woensdag 13 augustus 2008

Fameus Belgisch bibliofiel bedrog van Comte de Fortsas op Librarything

De bibliotheek van Comte de Fortsas, in totaal niet meer dan 52 titels, is voortaan te raadplegen op Librarything. Jean Nepomucene Auguste Pichauld, Comte de Fortsas was een verwoede boekenverzamelaar met een opmerkelijke afwijking. Hij wilde in zijn bibliotheek niets dan unieke exemplaren. Als hij hoorde of las dat van een boek uit zijn collectie ook een ander exemplaar bestond, dan verkocht hij zijn eigen exemplaar opnieuw, of vernietigde hij zijn eigen exemplaar. Toen Fortsas op 1 september 1839 stierf bleven er dan ook maar 52 boeken in zijn bibliotheek over. Daarbij onder andere een voorheen onbekend werk, gedrukt op velijn door Elzevir, Corpus juris civilis, cum notis Gothofredi van Denis Godefroy uit 1663, of de incunabel Vijf bouken Boecij de consolatione philosophie van Boëthius, gedrukt in Oudenaarde in 1477.
Fortsas’ erfgenamen waren niet geïnteresseerd in de unica en lieten de collectie veilen. De verkoop werd aangekondigd voor 10 augustus 1840 en zou doorgaan in de studie van notaris Mourlan in het Henegouwse plaatsje Binche. Een catalogus van 14 bladzijden werd gedrukt en rondgestuurd. Vanuit alle hoeken van Europa kwamen extatische bibliofielen, kwijlende bibliothecarissen, hysterische antiquaren en uitgelaten collectioneurs die dag naar Binche afgezakt, allen met een goedgevulde geldbuidel.
De Belgische regering stuurde een vertegenwoordiger om de verkoop zo mogelijk tegen te houden en de bibliotheek integraal in België te houden. Een liefhebber kwam uit Amsterdam om naar de Boëthius te kijken, niet om te kopen. Prinses de Ligne gaf dwingende instructies om het lot n°48 te kopen, het boek van haar grootvader, Mes campagnes aux Pays-Bas, avec la liste, jour par jour, des fortresses que j'ai enlevées à l'arme blanche. De prinses vreesde dat de goede naam van haar familie postuum door dat boek zou worden besmeurd. “Achetez, je vous en conjure, a tout prix, les Sottises de Notre Polisson de Grandpere.”
Toen de verlekkerde meute in Binche aankwam, bleek daar geen Rue d’église te bestaan en niemand kende Comte de Fortsas. Een inderhaast rondgedeeld papier vertelde dat de integrale collectie was aangekocht door de bibliotheek van Binche. Maar toen enkelen de boeken daar wilden gaan bekijken, bleek er ook geen bibliotheek van Binche te bestaan. De librije van Fortsas bleek, net als de graaf zelf, een bedenksel van Renier Hubert Ghislain Chalon, een plaatselijke boekenliefhebber maar ook een practical joker met allure, in complot met de bevriende drukker. Ironisch genoeg is het catalogusje van de fictieve bibliotheek sinds het legendarische bibliofiele bedrog van Binche een zeer gegeerd bibliofiel ding geworden. Chalon moet het zelf hebben voorzien, want hij heeft zich steeds verzet tegen de herdruk ervan.
De initiatiefnemer van de uitstekende boekenblog Philobiblos heeft de boeken nu gecatalogeerd op Librarything en een (fictieve) autobiografie van Fortsas geschreven. Meer info hier. (HC)

Labels:

0 Comments:

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home