De jury van de Heinrich Böll preis noemde hem in 1999 ooit "de bekendste onbekende van de Duitstalige literatuur." Meier, die soms als een 'provincialistisch' schrijver werd afgeschilderd, leidde een teruggetrokken leven en leed onder het gebrek aan erkenning. (DL)

Labels: ,

Egyptisch-Franse cultauteur Albert Cossery (94) overleden

De Egyptisch-Franse schrijver Albert Cossery, één van de laatste legendarische figuren van het Saint-Germain-des-Prés van weleer, is zondag op 94-jarige leeftijd overleden in Parijs, in hotel La Louisiane, waar hij sinds 1945 resideerde, leefde en werkte. Dat meldt AFP/TV5.
De auteur, een kruising van een bohemien en een dandy, bezat een cultstatus als "Voltaire van de Nijl" en was een compromisloos aanhanger van de luiheid, die hij in allerlei varianten in zijn ironische boeken heeft beschreven en daarin ook filosofisch onderbouwde. Cossery gruwde van het woord 'ambitie' en zocht de zin van het leven in een soort "lucide nietsdoen", zoals zijn Nederlandse vertaalster Mirjam de Veth het treffend omschreef. "Slapen is bij hem een vorm van nee-zeggen." Cossery was ook een man van onwankelbare gewoontes: "Tot enkele dagen voor zijn dood, deed hij zijn traditionele ronde van de cafés in het kwartier: de Flore en les Deux Magots", zo verklaarde de directie van het hotel.
Cossery heeft een qua omvang bescheiden maar erg hoogwaardig oeuvre, met een sarcastische inslag én een vaak absurdistische humor, waarin de kleine luiden of hele en halve intellectuelen, schobbejakken en prostituees van Caïro in al hun varianten opduiken. Tot zijn slechts acht boeken behoren Mendiants et orgeilleux, Un complot de saltimbanques, La maison de la mort certaine, La violence et la dérision, Les fainéants de la vallée fertile en Les couleurs de l'infamie (1999). Zijn eerste roman Les hommes oubliés de Dieu werd door Henry Miller warm verdedigd. Cossery's boeken werden in 15 landen vertaald en kregen algauw een cultstatus. In Nederland bracht uitgeverij Coppens en Frenks De luiaards van de vruchtbare vallei (1997) uit evenals Het huis van de wisse dood (2006), beiden in een vertaling van Mirjam de Veth die zich ingespannen heeft om het werk van Cossery in de lage landen te verspreiden (lees hier onze recensie). Zijn romans zijn geschreven in een onberispelijk, klassiek Frans dat staat als een huis.
Cossery werd op 3 november 1913 geboren te Caïro, waar hij tot zijn zeventiende Franse scholen bezocht. Na de Tweede Wereldoorlog (die Cossery gedeeltelijk doorkwam als chef-steward op de pakketdienst Port Saïd-New York) vestigde hij zich in Parijs, om de stad en meer bepaald zijn wijk rondom hotel La Louisiane nauwelijks nog te verlaten. Hij sloot vriendschap met onder meer Alberto Giacometti, Albert Camus, Boris Vian en Juliette Gréco. Conform zijn principes koos hij ervoor zo weinig mogelijk te bezitten. Cossery was laureaat van de prijs van de Francophonie de l'Académie française in 1990, van de prix Méditerranée (2000). Na een keelkanker in 1998 waren zijn stembanden aangetast en kon hij amper nog spreken. (DL)

Labels: , ,

zondag 22 juni 2008

Tegenstrijdige zomerlijstjes: 'meest verafschuwde boeken’ en de ‘100 best reads’

