donderdag 9 augustus 2007

Heinrich Böll in de vergetelheid?

Naar aanleiding van een geïllustreerde heruitgave van het Irisches Tagebuch van Heinrich Böll (1917-1985) is in Die Zeit een portret verschenen van de schrijver die dit jaar 90 jaar zou geworden zijn. Onder de titel 'Wo ist Böll?' vragen Christiane Grefe en Adam Soboczynski zich af waarom de Nobelprijswinnaar 1972 uit het bewustzijn van de Duitsers is gerukt. 'Waarom is Böll zo ver weg? Geen citaat is nog aanwezig, geen televisieoptreden wordt nog herinnerd, geen redevoering is nog actueel. En ook de romans en verhalen zijn zo goed als vergeten.’ Er wordt een sociologisch-generationele verklaring aangereikt door de jongere schrijfster Juli Zeh: 'We kregen Böll op school erin geramd. En nu zijn we hem beu.' Maar René Böll, de schilderende zoon van de schrijver, zegt: 'Anderen hebben mijn vader in de rol als het geweten van de natie geduwd. Ik interpreteer mijn vader in principe niet. Ik zou liever hebben dat men zijn werken leest, dan dat men hem probeert te begrijpen doorheen zijn literatuur.' Was de roem van de schrijver-activist overroepen? Is Böll te veel een schrijver van het na-oorlogse Duitsland? Zijn boeken als Biljarten om halftien en Groepsfoto met dame nog relevant? Marcel Van Nieuwenborgh dacht recent in De Standaard der Letteren nog van wel, maar een andere mening was te lezen op de Brakke Hond Blog. In elk geval, mocht Böll nu nog leven, zo concludeert Die Zeit, ‘zou hij een blog voeren, een Böll-Blog, die hij ’s nacht met polemieken zou volschrijven. Niemand zou hem verdoemen, niemand zou hem heilig verklaren. Böll zou met zijn oordeel de bal wel eens misslaan. En op de zenuwen werken. In het bijzonder dan wanneer hij gelijk heeft.’ [gastbijdrage Hans Cottyn]

Labels:

5 Comments:

Anonymous Dirk said...

Hans, ik wens Böll het allerbeste. Het is niet omdat ik het geen fijne schrijver vind dat iemand anders er niet anders over zou denken. Mijn stukje betrof eerder de ergernis dat zelfs in boekenbijlagen niet meer gezegd mag worden dat klassiekers ook gewoon goede boeken zijn in plaats van een soort strafwerk. Blufboek. Pfoe. Ik geloof dat de oorspronkelijke uitgave (http://www.proximedia.com/catalogue/view_product.asp?ref=170824&site_id=28288&lang_id=3) een ondertitel had in de zin van "succesvol opscheppen zonder kennis van zaken". Welke boodschap geeft zo'n letterenbijlage daar nu mee?

vrijdag, augustus 10, 2007 1:28:00 p.m.  
Blogger De papieren man said...

nota DPM: om alle verwarring te voorkomen, deze reactie is afkomstig van Dirk van Eylen van De Brakke Hond

zaterdag, augustus 11, 2007 11:09:00 a.m.  
Anonymous Maarten Dessing said...

Ik zeg: Heinrich Böll is wel goed. Ook het in De Standaard besproken boek. Zie ook: http://derecensie.web-log.nl/derecensie/2006/05/groepsfoto_met_.html
Behalve zijn mening over Böll ben ik het met Dirk van Eylen eens: zo langzamerhand is het bestempelen van een boek als klassieker zoiets als een doodskus. Terwijl juist dit boek van Böll, in een tijd waarin de politieke verblinding zo hoog is opgelaaid (in Nederland, dan toch), nog zo actueel is.
(Hoewel... Dat wordt óók vaak over klassiekers gezegd, en meestal word ik daar niet van overtuigd.)

zaterdag, augustus 11, 2007 4:57:00 p.m.  
Anonymous hans cottyn said...

Volledig mee eens, er heerst angst voor de klassiekers en de canon, of een dedain ervoor. In mijn bijdrage in het recente nummer van Deus Ex Machina raak ik dit fenomeen zijdelings aan in het kader van het overgewicht dat het publiek schijnt te krijgen in het literaire veld. Een canon wordt immers per definitie gevormd en bewaakt door een voorhoede. Het loopt fout als die voorhoede schrik heeft om de nek uit te steken, of klassiekers bestempelt als iets waar mee te bluffen valt, als een snoek van anderhalve meter. (Anderzijds, als je nog zou kunnen bluffen met belezenheid, waar ze bij De Standaard van uitgaan, dan is het misschien nog niet allemaal verloren.)

Ook mee eens, de actualiteitswaarde van een oud boek is een verkeerde maatstaf om de waarde ervan te bepalen. Een boek moet eerder vanuit zijn historiciteit worden beoordeeld, denk ik. Wat niet wegneemt dat sommige klassiekers nog steeds actueel zijn, zoals ze nog steeds ontroerend, aangrijpend, grappig of weergaloos kunnen zijn. Laat ons maar Böll lezen en herlezen, dus.

zondag, augustus 12, 2007 10:31:00 a.m.  
Anonymous Anoniem said...

Billiard um halb zehn is een van de gaafste en 'rondste' romans die ik ken; briljant in structuur en perspectiefwisselingen; geweldig spannend en psychologisch inzichtsvol; groots episch en stilistisch meesterwerk. Dat is altijd relevant.

zondag, augustus 12, 2007 11:10:00 p.m.  

Een reactie plaatsen

Links to this post:

Een link maken

<< Home