maandag 11 februari 2008

Vlamingen spoorloos op shortlist Gouden Uil Literatuurprijs

Op Radio 1 zijn vanmorgen in het programma De Ochtend de nominaties voor de Gouden Uil Literatuurprijs 2008 bekendgemaakt. Juryvoorzitster Ruth Joos sprak over een "mooi literair jaar met meer kwaliteit dan gewoonlijk". Dat Jeroen Brouwers met Datumloze dagen (Atlas) en A.F.Th. Van der Heijden met Het schervengericht (Querido) zouden genomineerd worden, stond in de sterren geschreven. Ook P.F. Thomése (foto) is met het satirische én snijdende Vladiwostok! (Contact) klaar voor de doorbraak bij het grote publiek. Eveneens in de lijn der verwachtingen is de nominatie van het vooral door Nederlandse recensenten en literatuurpausen lovend onthaalde De literaire kring (Prometheus) van Marjolijn Februari, waarvan intussen 20.000 exemplaren zijn verkocht. Dat de overwegend bedaard ontvangen roman van Marc Reugebrink, Het grote uitstel (Meulenhoff/Manteau), de scheiding van bokken en schapen zou overleven, is allicht de grootste verrassing. Zeker omdat dat bijvoorbeeld ten koste gaat van Adriaan van Dis of Koen Peeters. Reugebrink wordt in Boekblad zelfs een "volslagen onbekende" genoemd.
De attente waarnemer kon de nominatie van Reugebrink misschien al enigszins afleiden uit de loftuitingen van jurylid Bert Bultinck, die het boek in zijn eindejaarslijstje 2007 in De Morgen resoluut bovenaan zette: "Het grote uitstel van Marc Reugebrink is een weergaloze coming-of-ageroman, vol popmuziek, onvolkomen maatschappelijk engagement en smachtende erotiek. Reugebrinks Zeitgeistboek is rijk, precies, melancholisch en ongemeen intelligent. Noem het de Sonic Youth van de Nederlandse letteren." Er wordt ook gesproken van "een distortion-pedaal van haperende zinnen" die "de clichés op een afstand en de ontroering intact houden."
Boekblad wijst er terecht op dat er "veel maatschappijkritisch materiaal in deze selectie" zit: "Reugebrink situeert zijn kritiek nog in de jaren '70, maar Thomése en Februari (foto 2) hebben allebei de vinger aan de pols van de tijdgeest en drukken flink door."
Met deze vijf Nederlanders - waaronder weliswaar twee in Vlaanderen 'ingeweken' Nederlanders - op de shortlist, valt de afwezigheid van Vlaamse auteurs op. David van Reybrouck, Walter van den Broeck, Koen Peeters, Chris de Stoop én Annelies Verbeke smukten de 20-koppige longlist op maar vallen dus af. Van de zogenaamde 'hausse van de Vlamingen' in de Nederlandse letteren, waarover de voorbije jaren zoveel misbaar is gemaakt, is bij de Gouden Uiljury niets te merken. Daarbij zijn de afvallers in het goede gezelschap van Nederlandse groten als Arnon Grunberg, Geerten Meijsing, Adriaan van Dis, Connie Palmen, Herman Franke. Ook de Nederlanders Tomas Lieske, Sanneke van Hassel, Walter van den Berg, Huub Beurskens en Lucas Hüsgen haalden deze ronde niet. Atte Jongstra en Arthur Japin vielen al eerder af en haalden merkwaardig genoeg zelfs niet eens de longlist. Ook te noteren: topuitgeverijen zoals De Arbeiderspers en De Bezige Bij hebben geen vertegenwoordiger bij de vijf genomineerden. Nog opvallend : de veronachtzaming van de non-fictie.
De jury scheen intussen vooral de stijl van de vijf genomineerden te smaken. Brouwers heeft volgens Joos een ‘superieure stijl’, Thomése heeft een ‘zinderende stijl’ en in het boek van Reugebrink zitten volgens de jury ‘drie stilistische hoogtepunten’. Bij A.F.Th.’s boek ging het over ‘een literaire krachttoer’. A.F. Th. kreeg de prijs al eens in 1997 voor Het hof van Barmhartigheid en Onder het plaveisel het moeras. Met Het Schervengericht won hij eind vorig jaar de AKO-literatuurprijs.