In de hoop op brede opklaringen in wolkendek én overbezette agenda publiceren enkele media alvast hun zomerlijstjes met literaire aanbevelingen. Aan een zwembad in de midi moet tijd genoeg zijn om de ontoelaatbare bressen in uw belezenheid weg te plamuren. Entertainment Weekly publiceert een lijst van honderd “new classics”, boeken die in de laatste 25 jaar verschenen en volgens het weekblad de “best reads” zijn. In de top-20 zijn onder meer Toni Morrison (Beloved), Philip Roth (American Pastoral), Alice Munro (Selected Stories), John Updike (Rabbit at Rest) en J.K. Rowling (Harry Potter and the Goblet of Fire) vertegenwoordigd. Enkele van de zeer weinige niet-Engelstalige auteurs zijn Haruki Murakami (Wind-Up Bird Chronicle), José Saramago (Blindness), Gabriel García Márquez (Love in the Time of Cholera) en Isabel Allende (Eva Luna). Ook twee getekende boeken haalden de lijst: Maus van Art Spiegelman en Persepolis van Marjane Satrapi.
Een andere aanpak heeft de Times, die aan critici en schrijvers vroeg wat hun “meest verafschuwde boeken” zijn. Zo raakt thrillerschrijver Ian Rankin maar niet door Cormac McCarthy heen. Ironisch genoeg voert zijn The Road in Entertainment Weekly de lijst aan. “Hoe kan een boek waarin gewandeld wordt tegelijkertijd beklemmend zijn?” vraagt Rankin zich af. Ook Atonement van Ian McEwan wordt in beide lijsten genoemd. Helen Hawkins was bijzonder ontgoocheld in de abrupt afbrekende plot van het boek, en de oproep van de schrijver aan de lezer om zelf maar te bepalen hoe het met de personages afloopt: “McEwan gaf zomaar een centrale verantwoordelijkheid – die over het lot van zijn eigen creaties – in handen van de lezer. Ik dacht dat John Fowles dat in The French Lieutenant’s Woman die gimmick overbodig had gemaakt.” Charles Dickens, Virginia Woolf, Martin Amis, Patricia Cornwell en Paulo Coelho zijn enkele van de andere gehate schrijvers.
En een bijkomende waarschuwing aan het begin van een warme zomer. Doe geen moeite als Dostojevski in de reiskoffer dreigt te verdwijnen. Peter Kemp en columnist Simon Jenkins zijn categoriek over Misdaad en straf. “Ik ben er zeker van dat het boek goed is om mee te nemen op een zelfmoordweekend naar Siberië, een soort van Karamazov zonder de grappen. Maar alstublieft, niet voor tijdens een vakantie,” aldus Jenkins. Meer over verafschuwde boeken in het artikel 'Burning is too good for them' in de Times. (HC - foto: Dostojevski geschilderd door Vassili Perov, 1872)

Labels: ,

zaterdag 21 juni 2008

Italiaanse auteur Mario Rigoni Stern (86) overleden

De Italiaanse schrijver Mario Rigoni Stern is afgelopen woensdag op 86-jarige leeftijd gestorven, zo meldt Bibliobs. Hij overleed in Asiago, het dorp ten noorden van Venetië dat hij in zijn leven bijna nooit verliet. Alleen tijdens de Tweede Wereldoorlog ging hij als soldaat in het Italiaanse leger van zijn geboorteplek weg. Hij vocht onder andere in Rusland, Griekenland en Albanië. In 1943 werd hij door de Duitsers in een kamp opgesloten, waaruit hij later kon ontsnappen. Zijn eerste boek verscheen in 1953, Il sergente nella neve (De sergeant in de sneeuw), over zijn ervaringen tijdens de desastreuze campagne van het Italiaanse leger tegen de Russen. De roman maakte hem meteen een van de literaire voortrekkers van het naoorlogse Italië. In 1978 publiceerde hij Storia di Tönle (Het verhaal van Tönle). Zijn laatste boek, Stagioni (Seizoenen), verscheen in 2006. In een televisie-interview bij de verschijning van dat boek zei hij: “Het is de laatste keer dat ik van mijn berg afkom.” Het leven in de bergen inspireerde de geduldige en teruggetrokken auteur; zijn boeken gaan vaak over de koude, de dood, de natuur en het mededogen. En over de oorlog, een thema dat hij heel zijn leven zou blijven bespelen.
Primo Levi beschouwde Rigoni Stern een van de vijf belangrijkste Italiaanse auteurs van de twintigste eeuw. Hij won verschillende prestigieuze Italiaanse literaire prijzen, onder meer de Premio PEN Club Italiano, de Premio Grinzane Cavour (1996), de Premio Campiello (1979) en de Premio Bagutta (1979). De Italiaanse president, Giorgio Napolitano, eerde de schrijver als “een van de meest representatieve figuren van de eigentijdse Italiaanse literatuur”. Van Rigoni Stern is maar zeer weinig in het Nederlands vertaald. Zie de obits op de Stutgarter Zeitung, Der Standard en Livreshebdo.fr. (HC)

