donderdag 30 november 2006

Bad Sex Award voor debutant Hollingshead

Voor de veertiende maal is zopas de Bad Sex in Fiction Award uitgereikt. De jaarlijkse onderscheiding van het tijdschrift Literary Review , die met enig leedvermaak de beroerdste, smakeloze en/of meest overbodige seksscène uit het Angelsaksische literatuuraanbod bekroont, mag op een groeiende belangstelling rekenen. De twijfelachtige eer ging deze keer naar de debutant Iain Hollingshead (25) met zijn novelle Twenty Something. Hij wist vier andere nominees te verschalken, waaronder grote kanonnen als Irvine Welsh, Will Self, David Mitchell en Thomas Pynchon. Hollingshead kreeg een fles champagne én een beeldje uit handen van Courtney Love, die van wansmaak natuurlijk een en ander afweet. De jury toonde zich getroffen door de beschrijving van "a commotion of grunts and squeaks, flashing unconnected images and explosions of a million little particles." Even verderop is sprake van "bulging trousers", wat de beslissing naar verluidt nog vergemakkelijkte. Eerder mochten onder meer Sebastian Faulks en Tom Wolfe zich in de prijs verheugen. Smakelijke details via CBS News en een keur van genomineerde krakkemikkige sexfragmenten bij The Guardian. Zoals bekend gaat het festival De Nachten in januari een dergelijke prijs voor de Nederlandse literatuur dunnetjes overdoen.

Douwe Draaisma portretteert hersenwetenschappers

Soepel en secuur schrijft Douwe Draaisma (°1953) over de fratsen die het geheugen en de herinnering met ons uithalen en telkens weer weet hij bijzondere invalshoeken te vinden. Briljante boeken als De metaforenmachine (over de geschiedenis van het geheugen) en Hoe het leven sneller gaat als je ouder wordt (over het autobiografische geheugen) waren daarvan het gevolg. Zijn onnadrukkelijke veelweterij baadt telkens in een fraai stilistisch jasje, wat mede het succes van zijn boeken verklaart. Is het daarom dat de Groningse hoogleraar in de geschiedenis van de psychologie wel eens de Nederlandse Oliver Sacks wordt genoemd? Begrijpelijk dat we uitkijken naar zijn nieuwe boek, dat vandaag verschijnt bij de Historische Uitgeverij. Ontregelde geesten - ziektegeschiedenissen is een verzameling verhalen over hersenwetenschappers, wiens namen nu verwijzen naar een ziekte, een syndroom of een autistische aandoening. Draaisma turfde in het leven van onder meer Aloïs Alzheimer, James Parkinson, Sergei Korsakov, Georges Gilles de la Tourette en Hans Asperger en probeert na te gaan hoe deze wetenschappers deze ziektes op het spoor kwamen. Tegelijk maakt hij van deze eponiemen weer personen van vlees en bloed. Ook minder bekende psychiaters als Capgras of Clérambault komen aan bod. Draaisma besteedt aandacht aan de vaardigheid waarmee ze hun ziektegeschiedenissen op papier tot leven konden wekken. Ontregelde geesten wordt vanavond voorgesteld in het Amsterdamse Concertgebouw met een Alzheimer-monoloog van acteur Joop Keesmaat.

Petitie voor vaste boekenprijs in België

Een aantal schrijvers, wetenschappers en publicisten vanuit overwegend franstalige hoek hebben een internetpetitie opgestart rond de vaste boekenprijs in België. "Enerzijds wil de petitie iedereen samenbrengen die zich reeds ten gunste van de vaste boekenprijs heeft uitgesproken (of het nu gaat om romans of schoolboeken, essays of stripverhalen). Anderzijds is het ook de bedoeling een forum te bieden aan wie zich nog niet over deze kwestie heeft kunnen uitspreken", klinkt het enigszins cryptisch op de speciaal daartoe geopende site. De handtekeningen worden overhandigd aan de bevoegde ministers bij de opening van de Foire du Livre in Brussel. Vandaag hadden de initiatiefnemers (onder wie prof. Jan Baetens van de KUL- Culturele Studies) zo'n 280 handtekeningen samengebracht. In februari 2007 verschijnt bij Les Impressions Nouvelles een essay van Tanguy Habrand over de vaste boekenprijs: Le prix fixe du livre en Belgique, Histoire d'un combat. Het boek zal nagaan waarom er in België geen equivalent van de Franse "Wet Lang" is ontwikkeld.

Dylan Thomas populair op Poetry Archive

De Britse website Poetry Archive blijft hoge ogen gooien met het ontginnen van legendarische geluidsopnamen van overleden dichters. Zopas zijn historische opnames van Dylan Thomas, Ted Hughes, oorlogspoeët Siegfried Sassoon en Philip Larkin online gezet, zo meldt BBC News, precies op het moment dat de site haar eerste verjaardag viert. Vooral de opnames van Dylan Thomas (1914-1953) blijken zeer gewild. Het gaat om lezingen van A Refusal to Mourn the Death, By Fire, of a Child in London en In My Craft or Sullen Art. Intussen zijn er 300 dichters te beluisteren. De bedoeling is ook dat levende Engelse dichters hun werk via de site auditief beschikbaar gaan maken. De site is het geesteskind van de UK Poet Laureate Andrew Motion en bewijst volgens hem dat poëzie helemaal niet op zijn retour is: "The very large number of people who have used the archive during the last 12 months prove otherwise"

woensdag 29 november 2006

Posthume memoires van Philippe Noiret

De vorige donderdag overleden Franse acteur Philippe Noiret werkte tot kort voor zijn dood aan zijn memoires. Volgens zijn uitgever Robert Laffont waren deze zo goed als afgewerkt en moeten ze enkel nog gereviseerd worden. Ze verschijnen in het voorjaar van 2007 en bevatten onder meer diverse portretten, o.a. van Alfred Hitchcock en Bertrand Tavernier, naast 'richtlijnen voor jonge acteurs'. Ook de rijke carrière van de acteur met de treurige hondenogen (La Grande Bouffe, Il Postino, Le Vieux Fusil, Un taxi mauve, Coup de Torchon...) komt aan bod. De laatste biografie van Noiret dateert al uit de jaren tachtig en is niet meer verkrijgbaar. Dat er nu talrijke zullen volgen, lijdt geen twijfel.

Nieuwe uitgeverij publiceert enkel vrouwen

Zopas is een nieuwe Nederlandse uitgeverij opgestart die uitsluitend boeken van vrouwen gaat uitgeven. Artemis en co, geleid door - uiteraard - twee vrouwen (Tanja Hendriks en Ingrid Meurs), distantieert zich - althans in woorden - van de wassende stroom chicklit: "Kwalitatief goede boeken, daar gaat het om", zeggen ze in Het Parool. Ook aan het belegen feminisme uit de jaren zeventig hebben ze geen boodschap, beweren ze. Wat is dan wel het motief? "Als je een nieuwe uitgeverij begint, moet je je onderscheiden. Door een uitgeverij te starten die alleen boeken van vrouwen uitgeeft, doe je dat." Beide dames zijn afkomstig van uitgeverij Arena en Pimento, waar ze al gedurig boeken van vrouwen onder hun hoede hadden. De naam Artemis verwijst naar de godin van de jacht: 'Hoewel vaak begeerd door mannen heeft zij zich nooit gebonden.' Het eerste boek van de uitgeverij laat toch een zeker militantisme ten aanzien van de man vermoeden (én veroorzaakt meteen een déjà-vu-effect): Mannen jagen, vrouwen schieten raak. Moderne Artemissen schrijven over passie, drijfveren en verlangens. De uitgeverij opereert onder de imprint van Ambo/Anthos.

David Mitchell in de running voor Costa Book Awards

De Costa Book Awards, zo luidt de nieuwe naam voor de flink gehonoreerde Britse literaire Whitbread-prize, die sinds 1971 wordt uitgereikt. Costa, een epitheton dat je eerder associeert met strandvolley dan met literatuur, blijkt de naam te zijn van de nieuwe sponsor, een Britse keten van koffiehuizen. Toch valt er wel degelijk 25.000 pond op te strijken voor de winnaar. William Boyd (Restless), David Mitchell (Black Swan Green) en Mark Haddon (A Spot of Bother) behoren tot de voornaamste kanshebbers op de zopas vrijgegeven shortlists. De prijs bekroont vijf categorieën: beste debuutroman, beste roman, beste biogafie, poëzie en kinderboeken, waaruit één overall winner wordt gekozen. Bij de categorie biografieën valt de levensbeschrijving van Maggie Ferguson over George Mackay Brown op: George Mackay Brown: The Life. Er werd geselecteerd uit 580 inzendingen. Vorig jaar won Hilary Spurling de Whitbread-prize met haar biografie over Henri Matisse, Matisse the Master. Mark Haddon zag zich twee jaar geleden al bekroond met The Curious Incident of the Dog in the Night-Time. De winnaar van elk van de vijf categorieën wordt bekendgemaakt op 10 januari 2006, op 7 februari komt de algemene prijswinnaar uit de bus. Achtergronden bij BBC News en The Guardian. Volgens The Guardian vallen de boeken van Haddon en Mitchell in de categorie "good enough but we know they can do better."

dinsdag 28 november 2006

Brieven van Slauerhoff worden gebundeld

Uitgeverij Nijgh &Van Ditmar gaat de brieven van de Nederlandse schrijver en scheepsarts J. Slauerhoff (1898-1936) uitgeven. De eeuwig zwervende en ziekelijke Slauerhoff, auteur van Het verboden rijk (1932) en Het leven op aarde (1934), trok over de hele wereld een ketting van correspondenten. Neerlandicus Hein Aalders, die promoveerde op Slauerhoff, gaat het project coördineren. Een leven in brieven, zoals de publicatie zal heten, beoogt brieven te bevatten aan studievrienden, letterkundigen, uitgevers, collega-artsen en familieleden. "Zijn brieven [hebben] vaak een urgentie die je soms naar de keel grijpt in hun sarcasme, zelfspot en romantisch fernweh", aldus de uitgever. Het boek wordt ook opgeluisterd met foto's van correspondenten, boek- en tijdschriftomslagen en facsimiles. Volgens Aalders is er nog heel wat onontgonnen. Wie hem aan onbekende brieven van Slauerhoff kan helpen, is dan ook zeer welkom. Op uitgeversvlak is het al geruime tijd relatief stil rond 'Slau'. In 1992 verscheen wel nog Alleen de havens zijn ons trouw, met reisbeschrijvingen (een boek dat je alleen al vanwege de titel zou aanschaffen) én in 2004 werden Alle romans heruitgegeven. Wel is er, naar aanleiding van de zeventigste verjaardag van zijn sterfdag, in Museum Tromp’s Huys op het eiland Vlieland, een kleine tentoonstelling gewijd aan het leven en werk van Slauerhoff, te zien tot 20 januari 2007. Lees hier ook een bijdrage van Gerrit Jan Zwier over Slau op Vlieland.

Pseudoniemendans bij uitgeverij De Geus

Uitgeverij De Geus heeft opnieuw het pseudoniem van een van haar auteurs bekendgemaakt. Na de Emmanuel Lipp-affaire blijkt dat de amper opgemerkte roman Ongeschreven wetten van ene Victor Ten Hove over 'manipulatie, machtsspelletjes en grootheidswaan in de Nederlandse politiek' geschreven is door de voormalige Nederlandse Minister van Justitie Winnie Sorgdrager. Sorgdrager onthulde het pseudoniem in een interview met De Volkskrant. Uitgeverij De Geus zou daar zelf op hebben aangedrongen, omdat het zaakje onder pseudoniem maar niet van de grond wou komen. De Geus-redacteur Ad van den Kieboom in Boekblad: "Winnie Sorgdrager had al twee non-fictieboeken voor ons geschreven onder haar eigen naam en nu wilde ze fictie schrijven onder een schuilnaam. Ze wilde dat het boek op zijn eigen merites werd beoordeeld. Maar omdat wij merkten dat het nergens werd besproken, hebben we er bij haar op aangedrongen om bekend te maken dat zij de auteur is. En nu is er wel veel publiciteit." Sorgdrager was gisterenavond te gast in het veelbekeken Nederlandse TV-programma Pauw & Witteman. Van den Kieboom voegt er - met of zonder ironie? - aan toe: "We zullen ons voortaan extra terughoudend opstellen als een auteur onder pseudoniem wil publiceren." In de schaarse recensies van het boek werd er wel op gewezen dat enkel een insider uit de Haagse politieke cenakels dit boek kon hebben geschreven. Zie ook dit bericht op Boekbalie voor bijkomende achtergrondinfo over Ongeschreven wetten.

