donderdag 25 december 2008

Nobelprijswinnaar en toneelauteur Harold Pinter (78) overleden

De Britse (toneel)schrijver en dramaturg Harold Pinter, in 2005 nog bekroond met de Nobelprijs voor Literatuur, is in Londen op 78-jarige leeftijd aan de gevolgen van leverkanker overleden, meldt BBC News. "Hij was fantastische man en het was een voorrecht om meer dan 33 jaar met hem te zijn", zo verklaarde zijn tweede echtgenote Lady Antonia Fraser. Hij geldt als een van de voornaamste naoorlogse Britse toneelauteurs, The Guardian schrijft in zijn obituary zelfs dat Pinter qua invloed op theatermakers slechts Samuel Beckett moet laten voorgaan. Zijn oeuvre telt zowat 30 stukken, waaronder The birthday party, The dumb waiter, The caretaker, The homecoming en televisiespelen als The Go-Between vermaard zijn. Ook schreef hij het scenario voor de speelfilm The French Lieutenant's Woman (1981), naar een boek van John Fowles. Hij had het patent op snedige dialogen en huisclos-situaties, met personages die zich telkens hogelijk bedreigd voelen vanuit de buitenwereld. Pinter smokkelde een onversneden huiskamerrealisme ("kitchen sink drama") binnen in de theaterschrijfkunst, met ook veel onheilspellende stiltes. Zijn stukken zijn donkere studies van eenzame, saaie levens, telkens escalerend naar de rand van de chaos.
Het adjectief "Pinteresque" heeft een plaats in de Oxford English Dictionary gekregen. In zijn in memoriam in NRC schrijft Wilfred Takken het begrip als volgt: "Macht en weerloosheid, dominantie en nederigheid, seksuele agressie en tederheid, de vrouw die dankzij verleidingskunst sterker is dan de man en de man die weerloos aan haar is overgeleverd: het zijn de 'Pinteresque' ingrediënten van al zijn toneelstukken." Hein Janssen voegt er in de Volkskrant aan toe: "Het lezen van een toneelstuk van Pinter is dan ook een groot genoegen: de dialogen zijn geschreven op het scherp van de snede, en als een muziekstuk gestructureerd - muziek over de ruis van het dagelijks leven."
Pinter, zoon van een joodse kleermaker uit de Londense East End, schreef ook poëzie en proza en was sterk politiek geëngageerd, een radicalisme dat met de jaren enkel nog toenam. Zo liet hij zich regelmatig vernietigend uit over de Amerikaanse en Britse buitenlandpolitiek en de invasie in Afghanistan en Irak. Pinter ontving onder meer een CBE in 1966, de Shakespeareprijs in 1970, de Oostenrijkse Staatsprijs voor Literatuur in 1973 en de David Cohen British Literature Prize in 1995. De bekroning met de Nobelprijs werd door het Nobelcomité in 2005 als volgt gemotiveerd: "Harold Pinter, die in zijn toneelstukken de afgrond onder het alledaagse gezwets blootlegt en de gesloten deur waarachter onderdrukking heerst, loswrikt." Zijn stukken worden wereldwijd nog altijd veelvuldig opgevoerd. Zijn enige roman De dwergen (1990, maar in feite een herwerkte versie van een in de jaren vijftig geschreven boek) verscheen in 1991 in het Nederlands bij Bert Bakker. Het boek werd bij Prometheus herdrukt in 2005. Bij De Bezige Bij verscheen in datzelfde jaar De huisbewaarder en andere stukken.
Hier kun je zijn Nobellezing uit 2005 bekijken en beluisteren. Pinter leed toen al aan slokdarmkanker, die later uitzaaide. Hij bleef tot de laatste maanden nog aan de slag, als verzetsdaad tegen zijn ziekte. Zie ook de obituary's in The Times, AFP en The Independent. (DL) EXTRA: een kort interview met Harold Pinter van Charlie Rose: 'It ain't nice to be dead.'

Labels: , ,

0 Comments:

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home