Labels: ,

‘Wachten op Godot’ van Beckett is ‘Joods vluchtelingendrama’, aldus nieuwe these

Er is een nieuwe theorie geopperd over wie Godot is, op wie de personages in het absurdistische toneelstuk Wachten op Godot van Samuel Beckett (1906-1989) eindeloos zitten te wachten. Valentin Temkine, een gepensioneerde Franse leraar en theaterkenner, heeft in een boek het stuk van de Ierse schrijver en Nobelprijswinnaar ontcijferd, zo meldt Die Welt. Volgens Temkines boek is het beroemde stuk over Vladimir en Estragon het verhaal van twee Joodse vluchtelingen, afkomstig uit het 11e arrondissement in Parijs, die in de bergen wachten op een gids uit het verzet om naar een vrije zone geleid te worden. Temkine heeft verschillende historische en geografische referenties in de originele Franse tekst, En attendant Godot uit 1952, kunnen verklaren. Zo zouden ze wachten in een niemandsland ergens in de zuidelijke Alpen tussen Frankrijk en Italië, in de lente van 1943. Godot is in deze these een verzetslid dat mensen naar de vrijheid smokkelt. Temkine baseert zich onder meer op een verwijzing, in het begin van het stuk, naar de Eiffeltoren. Daar mochten Joden tijdens de nazibezetting van Parijs niet naar boven, uit vrees voor massale zelfmoordpogingen. Beckett was zelf ook actief in het verzet tegen de Duitsers. Meer achtergronden over de zaak, die op het internet ondertussen al druk wordt bediscussieerd, hier en hier. (HC)

Labels: ,

vrijdag 20 juni 2008

Papierman(d) – aflevering 44

Rubriek met gelinkte literaire koekkruimels die van de wereldwijde webtafel zijn gevallen.
**‘Is Google making us stupid?’ Nicolas Carr vraagt het zich af in The Atlantic. Heeft de digitalisering onze manier van lezen veranderd? “Het internet is in handen hebben van commerciële bedrijven. Het laatste wat die willen, is dat we ontspannend of traag lezen, dat we geconcentreerd nadenken. Ze hebben er economisch belang bij dat we verstrooid worden.”
** Er zal niet aan de vloedgolf van Darwinmania te ontkomen zijn, waarschuwt New York Times. De komende maanden wordt de 150ste verjaardag gevierd van Darwins theorie van de natuurlijke selectie, de 200ste verjaardag van zijn geboortedag en de 150ste verjaardag van de publicatie van On the Origin of Species.
**Een interview met de Belgische schrijfster Amélie Nothomb in The Guardian, naar aanleiding van de Engelse vertaling van haar nieuwe boek. Opvallend is de verschrijving Fear and Loathing waar Fear and Trembling (de Engelse vertaling van Stupeur et tremblements) wordt bedoeld. Fear and Loathing in Las Vegas is de cultklassieker van Hunter S. Thompson.
**Het archief van de Nederlandse schrijver Jean-Paul Franssens is overgedragen aan de Universiteitsbibliotheek Amsterdam, aldus NRC Boeken. Ondertussen verscheen ook Voetstampwijnen zijn tandknarswijnen. Een requiem, het boek van A.F.Th. van der Heijden over Jean-Paul Franssens. “Het is vooral een poging om de man, meer nog dan zijn werk, levend te houden,” aldus Jeroen Vullings in Vrij Nederland. Eerder verscheen ook de briefwisseling tussen beide schrijvers, Ik heb je nog veel te melden.
**Tirade gaat online. De webstek van het literaire tijdschrift van Uitgeverij Van Oorschot, dat al bestaat sinds 1957, toont nu onder meer de eerste pagina’s van alle artikelen die in Tirade worden geplaatst. Een archief toont bezoekers wat er respectievelijk 10, 20, 30, 40 en 50 jaar geleden werd gepubliceerd in het tijdschrift.
**De Académie française heeft weer een onbezette stoel minder, zo meldt Libération. Na een spannende stemming is de auteur, dokter en diplomaat Jean-Christophe Rufin verkozen. Hij kreeg veertien stemmen, twee meer dan zijn grote concurrent voor de sinds de dood van Henri Troyat vacante plek, radiomaker Olivier Germain-Thomas. Rufin is momenteel ambassadeur in Dakar, Senegal. Hij won de Prix Goncourt in 2001, voor zijn roman Rouge Brésil (vertaald als Braziliaans rood).
**De Frans-Bulgaarse literatuurwetenschapper en filosoof Tzvetan Todorov kreeg de prestigieuze Príncipe de Asturias de Ciencias Sociales, zo meldt El Mundo.
** Een onderzoek van vakorganisatie Boek.be bracht aan het licht dat lezers in Antwerpen niet minder en ook niet meer boeken kopen door de Antwerpse boekenbeurs. Boek.be, de organisator van de boekenbeurs, krijgt vaak kritiek dat de beurs oneerlijke concurrentie is voor de boekhandels. Zie ook De Morgen.
**En bij wijze van uitsmijter, een interview met Rebecca Martz, een collectioneuse van banaanstickertjes - zie foto. (HC)