Hoogdagen op komst voor bibliofielen

Liefhebbers van fraai drukwerk en het bijzondere boek hebben binnenkort een aartsdruk weekend voor de boeg. In het sfeervolle Amsterdamse Paradiso vindt op zondag 10 december de gereputeerde Beurs voor Kleine Uitgevers plaats. De beurs is al aan haar 29e editie toe en is telkens een krioelen van honderd kleine hoogwaardige fondsen en uitgevers op het vlak van literatuur, non-fictie en beeldende kunst. Onder de deelnemers onder meer uitgeverij Bas Lubberhuizen, uitgeverij De Buitenkant, Serena Libri, Coppens en Frenks, Piet Schreuders en Douane. Ook uit België komen exposanten onder wie Ergo, Imschoot en de tijdschriften Revolver en DWB. Druksel, dat jaarlijks een gelijkaardig evenement in Gent organiseert, is eveneens present. De VPRO-boekensite besteedt alvast voorbereidende aandacht aan de beurs en heeft een special over marginaal drukwerk. Voorts ontvangt Brussel tussen 7 en 10 december het eerste Internationale Salon van de Bibliofilie . De 30 belangrijkste boekhandelaars ter wereld nemen aan dit evenement deel op een prestigieuze locatie, bij Pierre Bergé & Associés op de Grote Zavel. Twee verdiepingen worden voor de gelegenheid omgebouwd tot een weelderige bibliotheek. Te kijk en te koop zijn geïllustreerde boeken, oude en moderne boeken, literatuur, autografen, manuscripten, oude tekeningen. Volgens de organisatoren wordt het "een reis door de geschiedenis van het boek. Alle grote namen, zoals de Angelsaksische specialisten Ursus, Richard Laan, Jonathan Hill uit New York, Quaritch, Shapero en Sims Reed uit Londen, de Duitser Dr. Jörn Günther, de Fransen Chamonal, Thomas-Scheler en Les Eluminures, zullen er de meest prestigieuze bibliofiele werken voorstellen én te koop aanbieden". Het hoeft geen betoog dat dit een veel exclusiever en beslotener gebeuren is dan de Beurs voor Kleine Uitgevers.

maandag 27 november 2006

Ian McEwan beschuldigd van plagiaat

De Britse zondagskrant The Mail on Sunday beweert in een lang artikel dat de befaamde auteur Ian McEwan zich in zijn boek Atonement (Boetekleed - 2001) schuldig zou hebben gemaakt aan plagiaat. McEwan zou nogal letterlijk geput hebben uit No Time for Romance (1977), de herinneringen van de oorlogsverpleegster Lucilla Andrews, die later in Groot-Brittanië bekendheid verwierf als "romantische" schrijfster in het genre van de hospital fiction. De krant citeert daartoe ook een aantal zinnen uit beide boeken, die inderdaad verwarring kunnen zaaien. Het gaat vooral over de passages waarin Andrews tijdens de Tweede Wereldoorlog gewonden verzorgt in het Londense Saint Thomas-hospitaal. Andrews, die onlangs op 86-jarige leeftijd overleed, zou nog van plan zijn geweest de zaak in de openbaarheid te brengen, maar leek ook niet al te zwaar te tillen aan de gelijkenissen. Haar literair agente doet dat wel. Mc Ewan heeft al scherp gereageerd op de aantijgingen in The Times en publiceert vandaag in The Guardian en op zijn website een stevige repliek: "An inspiration, yes. Did I copy from another author. No" Hij benadrukt dat hij achterin Atonement duidelijk verwijst naar het boek van Andrews en dat hij in interviews en op het publieke forum meermaals over Andrews' invloed heeft gesproken: "Mijn geweten is volledig zuiver." Mc Ewan staat trouwens bekend voor zijn diepgaande research. Het vermeende "plagiaat" van McEwan, een van de beroemdste levende Engelse schrijvers, zorgt intussen voor ophef in de Britse pers en wordt druk becommentarieerd, zie hier en daar. Toch lijkt het oude wijn in nieuwe zakken, want in een obituary van Lucilla Andrews in The Guardian (17 oktober) komt een en ander ook al ter sprake. Boetekleed werd alom geprezen als één van McEwans beste boeken, met zijn karakteristieke thema's als verlies van onschuld, schrijverschap, boetedoening en vergeving. Het boek stond op de shortlist van de Booker Prize.

Boekenmuurkrant komt naar Vlaanderen

De populaire Boekenmuurkrant, waarmee uitgevers en adverteerders sinds juli 2005 hun vers boekenaanbod op vooral de Nederlandse stations kunnen propageren, komt vanaf donderdag 30 november voor het eerst ook in de Vlaamse stations te hangen. De Boekenmuurkant, die telkens in 325 Nederlandse stations de advertentiepanelen vult, bereikt naar eigen zeggen meer dan 2.000.000 treinreizigers en potentiële lezers. De Boekenmuurkrant is een poster waarop vrijwel maandelijks aandacht wordt besteed aan nieuwe boeken. Elke cover gaat vergezeld van een fragment uit een boek. De Boekenmuurkrant is, aldus de initiatiefnemers, "geheel onafhankelijk, derhalve niet gelieerd met een uitgeverij of een andere organisatie". Ze wordt gemaakt door Uphill Battle boekpromotie, een Nederlandse adviesorganisatie voor boekpromotie. De eerste Vlaamse editie wordt tot 30 december opgehangen in 260 stuks voor totaal 30 Vlaamse IC-stations.

Labels:

Debutantenprijs voor Gerbrand Bakker

Gerbrand Bakker (°1962) heeft met zijn eerste roman Boven is het stil (uitgeverij Cossee) de Debutantenprijs gewonnen. Deze Debutantenprijs, een initiatief van Stichting Perspektief in Dordrecht, is een jaarlijkse prijs voor debuterende prozaschrijvers, voor het eerst toegekend in 1995. De prijs valt niet te verwarren met die andere (tweejaarlijkse) debuutprijs, de Anton Wachterprijs, dit jaar toegekend aan Christiaan Weijts voor Art. 285b. De Debutantenprijs heeft een ander opzet. Door een nominatiejury wordt een aantal titels genomineerd die vervolgens aan lezerspanels, groepen en individuele lezers bij openbare bibliotheken in Nederland gelezen en beoordeeld worden. Het hieruit voortkomende beste debuut wordt de winnaar. De professionele jury bestond uit Casper Markesteijn, Brigitte Raskin, Pauline Slot, Jan Eykelboom en Marijke Arijs. Boven is het stil van Bakker is een sober geschreven boek over een zekere Helmer die door omstandigheden de boerderij van zijn vader moet bestieren. Hij verzorgt niet alleen de dieren, maar ook zijn oude vader, intussen vaagweg dromend van een andere toekomst. Het boek werd in de kritiek goed onthaald, vooral vanwege zijn ingehouden toon. Gerbrand Bakker werd verkozen boven vier andere genomineerden: Hans Hogenkamp met Excuses voor het ongemak, Tessa Leuwsha met De Parbo-blues, Anneloes Timmerije met Zwartzuur en Vrouwkje Tuinman met Grote Acht. Vorig jaar verkreeg Lucette ter Borg met Het cadeau uit Berlijn de Debutantenprijs. Bakker kreeg voor Boven is het stil eerder ook al Het Gouden Ezelsoor, voor het best verkopende debuut.

Père Lachaise-docu alweer bekroond

De befaamde Nederlandse film- en documentairemaakster Heddy Honigmann (°1951) rijgt met haar nieuwe documentaire Forever de triomfen aan elkaar. Forever is een fijnmazige en gevoelige bespiegeling over de beroemde Parijse begraafplaats Père-Lachaise, waar Honigmann zich op sleeptouw laat nemen door de dagelijkse bezoekers van het kerkhof. De film ontvangt vandaag de Kristallen Film op het International Documentary Film Festival te Amsterdam. Eerder kreeg Honigmann al de Zilveren Duif op het Duitse documentairefestival DOK Leipzig, een Gouden Kalf voor beste lange documentaire én de Prijs van de Nederlandse Filmkritiek. Honigmann verfilmde ook Hersenschimmen en demonstreerde al vaker haar literaire passie, onder meer in het prachtige O Amor Natural, over de Braziliaanse dichter Carlos Drummond de Andrade. Père-Lachaise is, samen met cimetière Montparnasse, hét Parijse bedevaartsoord voor funeraire toeristen op zoek naar hun literaire of artistieke helden. Onder meer Oscar Wilde, Honoré de Balzac, Gérard de Nerval, Guillaume Apollinaire, Alfred de Musset, Fréderic Chopin, Edith Piaf en Maria Callas hebben er hun graftombe. Honigmann wou vooral ook de dagelijkse bezoekers vatten: "Velen komen vooral voor hun ‘eigen’ doden: man, echtgenote, vader of zoon. Andere bezoekers laten een briefje voor ‘hun geliefde kunstenaar’, gekraste woorden op een steen of een bloem achter," aldus de perstekst. Honigmann laat zien hoe Père-Lachaise "niet enkel een laatste rustplaats is voor de doden, maar vooral een plek waar de levenden vrede en zelfs inspiratie kunnen vinden". Jubelende recensie in de Filmkrant, terwijl je op deze site Père-Lachaise virtueel kunt bezoeken.

Heengegaan: een Nederlandse columniste, een Portugese surrealist

Dit weekend is de Nederlandse columniste Cri Stellweg (1922-2006) overleden. Ze werd 84 jaar en genoot vooral bekendheid onder haar schuilnaam Saartje Burgerhart. Onder dat pseudoniem verzorgde ze 25 jaar lang, tweemaal per week, een down to earth column voor De Volkskrant. Stellweg schreef een aantal succesvolle boeken over afscheid en omgaan met sterven. Deze aarde verlaten handelde over haar aan longkanker overleden broer, Een graf van letters was een hommage aan haar gestorven echtgenoot. Een portret van Stellweg lees je bij de VPRO, haar boeken zijn uitgegeven bij Cossee.
In Lissabon overleed in zijn woning op 83-jarige leeftijd dan weer de Portugese surrealistische dichter en schilder Mario Cesariny de Vasconcelos. Cesariny is in alle opzichten steeds zwaar beïnvloed gebleven door oppersurrealist André Breton, die hij in 1947 in Parijs ontmoette.

zondag 26 november 2006

Uitreiking L.P. Boonprijs aan Geertrui Daem

Op zaterdag 9 december krijgt de schrijfster Geertrui Daem (°1952) de Louis Paul Boonprijs uitgereikt. De prijs is een jaarlijks initiatief van het Honest Arts Movement en is niet enkel aan literatoren voorbehouden. Hij werd vorig jaar toegekend aan theatermaker Chokri Ben Chikha. Daem ontvangt de prijs vooral voor haar dit voorjaar verschenen Olympia, een forse roman over een geslacht van vleesfabrikanten. De uitreiking wordt omlijst met een unieke portfolio van het boek en met artistiek werk van Daem, die zoals gekend van vele artistieke walletjes eet: ze is ook actief als actrice en beeldend kunstenaar. Prof. em. Herman Balthazar voert het woord in de Stedelijke Integratiedienst van Sint-Amandsberg (Gent), waar de prijsuitreiking om 16 uur doorgaat. Een De Morgen-interview van uw dienaar met Daem naar aanleiding van Olympia, lees je hier.

zaterdag 25 november 2006

Juliette Gréco herontdekt Saint-Germain-des-Prés

De Franse chanteuse Juliette Gréco (1927), die langdurig tot de fine fleur van existentialistisch Parijs behoorde en de kringen van Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir en Boris Vian frequenteerde, heeft een boek over Saint-Germain-des-Prés, het befaamde Parijse kwartier waarin ze in de jaren vijftig en zestig de jazzkelders en cabaretten als Le Boeuf sur le toit mee wereldberoemd maakte. Het is geschreven op basis van herinneringen én diepgaande interviews met de zangeres met wellicht de mooiste geloken blik van de jaren vijftig. Saint-Germain-des-Prés, ooit het epicentrum van intellectueel Parijs én broeihaard van muzikale nieuwlichters, speelt haar culturele erfenis nog steeds graag uit. In Café de Flore, Les Deux Magots en Brasserie Lipp kan men zich achter een dure kop koffie met de neus in de wind nog immer een beetje schrijver wanen, al is het onversneden snobisme aan de prijslijsten goed te merken. Boekhandels als L'Ecume des pages en La Hune (open tot middernacht én bijzonder goed gesorteerd) maken evenwel veel goed. Het (koffietafel?-)boek van Gréco, simpelweg Saint-Germain-des-Prés geheten, vertelt aan de hand van rijkelijk veel foto's (van oa. Ronis en Doisneau) de roemruchte jaren van de wijk met de bloei van de jazz en de be-bop in de kelders van de Tabou en het intellectuele vuurwerk tussen de zwarte rolkraag-existentialisten.