De laureaat van de Gouden Uil krijgt 25.000 euro en wordt op 29 maart op Canvas in een rechtstreekse tv-uitzending vanuit het nieuwe justitiepaleis in Antwerpen bekroond. Ongeveer tot dan kan de lezer ook zijn huiswerk doen en stemmen voor de publieksprijs. Vorig jaar ging de Gouden Uil naar Arnon Grunberg met Tirza.
Met de nominatie van Jeroen Brouwers, die onlangs de Prijs der Nederlandse Letteren weigerde, kun je alweer beginnen gissen hoe de auteur zal reageren op de nominatie. Nadat Brouwers in 2001 de Gouden Uil Literatuurprijs kreeg voor Geheime Kamers verklaarde hij immers niet meer aanwezig te willen zijn op deze 'circussen van ijdelheid'. Brouwers ontving eveneens de Gouden Uil voor non-fictie in 1995 voor Vlaamse leeuwen. Hij kan dus nu een derde maal een Gouden Uil op zijn conto schrijven. Datumloze Dagen van Brouwers, zonder meer een van de grootste kanshebbers, werd door uw dienaar in een recensie in De Morgen op 17 oktober 2007 als volgt geprezen: "Hoe dan ook vertoont de 67-jarige schrijver geen spiertje van slijtage en merk je niet de allergeringste verflensing van zijn opulente woordkunst. Integendeel: met voorsprong schrijft Brouwers nog steeds het weldadig rijkste Nederlands, weliswaar vol fiorituren, archaïsmen en neologismen maar telkens volstrekt juist klinkend."
De jury van de Gouden Uil Literatuurprijs bestaat uit Ruth Joos (juryvoorzitster en presentatrice van het Radio 1-programma Mezzo), Bert Bultinck (chef De Gedachte bij De Morgen), Dirk-Jan Arensman (recensent Het Parool en VPRO), Julie De Mul (recensente HUMO) en Nele Hendrickx (Klara en De Standaard). Deze laatste trad tijdens de jureringsperiode als redacteur in dienst van uitgeverij De Geus en nam ontslag uit de jury. De organisatie viste bij wijze van 'depannage' Annelies Beck op, drukbezet Terzake-anker en presentatrice van De Ochtend, die vorig jaar plaatsruimde voor Hendrickx. Zij hielp mee longlist en shortlist samenstellen.
Ook de shortlist voor de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs is bekendgemaakt. Juryvoorzitster Jelle van Riet klaagde over een ‘zee van middelmatige boeken’ en een ‘historisch dieptepunt’. In het rapport klonk het cynisch: "De jury van De Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs 2008 is bijzonder hoopvol gestemd. Nu de jaaroogst van de Nederlandstalige kinder- en jeugdliteratuur een zó historisch dieptepunt heeft bereikt, kan de curve in de toekomst niet anders dan weer omhoog. De jury vermoedt dat het aantal ongetalenteerde mensen dat per se een kinderboek wil schrijven, stilaan moet zijn uitgeput." Niettemin zijn ze er in geslaagd vijf boeken te nomineren, waar de Vlamingen met drie nominaties plots wél in de meerderheid zijn. Dit is de lijst: Botjes van Midas Dekkers en Angela de Vrede, Dolores van Noëlla Elpers, Van mij en van jou van Hans en Monique Hagen, Vos en Haas, Koekkoek van Sylvia vanden Heede en Thé Tjong-King en Linus van Mieke Versyp, Sabien Clement & Pieter Gaudesaboos. Ten huize Elpers moet dezer dagen de champagne vloeien. Vorige week kreeg de partner van Noëlla Elpers, Peter Holvoet-Hanssen, de Vlaamse Cultuurprijs voor Poëzie, zie dit DPM-bericht. Meer info intussen via De Morgen, Knack, Canvas en De redactie.be. Bekijk ook ons eerder bericht over de longlist. [door Dirk Leyman/Hans Cottyn]

Labels: ,

0 Comments:

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home