Labels: , , , ,

Boekentv.be gelanceerd

Het Nederlandse boekmarketingbedrijf Uphill Battle heeft Boekentv.be gelanceerd. Bedoeling is dat de site op termijn vol komt te staan met (promotie)filmpjes over boeken. Bij de start vertelt onder meer thrillerauteur Patrick de Bruyn over zijn nieuwe boek Passie. Johan De Smedt vertelt over de driehonderdste Suske & Wiske. Els Moors leest voor uit haar roman Het verlangen naar een eiland. Verder zijn er filmpjes te zien met Wim Helsen en met Lule Wang. De site is een Vlaamse variant van het Nederlandse Boekenkranttv.nl. Eerder lanceerde Uphill Battle ook de Boekenmuurkrant, die enige onvrede genereerde, omdat het bedrijf daarvoor alleen met Standaard Boekhandel samenwerkte. De makers van Boekentv.be vragen om uitgevers en boekhandelaren om zelf evenementen te filmen en die aan hen te bezorgen. Dat idee doet denken aan wat dichter en academicus Geert Buelens vanuit Amerika onlangs voorstelde. "Misschien moeten we niet wachten op onze televisiezenders om boekenprogramma's te maken. Als deBuren, Het Beschrijf, De Balie, Perdu, De Rode Hoed, Nexus, Poetry International, De Wintertuin, Crossing Border, De Nachten, Vooruit en het Cultureel Centrum van Sint-Niklaas hun literaire programma's en debatten capteren en op een gezamenlijke internetsite zetten, dan hebben we de beste en meest internationaal georiёnteerde boekenzender ter wereld." (HC)

Labels:

Christiaan Weijts wint Gouden Ezelsoor met zijn roman 'Art.285b'

De Nederlandse auteur Christiaan Weijts (1976) heeft voor zijn romandebuut Art.285b het Gouden Ezelsoor gekregen, zo meldt NRC Boeken. De jaarlijkse prijs wordt toegekend aan het best verkochte debuut van het voorgaande jaar. Van Art.285b gingen in de eerste zes maanden na verschijnen bijna 10.000 exemplaren weg. De prijs wordt sinds 1979 uitgereikt door het Koninklijk Verbond voor Grafische Ondernemingen (KVGO). Eerder werd het Gouden Ezelsoor gewonnen door onder anderen Arnon Grunberg, Lulu Wang en Gerbrand Bakker. In 2007 werd de prijs niet uitgereikt, het jaar daarvoor won Gerbrand Bakker met Boven is het stil. Andere winnaars waren Arnon Grunberg, Lulu Wang en Annelies Verbeke, Adriaan van Dis, Kader Abdolah en Erwin Mortier.
Het boek van Weijts heeft al een indrukwekkende prijzenkoers gelopen. De roman kreeg eerder de Anton Wachterprijs, de Max Pam Award en werd genomineerd voor de Gouden Uil, de Selexyz debuutprijs, de Academia Debutantenprijs en de Gerard Walschaprijs. Maar een realistische Weijts bleef in zijn dankwoord bij de uitreiking van het Gouden Ezelsoor ook voorzichtig. “De beginnende schrijver wil de wereld met zijn alchemistische tengels vastgrijpen om in goud te veranderen. Het Gouden Ezelsoor is een waarschuwing: kroon jezelf niet tot koning Midas!” schrijft hij op zijn blog, de Weijtse blik. Zie ook het bericht bij Trouw. (HC - foto Stephan Vanfleteren)