De lokroep van de literaire schemerzone

Je wordt er als lezer tegenwoordig mee om de oren geslagen. Om de haverklap duiken er onafgewerkte manuscripten, fragmenten van een particulier dagboek of niet voor publicatie bestemde jeugdwerken op van overleden schrijvers, om maar te zwijgen van teruggevonden correspondentie. Gretig en begeleid door enige opwinding worden die toch in boekvorm uitgegeven. Kijk maar naar wat laatst met Truman Capote, Marguerite Duras, Julien Green, Jack Kerouac en Virginia Woolf gebeurde. Vaak verrassend én kwalitatief hoogstaand, soms ook een behoorlijke afknapper. Het bevredigt natuurlijk de drang naar volledigheid én is natuurlijk gefundenes Fressen voor de literatuurwetenschapper- en historicus. Maar gebeurt het altijd met respect voor de wil van de schrijver en zijn oeuvre? En verantwoordt het niveau van de vondsten altijd publicatie? Betekent het meer dan puur literair voyeurisme? Le Figaro besteedde aan deze relevante vragen een boeiend dossier, met onder meer ook aandacht voor de onlangs verschenen Cahiers de la guerre et autres textes van Marguerite Duras (zie eerder DPM-bericht).

vrijdag 24 november 2006

Jonge schrijvers verenigen zich online

Een aantal jonge Nederlandse schrijvers (én een aantal Vlamingen) heeft zich verzameld in een online netwerk voor auteurs: Schrijvers op elkaar. Het idee voor het forum ontstond tijdens de presentatie van de door Saïd El Hadj en Annelies Verbeke samengestelde verhalenbundel 25 onder de 35 (Prometheus). Schrijvers op elkaar wil auteurs de kans bieden "zelf hun nieuws bekend te maken", aldus drijvende krachten Claire Polders en Stipo Jelec. De site dient als gezamenlijk promotie-instrument waar schrijvers aankondigingen kunnen plaatsen over hun te verschijnen boeken, columns of lezingen. "Schrijvers op elkaar is een medium in handen van de schrijver zelf", zo luidt het ferm. Het idee sloeg snel aan: binnen twee weken waren er meer dan vijftig aanmeldingen, intussen al meer dan zestig. Want iedere auteur met minstens één oorspronkelijk Nederlandstalige publicatie (proza/poëzie/fictie/non-fictie) kan zich gratis aansluiten. De initiatiefnemers dromen intussen luidop van een schrijversgemeenschap à la MySpace of Hyves. Of het zo'n vaart loopt, is twijfelachtig. Omdat Schrijvers op elkaar geen redactie heeft, is het een nogal wisselvallige en ongeregelde bedoening met naast aankomend (onder meer Thomas Blondeau, Hans Hogenkamp, Miquel Bulnes, Walter Van den Berg) en stilaan doorgebroken talent (Jan van Mersbergen, Saskia De Coster), veel mindere goden die op de site vooral krampachtig op zoek naar een megafoon lijken te zijn. Op de blog stuit je op eindeloos egotrippend gekakel, dat wel meer literaire internetfora onverteerbaar durft te maken. Schrijvers op elkaar heeft als promokanaal van jong talent zeker zin én potentie, maar er knarst duidelijk nog veel kaf tussen het koren.

Julia Kristeva bekroond met Hannah Arendtprijs

De Franse psychoanalytica en filosofe van Bulgaarse afkomst Julia Kristeva (°1941) krijgt de Hannah Arendt Preis für Politisches denken 2006, een onderscheiding die wordt uitgereikt door de Heinrich Böll Stiftung ter nagedachtenis van Arendts werk tegen het totalitarisme. Kristeva, die veelvuldig over Arendt publiceerde, "heeft de grenzen tussen psychoanalyse en politiek denken doorzichtig gemaakt", zo vond de jury. Kristeva publiceerde in 2002 haar studie Le génie féminin, waarin Arendt uitgebreid aan bod kwam. Ze was in 1965 een van de oprichters van het linguïstische avant-garde tijdschrift Tel Quel en vormde lange tijd een paar met Philippe Sollers. De Hannah Arendt Preis wordt op 15 december in Bremen uitgereikt.

Verzamelde Werken van Freud in geheel nieuwe editie

Half december verschijnt bij uitgeverij Boom een volstrekt nieuwe editie van de verzamelde Werken van de Weense godfather van de psycho-analyse. De elf delen, aangevuld met een gedetailleerd zakenregister, omvatten alle teksten die Sigmund Freud (1856-1939) tussen 1885 en 1938 schreef. Voor het eerst worden ze nu in een chronologische volgorde gebracht. Er zijn ruim honderd nog niet eerder in Nederland vertaalde en gepubliceerde artikelen opgenomen. Freuds vroege werk over hysterie, hypnose en suggestie, zijn artikelen over psychoneurosen, en ook zijn metapsychologische teksten komen beschikbaar, evenals voorwoorden, boekbesprekingen, voordrachten, brieven en referaten. Zelfs wie niet geporteerd is voor de spelonken van de psycho-analyse, moet verheugd zijn met deze editie, want Freud schreef prachtige gevalstudies die hoge literaire waarde hebben. Nieuw is dat de gehele door Wilfred Oranje bezorgde editie op cd-rom is bijgevoegd. Elsbeth Greven, die het project bij Boom op koers hield en promoveerde op het onderwerp Freud uitgeven, meldt in Boekblad dat er 1500 exemplaren zijn gedrukt van de Werken. Zodra we daar 650 van hebben verkocht, draaien we al break-even. Iets dat binnen een paar jaar zou moeten lukken, al geeft uitgeverij Boom ook toe dat deze Freudeditie een "prestige-uitgave" is "omdat we Freud levend willen houden, en hem dus in de lucht moeten houden". De editie kost net geen 1.000 Euro. Naar verluidt is de editie ook qua vormgeving een juweel. Ze "verwijst terug naar de Weense tijd van 1900 en is tegelijk fris, strak en modern", aldus Greven. Nog even afwachten of we ons spaarpotje aanspreken.

donderdag 23 november 2006

Weer bundel Reve-brieven op komst

De aanzienlijke groep Revianen kan weer beginnen nagelbijten. In maart 2007 verschijnt immers een bundel met niet eerder gepubliceerde brieven die Gerard Reve schreef aan zijn uitgever Bert De Groot bij Elsevier. De Groot werkte tussen 1974 en 1999 samen met Reve met wie hij een warme, vriendschappelijke band ontwikkelde. Het boek is een co-productie van L.J. Veen met De Bezige Bij. In de gebundelde briefwisseling, met de titel Moedig Voorwaarts, brieven aan Bert de Groot 1974-1999, wordt duidelijk dat Reve zich op zijn gemak voelde bij De Groot. Uit de brieven zou - nog maar eens - een Reve naar voren komen die weinigen kennen. ,,Met name zijn reisbrieven uit Indonesië, Zuid-Afrika en Lourdes zijn hilarisch'', stelt De Groot. Reve zei ooit over De Groot dat "hij mijn eerste uitgever was die als zakenman en als mens deugde'', daarmee een sneer gevend naar zijn eerdere uitgever Geert Van Oorschot. Bij Van Oorschot verscheen in 2005 trouwens in 800 pagina's de smakelijke Briefwisseling 1951-1987 van Reve met de legendarische Van Oorschot. Gerard Reve overleed in april 2006. De aandacht voor de nagedachtenis van Reve blijft zeer groot: op 14 december (zijn verjaardag) worden niet minder dan drie Reve-gedenktekens ingehuldigd.

Ons Erfdeel gaat vernieuwen

Er is een kleine revolutie op komst bij het culturele tijdschrift Ons Erfdeel. Met ingang van volgend jaar wordt de verschijningsfrequentie teruggebracht van vijf naar vier keer per jaar. Ook komt er een drastische lay-outwijziging. Elk nummer zal wel dikker uitvallen en telkens zo'n 200 pagina's tellen. De vernieuwingen sporen met enige festiviteit rond het vijftigjarige bestaan van het tijdschrift in 2007. Ons Erfdeel is zoals bekend het geesteskind van Jozef Deleu en wordt nu geleid door Luc Devoldere. Het vijftigjarige jubileum wordt ook luister bijgezet met een copieus gelegenheidsboek waarin zestien befaamde Europese schrijvers over hun moedertaal zullen schrijven. Zopas verscheen het laatste OE-nummer in de huidige vorm, met onder meer een dossier over de nieuwe media. In drie artikelen komt de verhouding aan bod tussen respectievelijk kennis, literatuur, kunst en de nieuwe media. Daarnaast reageert Cyrille Offermans op het opiniestuk van Thomas Vaessens in NRC-Handelsblad en op het boek dat de hoogleraar nadien publiceerde over "poëzie in een onpoëtische tijd". Dat stuk kun je nalezen op hun website. Verder keurige bijdragen over 20 jaar Wim Vandekeybus & Ultima Vez en van Frank Hellemans over Arthur Japin.

Nieuw bibliofiel werk van Stefan Hertmans

Binnenkort verschijnt bij het bibliofiel genootschap Literarte nieuw werk van Stefan Hertmans. Op voorstel van deze uitgeverij in de marge liet Hertmans zich inspireren door de canonieke tekst van het Requiem. In Het geeft ons niets staan zeven nieuwe gedichten van Hertmans. Kunstenares Marie-Jeanne Callewaert maakte voor elk boek een aanvullend doekwerk: ze bewerkte met bijenwas, kleuren, tekeningen en ‘stikwerk’ een doek dat apart toegevoegd wordt aan het tekstboek. Het geeft ons niets wordt op 10 december 2006 gepresenteerd in De Zwarte Panter te Antwerpen. Er zijn slechts 160 exemplaren van het boek voorradig, de prijs schommelt tussen 110-140 euro. Literarte heeft een reputatie hoog te houden op het vlak van bibliofiele boeken. Eerder verscheen er ook werk van onder meer Paul De Wispelaere en Erwin Mortier. Volgend jaar staat bibliofiel werk rond Cees Nooteboom én Herman De Coninck op het programma. Voorts verschijnt in maart 2007 bij De Bezige Bij de nieuwe essaybundel van Stefan Hertmans, Het zwijgen van de tragedie. De beschouwingen in dit boek putten uit tien jaar lezen en schrijven rond de notie van de antieke tragedie en haar weerbarstige actualiteit. Veel aandacht gaat naar Lenz, Hölderlin en Celan. Meer info op Hertmans' website.

Voer voor vertalers

Half januari 2007 start in Amsterdam de VertalersVakschool, die expliciet een opleiding wil aanbieden tot literair vertaler. Volgens de initiatiefnemers bestaan er "wel verschillende algemene vertaalopleidingen en incidentele cursussen voor literair vertalen, maar niet één daarvan biedt de mogelijkheid om zich gedurende een langere periode achtereen in het vak van literair vertaler te bekwamen." De VertalersVakschool ziet het praktisch: "literair en ambachtelijk zijn de trefwoorden." De opleiding behelst alle aspecten van het literair vertalen: proza, poëzie, essayistiek en jeugdliteratuur. De vertaaldocenten hebben praktijkervaring en zijn alle zelf werkzaam als literair vertaler. In september 2007 wil de school al starten met een tweejaarlijkse opleiding. Binnenkort vinden in Utrecht trouwens de achtste Literaire Vertaaldagen plaats. Op vrijdag 15 en zaterdag 16 december 2006 komen vertalers uit de Lage Landen samen om met vakgenoten van gedachten te wisselen. De symposium-dag gaat over het vertalen van humor in de breedste zin van het woord, met aandacht voor vertalingen van literaire fictie, stripvertalingen en filmvertalingen.

woensdag 22 november 2006

Honderd jaar Klaus Mann

In tal van Duitse media wordt dezer dagen de honderdste geboortedag van de rusteloze Klaus Mann (1906-1949), zoon van Thomas en Katia Mann en schrijver van Mephisto en Der Wendepunkt, herdacht. Mann, die volgens zijn zus Erika "schreef zoals anderen ademen", werd amper 42 jaar en benam zichzelf in het Franse Cannes van het leven door een overdosis slaapmiddelen. Van zijn homoseksualiteit maakte hij nooit een geheim, in tegenstelling tot zijn vader. Mann was mede-oprichter van het exiltijdschrift Die Sammlung. In Die Zeit staat een mooi portret van de gedoemde zoon die bij vader Thomas Mann niet in de gunst stond (Klaus omschreef zijn afstamming ooit als "een problematisch geluk"). Ook het Hamburger abendblatt brengt een hommage. In het Hamburgse Goethe-Institut loopt tot 26 januari 2007 trouwens een dubbeltentoonstelling over Klaus Mann, waarin veel aandacht gaat naar zijn exilperiode in Frankrijk, onder meer aan de Riviera [lees in dat verband trouwens het amusante Das Buch von der Riviera oder was nicht im Baedeker steht, Ein Reisebuch, dat hij samen met zijn compagnon de route en zus Erika Mann schreef, 1931] . Mann was behoorlijk francofiel: "Ich habe immer geglaubt, dass ein Deutscher viel von Frankreich zu lernen hat."

Zwagerman blijft bloemlezen

Joost Zwagerman heeft de smaak van het bloemlezen te pakken. Voor uitgeverij Prometheus zal hij nu ook een keuze maken van 250 essays, die sinds 1880 in Vlaanderen en Nederland zijn verschenen. De bundel sluit aan bij het succesvolle De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen (2005) en het onlangs verschenen De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 60 lange verhalen (2006). Niet lang geleden verscheen van de productieve Zwagerman ook Transito, een essaybundeling.

Hans Magnus Enzensberger over intelligentie

De Duitse dichter, essayist en uitgever Hans Magnus Enzensberger (1929) komt nog eens naar de Lage Landen. Op 14 december verzorgt Enzensberger als eerste buitenlandse schrijver in Utrecht de Belle van Zuylenlezing onder de titel ‘Im Irrgarten der Intelligenz’ ("In de doolhof van de intelligentie"). "Enzensberger gaat nader in op het begrip ‘intelligentie’ – zijn lezing zal een fascinerende en badinerende – maar ook schrijnende en confronterende – rondleiding worden door de cultuurgeschiedenis van de IQ-test", aldus de organisatoren. Enzensberger wordt geïntroduceerd door dichter, schrijver literatuurrecensent en Italië-correspondent Michaël Zeeman, altijd op het appel als er intellectuelen over de Nederlandse vloer komen. Heel binnenkort verschijnt bij uitgeverij Cossee De radicale verliezer, Enzensbergers essay over zelfmoordterrorisme. In dit boekje laat Enzensberger zien hoe machtsbegeerte, wraakzucht, machogedrag en zelfverachting gecombineerd met woede op de wereld een gevaarlijke mix vormen, die "de radicale verliezer" - meestal een jongeman – tot een wandelende tijdbom maakt, aldus de flaptekst.

dinsdag 21 november 2006

Magazine! lokt tijdschriftenfreaks

Tijdschriftenjunks moeten stante pede naar Den Haag. Daar presenteert de Koninklijke Bibliotheek de ambitieuze tentoonstelling Magazine!, waarvoor zij een selectie maakten uit hun ruim 18 kilometer lange tijdschriftencollectie. De tentoonstelling is gevat in de vorm van een enorm driedimensionaal tijdschrift. Magazine! wil "de invloed van Nederlandse publiekstijdschriften op mens en maatschappij in de afgelopen 150 jaar" tonen. Daarbij komen vanzelfsprekend thema's als oorlogen, ontvoeringen, sport, mode, lifestyle en vrijetijdsbesteding, gezin, opvoeding, religie en gossip aan bod. In een nieuw futuristisch magazijn op poten heeft de KB tijdelijk en eenmalig 1.800 vierkante meter tot tentoonstellingsruimte omgebouwd. Er zijn ook een paar bijzondere publicaties aangemaakt. Magazine! Over 150 jaar tijdschriften sluit aan bij de inhoud van de tentoonstelling. Bij Waanders Uitgevers verschijnen ter gelegenheid van de tentoonstelling twee boeken: Magazine! 150 jaar Nederlandse publiekstijdschriften én Het Tijdschriftenboek. De tentoonstelling loopt tot en met 4 maart 2007.

Nederlandse schrijvers verkiezen dieren

Het engagement van Nederlandse schrijvers richt zich dezer dagen massaal op de dieren, maar dat zint bijlange niet iedereen. Dierenliefhebbers Kees van Kooten, Mensje van Keulen, Charlotte Mutsaers, Rudy Kousbroek, Ivo de Wijs, Mohammed Benzakour, Maarten ’t Hart en Jan Wolkers zijn allen lijstduwer van de Partij van de Dieren, die volgens de peilingen een zetel krijgt bij de Nederlandse parlementsverkiezingen van morgen. Ook Harry Mulisch meldde zich aan. Toch gaan schrijvers als Kristien Hemmerechts en Anja Meulenbelt op hun achterste poten staan voor wat "een nepengagement" wordt genoemd. Kristien Hemmerechts in De Volkskrant: "Het is haast antipolitiek, om je alleen maar op de dieren te richten. [...] Er zijn gigantische problemen. Het is alsof je de rest banaliseert. De polarisering tussen het Westen en de islam. Verdraagzaamheid. Moslims die het hebben over permanente demonisering. Dát is een cruciaal debat." Gerrit Komrij, die aan de zijlijn blijft, bedaart de gemoederen: "Op de mens ben je natuurlijk snel uitgekeken. Dus komt het dier naar voren. Het is algemene moedeloosheid, die dierenliefde."

maandag 20 november 2006

Nieuwe Thomas Pynchon verrast fans

Een maand eerder dan aangekondigd verschijnt morgen de nieuwe vuistdikke roman van 's werelds meest mysterieuze cultschrijver Thomas Pynchon (°1937). Against the Day heet de duizend en zesentachtig pagina's tellende opvolger van Mason & Dixon (1997) en naar verluidt valt het ding uit elkaar in drie, weliswaar door elkaar geweven, boeken. Pynchon caramboleert in deze jigsaw puzzle opnieuw met zijn favoriete thema's: orde versus chaos, lotsbestemming versus vrijheid, paranoia versus nihilisme. Op Pynchon-fora in de Verenigde Staten heerst sinds geruime tijd een zinderende hoogspanning. Op deze countdown-site wordt al geruime tijd afgeteld en maken de fans zich druk over onwelgevallige commentaar op hun postmoderne heiland. De Washington Post beweert over het boek: "Pynchon fans will accept this gift from the author with gratitude, but I’m not so sure about mainstream readers.” The New York Times pakt uit met een stevige recensie. Kijk ook op deze Pynchonwiki, waarin je binnenkort een hele lijst met personages en pakken duiding kan vinden bij Against the Day. Volgens Pynchons eigen aankondiging omvat Against the Day 1.000 pagina's "stupid songs, strange sexual practices ... obscure languages" en "contrary-to-the-fact occurrences". Pynchon schuwt de media als de pest. Toen CNN hem in 1997 op het spoor kwam, antwoordde hij de betrokken journalist simpelweg: 'Wil niet spreken met journalisten. En niet is niet'. Onlangs maakte hij wel een gastoptreden in een aflevering van The Simpsons met een zak over zijn hoofd. De Amerikaanse auteur, van wie slechts een paar foto's bekend zijn, schreef destijds met The crying of lot 49 (1966) en Gravity's Rainbow (1973) bijzonder invloedrijke romans, waarin hij hoge en lage cultuur als in een slazwierder door elkaar mengde.

Groene Waterman Prijs vist boeken op

De Antwerpse boekhandel De Groene Waterman heeft nu ook zijn eigen literaire prijs in het leven geroepen. De onderscheiding wil niet het "beste" boek bekronen, maar een boek dat volgens de eigenzinnige boekenzaak wat "extra aandacht" verdient en een tweede leven mag krijgen. Op de shortlist staan zeven eerder moeilijk te vergelijken boeken: Waar zijn de intellectuelen van Frank Furedi, Onze-lieve-vrouwe-zeppelin van Ramsey Nasr, Atheologie van Michel Onfray, Dwaalspoor van Eric Rinckhout, Parijs retour van Bart Van Loo, Rum en kalasjnikovs van Sam Van Tilt en de twee verschenen delen van de Geschiedenis van de Nederlandse literatuur, bestaande uit Stemmen op schrift van Frits Van Oostrom (ook al op AKO-shortlist) en Altijd weer vogels die nesten beginnen van Hugo Brems. Een jury (Edith Aerts, Iris Stroep en Katrien Merckx van de Groene Waterman zélf, Gie Goris (hoofdredacteur Mo*-magazine) en Dorian van der Brempt (directeur De Buren) zal op 1 december 2006 uit deze shortlist de laureaat kiezen, de uitreiking gebeurt in het AMVC-Letterenhuis. Via de website van De Groene Waterman kun je tot 30 november ook een mondje meepraten, want één van zeven genomineerde boeken ontvangt ook nog een Publieksprijs. Al lijkt het de boekhandel er vooral om te doen om zijn mailinglist fors uit te breiden.

Het einde van de reis van L.F. Céline

De laatste tien jaar van zijn leven was de hoogst controversiële Franse auteur Louis-Ferdinand Céline (1894-1961) een echte kluizenaar geworden en trok hij zich (nadat hij eerst gevlucht was naar Denemarken) terug in het Parijse voorstadje Meudon. Vanuit de daar heersende chaos schreef hij er over zijn naoorlogse omzwervingen in D'un chateau à l'autre, Nord en Rigodon. De jonge Céline-onderzoeker David Alliot ging in archieven op zoek naar fotomateriaal van deze periode en stelde daaruit het boek Céline à Meudon. Images intimes, 1951-1961 samen. Het werd een onthutsend fotodocument over Dr. Destouches, de schrijver van het inktzwarte en nihilistisch bezwerende Voyage au bout de la nuit (1932) en Mort au crédit (1936), die door zijn rabiate antisemitische uitvallen in Bagatelles pour un massacre de zelfgekozen paria van de Franse letteren werd. Achtergronden bij het boek in L'Express, naast een weer opgedolven interview uit 1957, waarin hij hamert op het belang van zijn "maniakale stijl".

zondag 19 november 2006

'Uitgelezen' serveert vrouwelijke waanzin

Het uitgekiende boekenprogramma Uitgelezen, een co-productie van onder meer Vooruit en De Morgen, mag zich in een stijgend succes verheugen. Op de Gentse editie is het steeds op de koppen lopen. Wie durft nog beweren dat een hoogwaardig boekendebat het publiek afschrikt? Komende dinsdag 21 november draait alles in de Balzaal van de Vooruit rond het thema vrouwelijke waanzin, naar aanleiding van de tentoonstelling in het Gentse Museum Dr Guislain over psychiatrische vrouwenkunst omstreeks 1900. Uitgelezen zocht drie titels die refereren aan het thema: het schitterende De blauwe jurk van Camille van Michèle Desbordes (lees onze recensie uit De Morgen 14.6.2006 in de comments bij dit bericht), het zeer gemengd onthaalde De Steniging van Frénk van der Linden en 98 redenen om te Zijn van Clare Dudman. In het panel ditmaal onder meer Pascale Platel en advocaat Walter Van Steenbrugge. De muziek komt van Rick de Leeuw in combiné met Jan Hautekiet. Gastvrouw Fien Sabbe leidt de waanzin in goede banen. Het levende boekenprogramma van Vooruit & De Morgen kan je daags erna ook meemaken in Passa Porta en trekt ook naar Aalst. Toegang is zoals steeds volkomen gratis.