Labels: ,

donderdag 19 juni 2008

Bart Chabot maakt uitgeverstransfer

De Nederlandse dichter en schrijver Bart Chabot (1954) verlaat Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar en gaat naar De Bezige Bij, zo meldt de Volkskrant. Chabot is niet te spreken over de financiële behandeling van een bloemlezing van zijn poëzie, De bril van Chabot. “Martin Bril zou die samenstellen, maar wilde daarvoor wel een fatsoenlijk honorarium. Hij deed een alleszins redelijk voorstel. Maar Nijgh & Van Ditmar vond het onbespreekbaar. Toen hebben ze hem de helft van mijn royalty’s als tegenvoorstel gedaan. Dat is al merkwaardig, dat een schrijver zijn eigen bloemlezer betaalt. Veel erger was dat het buiten mij om ging. Ik ben echt niet de moeilijkste, maar zelfs ik word kwaad als mijn salaris wordt weggegeven. Dat was echt de druppel.” Chabot keert aldus terug naar De Bezige Bij waar hij in 1981 debuteerde met de dichtbundel Popcorn. Vijf boeken volgden voordat hij in 1996 bij Nijgh en van Ditmar zijn biografieën over Herman Brood en zijn volgende poëzie- en verhalenbundels publiceerde, onder meer Judaskus (1997), Greatest Hits Vol. I, verzamelde gedichten 1954-2004 (2004), Elvistranen (2004) en McPain (2007). In 2007 ontving hij de Johnny van Doornprijs.
Ondertussen reageert de uitgever van Nijgh & Van Ditmar, Vic van de Reijt, gebelgd in Boekblad. “Natuurlijk ligt de zaak genuanceerder. Maar ik verlaag me niet om dit soort discussies via de pers te voeren. Gênant! Alle rechten van de door Nijgh uitgegeven boeken van Chabot liggen nog bij ons. Ik heb nog geen voorstel van De Bezige Bij vernomen. Die zou toch een deal moeten sluiten met de oorspronkelijke uitgever over het uitgeven van het verzamelde werk van deze auteur. Naar mijn idee was ik nog in gesprek met Chabot. In de voetballerij gaat het er netter aan toe." (HC)

Labels: , ,

woensdag 18 juni 2008

Jozef Deleu breekt lans voor VRT-boekenprogramma

Jozef Deleu, dichter en hoofdredacteur van het poëzietijdschrift Het liegend konijn, heeft in het VRT-programma TerZake een vurig pleidooi gehouden om "zo mogelijk onmiddellijk" een boekenprogramma op de buis te brengen. "Waarom moest Alles uit het kast [het vorige boekenprogramma] verdwijnen? Het programma werd steeds beter en het aantal kijkers nam niet af." Voor Deleu kan "een afstel gewoon niet". Hij wijt het ontbreken van een boekenprogramma aan "faalangst bij de VRT". Deleu: "Je hoeft niet meteen 300.000 kijkers te hebben, maar een goed programma maken, dat kan groeien. En 100.000 kijkers zou ook al fantastisch zijn." De oproep is opmerkelijk omdat Deleu ook zetelt in de raad van bestuur van de Vlaamse openbare omroep en zijn stem binnen de VRT toch mag geacht worden door te klinken. TerZake besteedde aandacht aan de kwestie naar aanleiding van de vele peripetieën rond het programma dat Canvas momenteel aan het maken is. Hoewel het idee ontstond in het Vlaams-Nederlands huis DeBuren, trok die organisatie de aanvankelijk toegezegde 100.000 euro steun terug. Eindredacteur Jos van den Bergh vertrok, en vorige week raakte ook bekend dat VPRO, de Nederlandse partner, zijn handen van het project trok. Zie al onze vorige berichten.
Niemand van de top van Canvas wilde blijkbaar naar de studio komen om tekst en uitleg te geven. Als vervanger werd schrijver Oscar van den Boogaard uitgenodigd, die in eerste instantie werd aangezocht om het boekenprogramma te presenteren. Canvas-netmanager Jan Stevens besliste na een proefuitzending met Van den Boogaard een minder elitair programma te maken. Van den Boogaard betreurde in het interview alleszins deze gang van zaken, maar bleef diplomatisch over zijn opvolger Jan Leyers. (HC - cartoon Ian)

Geboortehuis Gerard Walschap misschien toch niet gesloopt

Er rijst een tikkeltje hoop voor het geboortehuis van de Vlaamse schrijver Gerard Walschap in de deelgemeente van Londerzeel, Sint-Jozef, zo laat de VRT weten. Afgelopen mei raakte bekend dat er een sloopvergunning was afgeleverd voor de woning waar de ouders van Walschap jarenlang een winkel en café in uitbaatten. Het pand met de gedenkplaat stond al jaren te verkommeren. Nu heeft de burgemeester van Londerzeel, na protest van verschillende literaire organisaties (zie ons eerder bericht) en een vraag van Vlaams minister van Cultuur Bert Anciaux, een achterpoortje gevonden: "We hebben de beslissing met betrekking tot de slopingsvergunning, die volledig rechtmatig is vermits het huis geen bescherming geniet, nog niet betekend. De termijn van 75 dagen hiervoor loopt binnenkort echter af waarna de eigenaar zich ongetwijfeld zal wenden tot de deputatie. Het is dus kort dag als minister Anciaux de sloping nog wil tegenhouden," zegt burgemeester Jozef De Borger. Maar daarmee is de kous niet af. De gemeente wil de slopingsvergunning pas vernietigen als minister Anciaux of de Vlaamse regering een onteigeningsbesluit neemt en het huis zelf aankoopt en renoveert. "De huidige eigenaar is immers niet bereid mee te werken aan een oplossing waarbij het huis behouden wordt," aldus nog de burgemeester. Wordt vervolgd. (HC - foto Gerard Walschap geflankeerd door Johan Anthierens en Tom Lanoye, op de boekenbeurs van 1986)