Tweede leven voor tijdschrift Hollands Diep

De Weekbladpers Groep (WPG) koestert concrete plannen om het cultureel-literaire tijdschrift Hollands Diep nieuw leven in te blazen. Het gereputeerde Hollands Diep verscheen tussen 1975 en 1977 onder leiding van hoofdredacteur Max van Rooy. Vooral de medewerking van gevestigde auteurs als Harry Mulisch, Gerard Reve en W.F. Hermans, naast de toen jonge Boudewijn Büch, gaf het blad groot aanzien. Ook een aantal spraakmakende literaire dubbelgesprekken blijven in de herinnering hangen. Hoofdredacteur van de heruitgave zou Robbert Ammerlaan worden, nu directeur van uitgeverij De Bezige Bij (dat deel uitmaakt van de WPG). Naar verluidt zou alvast een succesrijke jonge auteur uit het BB-fonds als vaste columnist van Hollands Diep gaan fungeren. Toch is de definitieve beslissing nog niet genomen. Bij een fiat zou het blad in de eerste helft van 2007 voor het eerst verschijnen, zij het niet volgens de vroegere veertiendaagse frequentie. Er wordt uitdrukkelijk opnieuw op een cultureel doelpubliek gemikt.

zaterdag 18 november 2006

Oscar van den Boogaard: "Emmanuel Lipp blijft bestaan"

De doornenkroon van de schrijver-moordenaar Emmanuel Lipp, auteur van Chinchilla song, is deze week vakkundig ontbloot. Lipp is wel degelijk een schepping van Oscar van den Boogaard, zoals journalist Michaël Bellon ontrafelde (zie DPM-bericht 16.11). In De Volkskrant geeft van den Boogaard aan Arjan Peters nu toch al tekst en uitleg, nadat hij deze week nog de kiezen op elkaar hield. Lipp blijkt wel degelijk een duoproject van hemzelf en zijn vriend, de acteur Steven Van Watermeulen: ‘Samen geschreven, in echte symbiose, als één stem. Een experiment in oceanisch verlangen, in elkaar opgaan, dat mij altijd heeft gefascineerd.’ Van den Boogaard beweert dat alle ophef ‘absoluut niet onze bedoeling [is] geweest’: ‘We wilden ook helemaal niet via Lipp bewijzen dat de media en de lezers alleen nog maar interesse hebben voor autobiografische schandaalverhalen. [...] Steven en ik wilden een figuur verzinnen waarin we samen konden komen. Toen dachten we: deze figuur heet Lipp, en hij zit in een cel. Dat is een mooi afgebakende ruimte, waar iemand ook onbereikbaar is." Van den Boogaard en Van Watermeulen gaan trouwens door met de maskerade. Er komt een nieuwe roman die Venus komt voorbij heet en ook de dagboeken van Emmanuel Lipp gaan uitkomen. Van den Boogaard doet nog een vreemde uitspraak: ‘De teleurstelling van sommige mensen nu ze weten dat de schrijver geen moordenaar is, dat zegt natuurlijk wel iets over deze tijd. Het is bijna pervers.’ Ook kondigt hij bij De Geus een boek onder het vrouwelijk pseudoniem Pearl Sweetlife aan. Tja. Maar nu de identiteiten ontsluierd zijn, zou het Lipp-effect wel eens snel kunnen uitdoven. Zie ook de HUMO-site voor meer "bekentenissen" en een interview met het duo.

Taalunie Toneelschrijfprijs voor Kris Cuppens

De Vlaming Kris Cuppens (44) is de winnaar van de Taalunie Toneelschrijfprijs 2006, die vandaag werd uitgereikt tijdens de Toneelschrijfdagen in Maastricht. De prijs van 10.000 euro gaat jaarlijks naar de schrijver(s) van een oorspronkelijk Nederlandstalig toneelstuk dat in het voorafgaande seizoen voor het eerst is opgevoerd. Cuppens kreeg de prijs voor de autobiografische muziektheatermonoloog Lied, geschreven voor Braakland/Zhebilding. In Lied plaatst Kris Cuppens zijn eigen herinneringen binnen het bredere kader van zijn familiegeschiedenis en de geschiedenis van België. De jury schrijft: “Drie generaties Cuppens passeren de revue, waarbij zijdelings ook de grote Belgische geschiedenis aangeraakt wordt, met haar oorlog, het flamingantisme, de mijnstakingen. Openhartig beschrijft Kris Cuppens zijn eigen worsteling, twijfels en gevoelens, maakt hij als veertiger de balans op van wat geweest is of wat had kunnen zijn. Hoewel het gevaar op de loer ligt, is Lied door zijn authenticiteit en eerlijkheid nergens larmoyant of sentimenteel.” De andere twee genomineerden voor de prijs waren: Klaas Tindemans met Bulger, geschreven voor BRONKS en Eric De Volder met Au nom du père voor Toneelgroep Ceremonia/Het Toneelhuis. Op www.braakland.be staat de winnende tekst en een reportage in mp3 over de auteur en het stuk.

Solzjenitsyn voor het eerst in Rusland uitgegeven

Voor het eerst verschijnt het complete werk van Nobelprijswinnaar 1970, dissident en Russische kampgevangene Alexander Solzjenitsyn (°1918) in Rusland. Donderdag werden de eerste drie delen van wat dertig volumes Verzameld Werk moeten worden, in Moskou voorgesteld. Het laatste deel zou in 2010 rond zijn, aan een ritme van 5 à 6 delen per jaar. De oplage bedraagt slechts 3.000 exemplaren. Er zit veel onuitgegeven materiaal in: memoires en lezingen en commentaar bij romans. De omstreden roman De Goelag Archipel (1973-1975) waarin Solzjenitsyn het sovjet-concentratiekampsysteem tot in alle details blootlegde, zal gevolgd worden door een lijst met getuigen én voor het eerst zullen alle initialen volledig worden vrijgegeven. De nu 87-jarige schrijver is al geruime tijd niet meer en public verschenen en was afwezig bij de presentatie in Moskou. Solzjenitsyn woont, nadat hij in 1974 uit Rusland werd uitgewezen en in onder meer de VS woonde, sinds 1994 terug in zijn geboorteland. Hij predikt af en toe een terugkeer naar de traditionele waarden en zet zich in warrige betogen nu ook sterk af tegen het Westen. ''Zijn gezondheid is broos, wat natuurlijk niet verwonderlijk is gezien het leven dat hij heeft geleid,'' aldus Natalia Solzjenitsyn, die de redactie van het oeuvre op zich neemt.

vrijdag 17 november 2006

Franse literaire prijzen onder vuur

De druk om schoon schip te maken in de vastgeroeste jury's van de Franse literaire prijzen wordt met de dag groter. Nu heeft ook de invloedrijke Bernard Pivot (lid van de Académie Goncourt en literaire TV-legende van wijlen Apostrophes) de steen in de kikkerpoel geworpen. In zijn kroniek in Le Journal du Dimanche becommentarieerde hij het postume, geruchtmakende boek van Jacques Brenner, waarin deze een onverbloemde inkijk geeft in de interne keuken van de literaire prijzen. De moedige Pivot, die het wereldje kent als zijn broekzak, lanceert meteen een paar nieuwigheden, die bij de vermolmde leden van veel Franse jury's (vaak voor het leven benoemd) hard aankomen. Hij suggereert dat eender wie ook aan een uitgeverij verbonden is niet langer zitting kan nemen in een jury, en dat wie lid is van een jury niet meer voor een uitgeverij mag gaan werken of deel uitmaken van een leescomité. "Het is het minimum dat men kan verwachten, maar het zou toch al een revolutie zijn." In Frankrijk zijn de meeste juryleden van de grote literaire prijzen (Goncourt, Renaudot, Fémina, etc.) op een of andere manier gelieerd aan een uitgeverij, wat vaak favoritisme in de hand werkt. Uitgeverijen begunstigen meegaande juryleden met allerlei voordelen, postjes of te publiceren boeken, zo onthulde ook Brenner, in ruil voor een stem voor een kandidaat. Het voorstel van Pivot betekent dat heel wat jury's op de schop worden genomen. Le Monde verzamelde een heleboel reacties van vooraanstaande juryleden. Oude krokodil Alain Robbe-Grillet (lid Médicis-jury) reageert alvast afwijzend op het voorstel: "idealistisch, dus onuitvoerbaar." De Papieren Man berichtte al vaker over de problematiek: zie hier en daar (over oa. de commotie in de Fémina-jury dit jaar)

De kunst van het Grunberg-verzamelen

Alle publicaties van Arnon Grunberg verzamelen vraagt, met 's mans hoge productiviteit (al dan niet onder eigen identiteit), een behoorlijke alertheid. Maar wie er nu aan begint, kan misschien nog net zijn karretje aanhaken bij de Grunbergofielen. De steeds prettige site Boekendingen, die vaak met bibliofiele weetjes uitpakt, meldt dat er op de Utrechtse Antiquarische Boekenbeurs van morgen 18 november een Arnon Grunberg-overzichtstentoonstelling te zien is. Grunberg-bibliograaf M. Van Kampen schreef alvast een opwarmend essay Het verzamelen van Arnon Grunberg: het lijden van de Grunbergiaan, hier te lezen. "Met gemiddeld 1,3 romans per twee jaar, afgewisseld met essaybundels, boekenweekgeschenken, dichtbundels, toneelstukken, columns, polemieken, filmkritieken, blogs (echt en fictief), masterclasses, radiocolumns, telefoonboekreclames, televisiepresentaties, scenario’s en ontelbaar veel andere bijdragen aan diverse kranten en weekbladen maakt hij zelfs van zijn bibliografen veelschrijvers."

Olivier Rolin en de uitvinding van de wereld

Naar aanleiding van de Nederlandse vertaling van De uitvinding van de wereld, komt de Franse auteur Olivier Rolin naar Brussel. In het literatuurhuis Passa Porta gaat hij op woensdag 29 november 2006 in gesprek met Philippe Noble, "reizend ambassadeur" tussen de Nederlandse en de Franse literatuur. Rolin (°1947) behoort tot de belangrijkste en meest veelzijdige hedendaagse Franse auteurs. Le Monde schreef ooit dat zijn stijl "het tegenovergestelde is van mooischrijverij, bijzonder door het vermogen van de auteur wendingen aan te brengen, ritme en bezieling." Als journalist werkte hij voor zowel Le Monde als Libération. Sinds 1983 publiceert hij romans, reisverhalen, literaire portretten en essays, waaronder Port-Soudan (1994) en het fameuze Tigre en papier (2002), waarin het hoofdpersonage tijdens een nachtelijke rondrit met zijn Citroën DS op de Parijse périférique bitter terugblikt op mei '68. De Nederlandse vertaling van dit boek bij Meulenhoff is helaas al verramsjt. De uitvinding van de wereld, vertaald door het duo Marij Elias en Katelijne de Vuyst, is het verhaal van één dag in het bestaan van de mensheid. Het materiaal putte Olivier Rolin uit 491 kranten vanuit de hele wereld, alle van 21 maart 1989. Het voorbereidende werk nam meer dan twee jaar in beslag, daarna duurde het nog tot 1993 voor het boek er in zijn definitieve vorm lag. "Het resultaat is een de geschiedenis en wereld omspannende roman, "vol vaart, afwisseling en ongelooflijke feiten, waarbij de waarheid de fictie overtreft", volgens uitgever Ijzer, die het literaire risico niet schuwt en veel voeling heeft met onorthodoxe Franse literatuur.

Jonathan Littell spreekt

Nadat de Amerikaans-Franse auteur Jonathan Littell lange tijd onderdook voor alle mediagedruis rond zijn spraakmakende roman over SS-beul Max Aue, heeft hij aan Le Monde dan toch een exclusief interview toegestaan. Voor het eerst blikt Littell terug op alle commotie die Les bienveillantes heeft veroorzaakt én op de Prix Goncourt die hem op 6 november (zie DPM-berichten van 6.11) te beurt viel. Littell, die verwachtte om zowat 3000 à 5000 exemplaren van zijn boek te kunnen slijten, weerlegt in het lange gesprek nogal wat bakerpraatjes die de Franse pers over hem en Les bienveillantes de wereld instuurde: "Fact checking schijnt in Frankrijk niet erg wijd verbreid te zijn." En hij citeert Margaret Atwood: "Geïnteresseerd zijn in de persoon van een schrijver omdat men van zijn boeken houdt, lijkt op een belangstelling voor eenden omdat je foie gras lust." Over zijn ondergronds circulerende debuut, de science-fictionroman Bad Voltage: "Ik was 21 jaar en beschouw het boek nu als een dwaasheid uit mijn jeugd." Ook de vergelijking met Oorlog en vrede van Tolstoj wuift Littell losjes weg: "Wie dat beweert heeft mij slecht gelezen, en trouwens ook Tolstoj." De winnaar van Grand Prix du roman de L'académie française en Goncourt formuleert eveneens reserves bij het literaire prijzengebeuren: "Er onstaat de natuurlijke tendens om boeken met elkaar te laten concurreren, waar ik eigenlijk niet van hou." Littell bevestigt ferm dat er géén filmversie komt van Les bienveillantes en dat de filmrechten niet te koop zijn: "Ik denk niet dat dit boek te verfilmen is."

donderdag 16 november 2006

Emmanuel Lipp ontmaskerd

Volgens De Standaard-journalist Michaël Bellon zou de in Antwerpen wonende Nederlandse schrijver Oscar van den Boogaard (°1964) achter schrijver-moordenaar Emmanuel Lipp (°1966) schuilen. Van den Boogaard zou samen met zijn vriend de acteur Steven van Watermeulen het brein achter het boek Chinchilla Song zijn (zie ons DPM-bericht eerder). Volgens Bellon, die een gewaagde maar slimme theorie uitwerkt, ligt "de sleutel bij het theaterstuk Nest", dat de twee eind 2004 maakten bij Muziektheater Transparant, "en dat te sterke overeenkomsten vertoont met Chinchilla Song, de ,,debuutroman'' van Lipp, om nog van toeval te kunnen spreken." Bovendien heeft Van den Boogaard het boek expliciet aangeprezen in zijn Standaard Magazine-rubriek To buy or not to buy. Intussen blogt Lipp verder in HUMO en komt er binnenkort 'dubbelinterview' met identiteitsonthulling. Arnon Grunberg van zijn kant schrijft vandaag een vrije tribune in De Morgen waarin hij ingaat op de hele heisa, nadat hij in De Volkskrant vrijdag al een groot stuk publiceerde over Luigi Pirandello, zoals bekend de meester van de personages met een vlietende identiteit. Citaat: "Pirandello wilde alles vernietigen, schrijft Max Nord, behalve zijn boodschap ‘die uiteindelijk zijn identiteit was’."

Chika Unigwe krijgt vertaling in geboorteland Nigeria

De feniks, het debuut van de uit Nigeria afkomstige en in Turnhout wonende Chika Unigwe, verschijnt binnenkort in het Engels bij de Nigeriaanse uitgeverij Kachifo. Het boek werd oorspronkelijk in het Engels geschreven, maar verscheen in 2005 enkel in het Nederlands bij Meulenhoff/Manteau. Het boek kreeg veel aandacht, maar werd door de kritiek zuinig onthaald, vooral vanwege de onvaste stijl. In De feniks vertelt Unigwe het relaas van Oge, een Nigeriaanse vrouw die in België woont. Ze stuit er op afstandelijkheid en onbegrip. Wanneer haar zoontje sterft, sijpelt door Oge's verdriet de herinnering aan haar familie in Nigeria. Unigwe kreeg voor een van haar Engelse kortverhalen in 2003 al de BBC Short Story Award. Ze werkt aan een nieuwe roman, Fata Morgana, die in de herfst van 2007 zou verschijnen. Niet geweten is of dit boek eerst in het Engels of meteen in het Nederlands uitkomt. Op haar website staan flink wat verhalen van haar hand te lezen.

Een Parijse beeldenstroom

De stad Parijs zet haar indrukwekkende fotoarchief geleidelijk on-line, zo meldt de krant Libération. Op de ambitieuze site Paris en images staan maar liefst 35.000 beelden te kijk, waarin je naar hartelust mag grasduinen, hetzij thematisch, hetzij volgens de chronologie. Op die manier krijg je een schitterende promenade door de geschiedenis van Parijs, die wel vaker de meest fotogenieke stad ter wereld is gebleken. Alle historische Parijse ijkpunten zijn in beelden gevat, soms ook door amateurfotografen. De collecties, met onder meer werk van bekendere namen als Pierre Jahan en Charles Marville, worden stelselmatig aangevuld. De speciaal daartoe opgerichte maatschappij La Parisienne de la Photographie zal acht jaar zoet zijn met het restaureren, preserveren en nummeren van de clichés: jaarlijks mikt men op 60.000 foto's, om tenslotte tegen 2014 tot 500.000 gearchiveerde foto's te komen.

woensdag 15 november 2006

Chris van Camp over "stripfiguurtje" Luc De Vos

Er ontspinnen zich alweer geestige debatten op de Ramblas-blog van Klara, naar aanleiding van een column van Chris Van Camp over het ook veelvuldig de pen hanterende mediafenomeen Luc De Vos. Van Camp is niet mals voor De Vos, die pretendeert met De laatste mammoet (Atlas) een volwaardige roman te hebben geschreven. "Het werkt op de zenuwen, je ontwapenend proza in de ‘gij-taal’ van Gezelle. De verhalen waarin je ‘gasten zoals gij’ opvoert als geslagen honden van het lot. Naïef en ook altijd wat vroom vanbinnen. Een gewaagde pose. Persoonlijk verdenk ik je ervan bij kaarslicht De Sade te lezen en achter je luiken te flaneren met niets dan intellectuele vunzigheid om het lijf. Ik weet het vrijwel zeker. Waarom blijf je ook zo dicht bij het stripfiguurtje dat de media van je maken?" Ze schrijft ook: "Wanneer hij in De Morgen en De Standaard wordt neergesabeld als auteur is dat een vervelend gevolg van zijn BV-status". Ter info: uw dienaar was de zogezegde "neersabelaar" van De laatste mammoet (zie De Morgen, 31.10.06), maar deed dat uitsluitend aan de hand van literaire criteria. Integer recenseren doe je immers op basis van wat de tekst (én niet de mens achter de schrijver) je uitlokt, van wie hij ook moge komen. Niet minder boeiend is Chris van Camps opstootje rond Zevende Dag-anker Annelies Beck en haar aanpak van Antjie Krog (brief aan Antjie Krog, 23.10): "Dit is een brief uit plaatsvervangende schaamte, een sorry-brief. Eigenlijk had hij van ene Annelies Beck moeten komen. Juist, het meisje dat u met verstomming sloeg gisteren tijdens De Zevende Dag." Enz. Leest u zelf maar.

Dood van Bertrand Poirot-Delpech

De erudiete Franse auteur en journalist Bertrand Poirot-Delpech, levenslang op de barricaden voor de Franse taal, is op 77-jarige leeftijd overleden. Op amper 22-jarige leeftijd trad hij al toe tot de redactie van Le Monde, waarna een gevarieerde journalistieke carrière begon. Vanaf 1972 volgde hij er de letteren, om vervolgens vanaf 1989 een wekelijkse kroniek "Diagonales" te verzorgen in het nog steeds toonaangevende boekensupplement. De viefe Poirot-Delpech was "iemand die vergeten was oud te worden", aldus Eric Fottorino, hoofd van de redactie bij Le Monde. Hij schreef ook een twintigtal romans, waaronder Le Grand Dadais in 1958 de Prix Interallié kreeg en La Folle de Lituanie de Grand Prix du roman de l'Académie Française in 1970. Poirot-Delpech was ook lid van de Académie Française. Necrologie in Le Figaro en Le Soir.

Duurste prijs, langste longlist

Het valt amper au sérieux te nemen, maar toch is het de organisatoren van de best gehonoreerde literaire prijs ter wereld wel degelijk menens. De International IMPAC Dublin Literary Award (waarde 100.000 Euro) pakt uit met een wel zeer "wilde" longlist van liefst 138 internationale auteurs, gaande van Leila Abulela tot Zoran Zivkovic. De nominaties werden aangereikt door een corps van 169 bibliotheken uit 129 steden in 49 landen, waarna de professionele jury aan de slag kan. Grote kanshebbers, aldus The Guardian, zijn niettemin Kazuo Ishiguro (Never Let me go) en Ian McEwan (Saturday), want zij zijn door de bibliotheken alvast het meest genoemd. Ook drie Nederlandse auteurs figureren op de lijst, al moet je er verdomd goed naar zoeken: Margriet De Moor, Arthur Japin en P.F. Thomèse. De shortlist wordt pas bekendgemaakt op 4 april, de winnaar op 14 juni 2007. Eerdere winnaars zijn onder meer Orhan Pamuk, Michel Houellebecq en vorig jaar Colm Toibin.

dinsdag 14 november 2006

Michel Schneider scoort met Monroe-roman

De Franse auteur Michel Schneider heeft de gerenommeerde Prix Interallié ontvangen voor zijn essayistische roman Marilyn, dernières séances. Met dit boek was Schneider geselecteerd voor vijf van de zes grote Franse literaire prijzen van dit najaarsseizoen. Hij moest bij de stemming voor de Prix Goncourt enkel de duimen leggen voor Jonathan Littell en Les bienveillantes. De Interallié groeit intussen meer en meer uit tot dé herkansing voor de Goncourt, want vorig jaar werd Michel Houellebecq voor La possibilité d'une île bekroond, nadat hij de Goncourt aan zijn neus zag voorbijglippen en de Belg François Weyergans (Trois jours chez ma mère) de eer moest laten. Schneiders Marilyn, dernières séances is een elegante vertelling die zich afspeelt in het Hollywood van de jaren zestig. Het boek gaat over de dertig laatste maanden van Marilyn Monroe, die volgepropt met barbituraten nog amper haar teksten voor de camera weet te brengen. Ze zoekt haar heil bij de befaamde zielenknijper Ralph Greenson en er ontstaat een "folie à deux". Schneider stelt dat hij de mythische sexbom Monroe wou laten zien als een "gevoelige, intelligente" vrouw. Waar hebben we dat meer gehoord? Als laureaat van vorig jaar kreeg Michel Houellebecq trouwens ook een zitje in de Interallié-jury. Hij vond het boek van Schneider maar niks: "Ik heb er maar een paar pagina's in gelezen, kon het onmogelijk doorworstelen." Hij had het eerder voor Chemins de fer van Benoît Duteurtre, verschenen bij Houellebecqs eigenste uitgever Fayard...Toch zou het boek van Schneider internationaal wel eens veel potten kunnen breken.