Recordbedragen voor wetenschappelijke boeken

De veiling bij Christie's te New York van de unieke wetenschappelijke collectie van Richard Green, die we eerder aankondigden, heeft gisteren voor recordbedragen gezorgd, zo melden International Herald Tribune en Star Telegram. Een eerste druk van Copernicus' De revolutionibus orbium coelestium (foto), waarin de Poolse wetenschapper de theorie uiteenzet dat de aarde om de zon draait in plaats van andersom, haalde 2,2 miljoen dollar. Dat is bijna het dubbele van de getaxeerde prijs.
Het allereerste telefoonboekje van 20 bladzijden verwisselde na een waanzinnig opbod tussen zes gegadigden voor maar liefst 170.500 dollar, vier keer de prijs die was ingeschat (omgerekend 8525 dollar per bladzijde of 436 dollar per telefoonnummer). Nadat Christie's deze kavel had aangekondigd, ontstond enige discussie over de kwalificatie "eerste telefoonboek". Een historicus beweerde dat vóór dit exemplaar nog boekjes werden gedrukt in San Francisco en Chicago, maar bijkomend onderzoek kon dit ontkrachten. De totale opbrengst van de collectie bedroeg 11 miljoen dollar, dubbel zoveel als verwacht. (HC)

Labels:

Erven Pessoa dreigen belangrijke manuscripten te verkopen

In Portugal is beroering ontstaan over de mogelijke verkoop van een belangrijk deel van de manuscripten van Fernando Pessoa (1888-1935), ’s lands belangrijkste schrijver, zo meldt The Independent. Het betreft de brieven en papieren die de teruggetrokken dichter bijhield over zijn vriendschap met Aleister Crowley. De omstreden Britse astroloog en occulte satanist Crowley en de schrijver van Het boek der rusteloosheid vatten een wederzijdse interesse voor elkaar op, die zou leiden tot een curieuze vriendschap. Crowley bezocht de dichter met de vele heteroniemen in Lissabon in 1930 en samen speelden ze schaak. Het bezoek kende een vreemde afloop. Crowley liet aan de klippenkust in Cascais zijn sigarettenkoker en een afscheidsbrief achter, daarmee zelfmoord suggererend. Hij vluchtte in werkelijkheid over de Spaanse grens en keerde via Berlijn terug naar Groot-Brittannië, waar hij in 1947 totaal berooid en verslaafd aan heroïne stierf. Pessoa schreef over de in scène gezette zelfmoord de tot nu toe ongepubliceerde roman Boca do Inferno, genoemd naar de plaats waar Crowley zogenaamd een eind aan zijn leven maakte. Pessoa zette bovendien een toneelstuk op over de zaak, waarin zijn eigen rol tot op heden niet uitgeklaard is. Alle documenten kwamen terecht in de beruchte kist van Pessoa, waarin na de dood van de dichter meer dan 27.500 vellen werd gevonden.
De neven van Pessoa, die zijn erfenis beheren, willen de brieven van Crowley aan Pessoa en andere manuscripten nu één voor één te gelde maken, wat het onderzoek naar Pessoa’s ongepubliceerde werk voor altijd zou dwarsbomen. Jorge Couto, de directeur van de Portugese nationale bibliotheek is naar verluidt met de erven in onderhandeling om de papieren toch in het land te houden, maar volgens sommigen zou de vraagprijs het budget van de bibliotheek ruimschoots overstijgen. Niettemin kan de overheid nog de wet van 2007 inroepen die de internationale verkoop verbiedt van manuscripten van nationaal belang. Pessoa geraakte in de lage landen vooral bekend in de vertalingen van de vorig jaar overleden August Willemsen. (HC – foto Pessoa en Crowley spelen schaak)

Labels: , , ,