Volgende Grunberg weer bij andere uitgever

Arnon Grunberg verandert even vaak van uitgever als van identiteit, da's bekend. Zijn voor 2008 aangekondigde boek zal uitkomen bij Rothschild & Bach/Foreign Media Group, aldus ANP. Het bedrijf noch de auteur willen ingaan op het waarom, aldus het persbericht. Toch meldt zijn huidige Nijgh en Van Ditmar-uitgever Vic van de Reijt dat deze uitgave "een eenmalig uitstapje" is. Voor zijn zes volgende boeken heeft hij al een contract met Nijgh en Van Ditmar.
Uitgeverij Rothschild & Bach werd in 2005 (her)opgericht door uitgeverstycoon Oscar van Gelderen, vroegere aanstichter en lange tijd directeur van Vassallucci. Grunberg publiceerde in 1993 De dagen van Leopold Mangelmann al bij Rothschild & Bach, terwijl De joodse Messias in 2004 bij Vassallucci verscheen. Tussendoor publiceerde Grunberg vooral romans bij Uitgeverij Nijgh & van Ditmar, waaronder het recente Tirza. Ook bij Athenaeum-Polak en Van Gennep en bij De Geus (onder de naam van Marek van der Jagt) verscheen werk van Grunberg.

maandag 13 november 2006

De romantiek van beschreven kassabonnetjes

Hoe gaan schrijvers om met plotselinge invallen en waar zoeken ze dan hun soelaas? Want, ja, "wat is er voorhanden op het strand of in een overvolle tram?" Dat onderzoekt VPRO-Boeken dezer dagen in het prachtige on-linedossier Eerste Hulp bij Ingeving. "Willem Frederik Hermans schreef niet op nieuw papier, maar 'op de achterkant van oude kalenderbladen en versneden affiches, op gebruikte enveloppen, op rekeningen en brieven van anderen, als er nog plaats vrij is.' " Bij Jeroen Brouwers ging het amper anders toe, zoals kan worden vastgesteld in het onlangs verschenen oerboek In het midden van de reis door mijn leven. VPRO-Boeken vraagt zich trouwens af of "de romantiek van beschreven kassabonnetjes en gebroken potloodpunten verdrongen [is] door palmtops en voicerecorders." De altoos onderschatte L.H. Wiener, lezerstroost in bange dagen, laat in zijn kladjes én kaarten kijken en voegt zelfs een brief toe aan Deus Ex Machina, waarin hij het tijdschrift op briljante wijze om enige dagen uitstel vraagt. "Inzicht in schrijversmoeilijkheden", staat er didactisch en haast aandoenlijk bij. Het verhaal waarvan hier sprake, komt in een nummer over... melancholie, medio december.

Graf van Boris Pasternak in brand gestoken

Vandalen hebben lelijk huis gehouden bij het graf van de Russische schrijver Boris Pasternak (1890-1960), zo meldt BBC News. De grafschenders namen allerlei bloemstukken en kronen van belendende graven en staken die vervolgens in brand bovenop de grafsteen van de schrijver van Dokter Zjivago (1957). Daarbij liep het monument zware schade op. Pasternaks schoondochter vreest dat het graf, dat ook een sculptuur van de schrijver bevat, voorgoed geschonden is. Het funerair ereteken bevindt zich in Peredelkino nabij Moskou, in een speciaal voor schrijvers bedoeld perk. Verschillende andere graven deelden ook in de brokken. Pasternaks oeuvre is in Rusland langdurig gecensureerd geweest. Toen hij in 1958 de Nobelprijs Literatuur kreeg toegekend, moest hij onder druk van Chroestjov de prijs weigeren omdat de communistische overheid het epos als "onpatriottisch" beschouwde. In Rusland verscheen het boek pas voor het eerst in 1988.

De literaire schaduw achter Jonathan Littell

Literaire agenten zijn in opmars en daar ontkomt ook de behoudsgezinde Franse boekenwereld niet aan. Het succes van Goncourt-winaar Jonathan Littell en Les bienveillantes was er allicht nooit gekomen zonder het schaduwwerk van de gehaaide literaire agent Andrew Nurnberg (let op de, in deze context, opmerkelijke naam), die zijn poulain bij de prestigieuze uitgeverij Gallimard binnenpiloteerde. Toen hij het manuscript in handen kreeg, had Nurnberg het meteen in de gaten: "Mijn god! Hier heb ik iets exceptioneel in handen." Hij bood het boek aan bij vier Franse uitgeverijen. Calmann-Lévy weigerde, Lattès en Grasset reageerden te laat op het bod en...Gallimard hapte het snelst toe. Nurnberg kwam spoedig tot een lucratief vergelijk. Het boek komt door toedoen van de agent binnenkort ook in Duitsland uit. "De reactie van Alexander Fest, zoon van de nazi-historicus Joachim Fest, die uitgever is bij Rowohlt, raakte me in het bijzonder: hij zei me dat hij al vijftig jaar op zo'n boek zat te wachten." Portret van Nurnberg in Le Figaro Littéraire , naast een reactie van de traditionele Franse uitgeverswereld op de toenemende invloed van de literaire agenten.

zondag 12 november 2006

Verzameld Werk van Richard Minne in aantocht

Een gebeurtenis van formaat: op woensdag 29 november 2006 verschijnt bij uitgeverij Van Oorschot het Verzameld werk van Richard Minne (1891-1965). Minne, de bokkige Gentse eenzaat in de letteren, stichter van ’t Fonteintje én auteur van In den zoeten inval (1927), schreef uiteindelijk niet zo veel, maar wàt hij op papier zette was haast zonder uitzondering van hoge makelij. “Zowel zijn gedichten als zijn proza kenmerken zich door een ironie van een strikt persoonlijke soort, de vrucht van een karakter dat pendelde tussen humor, eenzame melancholie en teleurgestelde bitterheid”, aldus publicist Marco Daane in zijn uiterst lezenswaardige biografie De vrijheid nog veroveren (De Arbeiderspers) uit 2001. Een aantal gedichten van Minne zoals de 'Ode aan den Eenzame' behoren tot de canon van de Nederlandse poëzie. En vergeten we ook niet Minnes spitse, soms sarcastische brieven en zijn veelzijdig journalistiek werk voor de Vooruit. Het nu te verschijnen Verzameld werk bevat enkel de gedichten, de verhalen (eerder uitgebracht onder de titel de Verzamelde verhalen (1996, Van Oorschot) en de novelle Heineke Vos en zijn biograaf (1933). Het boek wordt op 29 november gepresenteerd in het Gentse stadhuis door een aantal Minne-adepten. Multitalent Pjeroo Roobjee zal een uitgebreide keuze uit het Verzameld Werk van Minne ten gehore brengen. Tekstbezorger Yves T’Sjoen (docent Nederlandstalige literatuur aan de Universiteit Gent) gaat in op de totstandkoming en samenstelling van deze uitgave. Christophe Vekeman brengt op de feestavond verslag uit van zijn tocht door het werk van de ‘wat broerse broer van Elsschot’, ‘de Vlaamse neef van Nescio’, zoals Jeroen Brouwers hem ooit noemde. Uitgever Wouter van Oorschot heeft het tenslotte over de relatie van zijn vader-uitgever Geert van Oorschot met Minne, waarna het eerste exemplaar in handen valt van Frank Beke, nog even Gents burgemeester maar allicht voorgoed literatuurminnaar. Fien Sabbe leidt het geheel in goede banen. Veel over Minne op De Bijter, de instructieve (maar niet meer geüpdate) site van biograaf Marco Daane.

zaterdag 11 november 2006

Hans Münstermann bekoort AKO-jury

Consternatie gisteren in de opgetuigde Schipholhangar waar Prinses Z.K.H. Laurentien de AKO-literatuurprijs ter waarde van 50.000 Euro met enige bombast mocht uitreiken. Niet de Vlaamse topfavoriet Stefan Brijs of mediëvist Frits van Oostrom als compromiswinnaar, maar wél de onopvallende Hans Münstermann met het bescheiden De bekoring (uitgeverij Nieuw Amsterdam) ging met de pluimen lopen. Merkwaardige keuze, waarover de jury (Elsbeth Etty, Rob Schouten, Jos Borré, Johan De Haes, Wim Sanders, onder voorzitterschap van Z.K.H. Prinses Laurentien) allicht zwaar gebikkeld heeft. Heeft ervaren juryrat Etty dan toch het meest gewicht in de schaal geworpen? Daar lijkt het op, vinden ook de meeste Nederlandse commentatoren, zie bvb. Het Parool. Etty verzorgde gisteren ook de laudatio over Münstermann én in haar Münstermann-recensie, destijds in NRC, vloeide haar lof al bijna buiten de kolommen. Veruit het zwaarst ontgoocheld voor de microfoon was Stefan Brijs. Het leek er op dat de AKO-prijs dit jaar naar een Vlaming zou gaan en hij het beste profiel had. Lieten de Vlaamse juryleden het finaal afweten? Of moet de toekenning aan Münstermann ook beschouwd worden als een soort oeuvrebekroning, net zoals de Libris-prijs dat met K. Schippers leek te doen? Hans Münstermann heeft in de Nederlandse letteren inderdaad al een behoorlijke staat van verdienste. Eerst verschanste hij zich onder de roepnaam Jan Tetteroo in een schrijversduo met Jacques Hendrikx. Die naadloze samenwerking resulteerde in een rist toneelteksten en zes vakkundige romans (waaronder Protocol overspel en de voetbalsaga De fantastische Boris Engel), waarin de twee spitsbroeders geregeld maatschappelijk ongerief aansneden. Maar ondanks een genereuze ontvangst bij de critici, sloegen de boeken slechts zelden gensters bij het lezerspubliek. Münstermann beschouwde de periode-Tetteroo later "als een periode van rijping", waarna hij resoluut de autobiografische solotoer opging. Vanaf Het gelukkige jaar 1940 (2000) hulde Münstermann zich dan in het doopkleed van zijn alter ego Andreas Klein. Beurtelings blikte deze aandoenlijke antiheld terug op het pijnlijke huwelijk van zijn ouders (een Nederlandse en een Duitser, die zo nodig moesten trouwen op 10 mei 1940, precies bij het begin van de Tweede Wereldoorlog), op zijn eigen emotionele kopje-onder, zijn verliefdheid op de oervrouw Bibi Halbzwei enz. Münstermann maakte er een serie vervolgromans van, waarin hij zijn hele leven in een aftastende, soms monomane woordenstroom van een laagje mysterie voorzag. In de vijfde Andreas Klein-roman De bekoring - perfect zonder voorkennis van zijn vier voorgangers te lezen - trekt Münstermann alle narratieve registers open. Dat gebeurt zodanig breedvoerig, dat zelfs de meest aandachtige lezer er even bij moet suizebollen. Wanneer Kleins bejaarde moeder in 2004 komt te overlijden en "de supervisie is weggevallen, de zachte, volledige supervisie die alleen je moeder je kan geven", tenderen de herinneringen van de uit zijn lood geslagen Andreas naar 16 juli 1960 - een zomerdag die een (nooit opgehelderd) keerpunt betekende in het gezin-Klein. Op die dag nam Marianne Klein het schijnbaar harteloze besluit om haar man en zeven kinderen in de steek te laten. Met een koffer in de hand trok ze de deur achter zich dicht en nam de tram naar monteur Arie, haar nieuwe minnaar. In zijn recensie in De Morgen (1.3.2006) koesterde uw dienaar toch wel enig voorbehoud: "Münstermann pakt De bekoring verteltechnisch met doortastende middelen aan en schaamt zich niet voor een vleugje absurdisme en een paar gewaagde hocus-pocussen. [...] Het vertelperspectief lijkt onderhevig aan opspelende windvlagen: dan weer zitten we in het heden van 2004, vervolgens bevinden we ons kwansuis in 1960, waar de feiten ook nog een paar keer door verschillende ogen worden bekeken." Conclusie: "Wie houdt van proza met vaart is bij Münstermann aan het verkeerde adres. De bekoring is een triomf van het omcirkelend schrijven en amechtig spitten in een bezwaard verleden. Dat levert duldzame consideratie voor moeders uitbraakpoging en veel mooie observaties op, maar waarom Münstermann zo'n blik vertellers moest opentrekken, blijft raadselachtig. Minder ballast was De bekoring zeker ten goede gekomen." De laureaat ging na de bekroning de materialistische toer op. Zijn vrouw, die door het dolle heen was, krijgt van het geld een nieuwe garderobe, zijn zoontje een gameboy. De overwinningsroes leverde een nogal gênant spektakel op.

vrijdag 10 november 2006

Van Wever & Bergh tot erger?

De Vlaamse uitgeverslegende Julien Weverbergh werpt zich op 77-jarige leeftijd opnieuw in het vak. Hij mikt op een nieuw platform "voor onuitgegeven talent", zo vertelde hij vanmiddag in het Radio 1-programma Neon. De uitgeverij zal Wever & Bergh Publishers heten en allicht in maart 2007 écht opstarten. "Het wordt een multimediale uitgeverij die naast gedrukte boeken ook zal publiceren op het internet". Julien Weverbergh was jarenlang incontournable als (niet geheel onomstreden) uitgever bij Manteau en later Houtekiet. "Ik ontvang nog steeds manuscripten van auteurs die niet gepubliceerd raken bij bestaande uitgeverijen. Daar zitten boeken bij die een mijlpaaltje zouden kunnen zijn in het literatuurlandschap", aldus een hardop dromende Weverbergh. Wever & Bergh publishers mikt ook op de nieuwe media. "We geven niet alleen gedrukte boeken uit, er wordt ook gepubliceerd op het internet en we gaan aandacht besteden aan multimedia." Ook kunstboeken staan op zijn verlanglijstje. Onlangs publiceerde Weverbergh zijn herinneringen in een Privé-domeindeel: weverbergh '30-'70. Herinneringen van een letterkundig omnivoor. Hij schudde destijds ook de literaire wereld op met zijn polemieken in Bok. Sla over Weverbergh ook uiteraard de geschriften van Jeroen Brouwers op.

Das Kapital integraal op de bühne

Een redelijk megalomaan plan: het Dusseldorfer Schauspielhaus poogt van Karl Marx' klassieker Das Kapital (1867) een onderhoudend toneelstuk te maken. Toch heeft het gezelschap Rimini Protokoll het voornemen volkomen serieus genomen. Het ensemble specialiseert zich in "documentair theater". Acht acteurs die het invloedrijke maar weinig gelezen politiek-economisch geschrift konden doorworstelen, leggen er nu getuigenis van af en compileerden een theatercollage onder de titel Das Kapital, band eins. Zo fulmineert een gelooide marxist tegen de Coca-Colasamenleving en is er een tranche de vie van een blinde call-centerbediende die ervan droomt om in een miljonairsoap mee te spelen. Tja. Allemaal redelijk vergezocht, me dunkt. De Süddeitscher Zeitung, die het stuk in avant-première zag, vond het hele gebeuren trouwens vrij slaapverwekkend: "Het blijft voornamelijk een soort lezing, en zoals alle lezingen, soms droog en vervelend." Elke aanwezige krijgt wél een boek in de hand gedrukt, het 23ste deel van het Verzameld Werk van Marx en Engels. Kwestie van - à la Brecht - het publiek bij de zaak te betrekken.

Emmanuel Lipp blogt in HUMO + een valse Grunberg-column

De Emmanuel Lipp-sage begint steeds eigenaardiger vormen aan te nemen (zie eerder bericht DPM). Met dit voor het lapje houden van de lezer, ter meerdere eer en glorie van de verkoopcijfers, bereikt uitgeverij De Geus toch wel een dieptepunt, waarvan ze de consequenties kennelijk niet geheel inzagen. Verschillende commentatoren uit de uitgevers- en boekenwereld, onder wie uitgever André Van Halewijck, hebben in De Morgen vandaag ernstige bedenkingen over de moordenaar-schrijver-mystificatie. Maar het 'literaire spel" is nog niet ten einde, zo blijkt. Gisteravond plaatste HUMO een blog van so called Emmanuel Lipp: "Eind deze maand doorbreekt Lipp de stilte, in Humo. Tot dat verlossende interview verschijnt, post Lipp om de drie dagen een column". Lipp schrijft: "Van mijn uitgever heb ik vernomen dat er berichten in de kranten zijn verschenen waarin men mijn identiteit in vraag stelt. Ik moet zeggen dat me dat pleziert." Het gehele gebeuren zwengelt meteen weer de verdenkingen aan dat achter de mystificatie dan toch Arnon Grunberg schuilt, die met Marek van der Jagt destijds ook al een langdurig alter ego in het leven riep. Grunberg schrijft immers ook columns voor het weekblad HUMO. Of wijzen de gegevens eerder in de richting van een literaire comeback van Jean-Pierre van Rossem, die tenslotte ooit een aantal romans pleegde en ook in HUMO publiceerde?
Intussen plaatste HUMO deze week een valse column van Grunberg, zo meldt dan weer De Standaard. In de plaats van de door Grunberg naar de redactie gestuurde column (een open brief aan Gerolf Annemans) verscheen een tekst waarin hij uitvaart tegen een voormalige vriendin. Maar die tekst moet van een undercover-Grunberg zijn, want de schrijver ontkent dat hij hem gestuurd en geschreven heeft. Grunberg denkt dat ze bij HUMO "in slaap" zijn gevallen, de hoofdredactie wijt het aan computerproblemen en onderzoekt het voorval. Rectificatie volgende week. Maar wie schreef het stuk? Stilaan wel vermoeiend, al die mystificaties.

donderdag 9 november 2006

Troostprijs voor Christine Angot

De Franse koningin van de "autofiction" heeft dan toch haar literaire najaarsprijs binnen. Vandaag kreeg Christine Angot (°1959) voor haar roman Rendez-vous de Prix de Flore toegekend, nog zo'n gewilde Franse prijs,geheten naar het bekende café in hartje Saint-Germain-des-Prés te Parijs. Angot haalde het al in de eerste stemronde met zeven stemmen. Goncourtwinnaar Jonathan Littell kon slechts één jurylid behagen. Angot staat bekend voor haar enerverende, soms uitputtende maar met veel pulsies geschreven autobiografische boeken, waarin ze haar roerige liefdesleven tot in de waanzinnigste details uitvlooit. Pourquoi le Brésil (2002) werd, met weinig succes, ook in het Nederlands vertaald. Rendez-vous gaat over haar jojo-relaties met respectievelijk een bankier en een acteur. Angot, die ook theaterteksten schrijft, schiet in tal van media regelmatig uit haar slof. In TV-uitzendingen mag ze haar literaire broeders en zusters geregeld de les spellen. Haar proza heeft zowel fervente voorstanders als virulente critici. Het tijdschrift Marianne declasseerde Rendez-vous als "gebabbel à la Madame Bovary", Philippe Sollers draagt haar op handen. En wij kunnen haar viriele proza best wel smaken, zij het niet in overdoses. In ieder geval zal de prijs Angot vooral plezieren omdat ze Jonathan Littell van de winst hield. Bij het losbarsten van de Franse rentrée littéraire pikte ze het immers niet dat haar Rendez-vous (dat aanvankelijk veel media-aandacht ving) zo ferm overvleugeld werd door de hype rond Littells Les bienveillantes.

Amuse-gueule van Jean-Philippe Toussaint

Fans van de Belgische miniatuurironicus Jean-Philippe Toussaint (°1957) krijgen een onverwachte tractatie opgediend in de vorm van een vandaag verschenen tussendoortje. De voetbalminnende, melancholische minimalist was op 9 juli 2006 aanwezig bij de Wereldbekerfinale tussen Frankrijk en Italië en herbeleeft op zijn manier de fameuze kopstoot van Zinedine Zidane. Bij zijn vaste uitgever Editions de Minuit verscheen het piepkleine boekje: La Mélancolie de Zidane. In een interview met de Tsjechische wereldomroep Radio Praha verklaart Toussaint de ontstaansgeschiedenis van het geschrift.

Zeshonderd Multatuli-documenten on-line

"Multatuli [is] zonder twijfel de enige Nederlandse schrijver die meer dan 100 jaar interessant gebleven is," stelde W.F. Hermans destijds in zijn biografie over de schrijver, De Raadselachtige Multatuli (1976). Multatuli-onderzoekers beleven hoogdagen, want sinds kort zijn 600 publicaties van en over Multatuli (1820-1887, pseudoniem van Eduard Douwes Dekker) online gezet op de site van Het Geheugen van Nederland. De documenten zijn beschikbaar gesteld door het Multatuli Museum in Amsterdam. Dat museum inventariseert sinds 1910 alle geschreven en gedrukte informatie over de auteur van Max Havelaar. On-line komen nu onder meer afleveringen uit zijn beroemde Ideëen en polemische getinte teksten, die de tegen onrecht in de weer zijnde schrijver aan zijn criticasters stuurde. De kans is groot dat er meer volgt.

Michel Onfray in de bres voor groenten en fruit

De hedonistische en niet uit de media weg te slane filosoof Michel Onfray (°1959) start met een Université populaire du goût. Samen met een aantal gereputeerde Franse chefs en de gastronomische topcriticus Michel de Champérard wil hij de culinaire smaak grootscheeps verfijnen. "De sociale breuklijn loopt ook doorheen de keuken, eten is niet enkel een kwestie van middelen, maar ook van cultuur", zo benadrukte hij onlangs bij de lancering. De leergangen van deze volksuniversiteit starten op 11 december 2006. Parallel hiermee is duizendpoot Onfray, auteur van de bestseller Atheologie, ook gestart met een herwaardering van in ongenade gevallen fruit en groenten. Daartoe richtte hij zijn Conservatoire des fruits et légumes oubliés op: "In dit tijdperk van obesitas moeten we de maaltijd omvormen tot een existentiële triomf en er geen voedingscorvee van maken." Op zijn website, waarop ook de aartsdrukke agenda van de filosoof valt te raadplegen, kun je je aanmelden voor de gratis cursussen. In 1991 schreef Onfray al over de voedingsgewoonten van filosofen in De buik van de filosoof - kritiek van de diëtetische rede.

woensdag 8 november 2006

Schrijver-moordenaar Emmanuel Lipp blijkt nep

Is de "in een Belgische gevangenis" verblijvende schrijver-moordenaar Emmanuel Lipp (°1966) het zoveelste geval van literaire mystificatie? Het lijkt er meer en meer op. De Morgen pakte vanmorgen uit met het bericht dat Lipp allicht een nepauteur is. De schrijver van het behoorlijk goed onthaalde Chinchilla Song zou volgens zijn uitgever De Geus nu zaterdag komen signeren op de Antwerpse Boekenbeurs. Maar de krant rook onraad. Het is immers wel heel eigenaardig dat een man die nog tot 2008 een gevangenisstraf zou moeten uitzitten, zomaar losjes op de Boekenbeurs kan circuleren. Vandaag heeft uitgeverij De Geus de signeersessie afgelast. Lipp blijkt een Gesammtkunstwerk. "De uitgeverij vreest onaangename reacties", aldus Boekblad. Op de website van De Geus staat intussen de bekentenis te lezen, maar "de schrijver Emmanuel Lipp zal als personage blijven bestaan". Ook bij verschijning rezen her en der al enige twijfels omtrent Lipp: oa. Elseviers Magazine stelde de constructie van "de Belgische schrijver-moordenaar" in vraag. Literaire mystificaties duiken af en toe op. Denk maar aan Patrizio Canaponi, die de latere A.F.Th. van der Heijden bleek te zijn, of natuurlijk Marek van der Jagt (Arnon Grunberg). Een van de bekendste internationale gevallen is zeker ook de ontdubbeling van Romain Gary in Emile Ajar (en het boek La vie devant soi). De auteur won zo tweemaal de Goncourt, onder zijn echte (1956) en onder zijn schuilidentiteit (1975) tot hij moest toegeven dat Ajar een verzinsel was. In Frankrijk verscheen trouwens zonet een aardig compendium van Philippe Di Folco over literaire 'bedriegers': Les grandes impostures littéraires.

Anti-Goncourt voor Pierre Guyotat

De tegendraadse maar gerenommeerde Prix Décembre, ook wel bekend als de anti-Goncourt, is dit jaar toegekend aan de 66-jarige schrijver en dramaturg Pierre Guyotat voor zijn boek Coma, uitgegeven bij Mercure de France. Hij haalde het met zeven stemmen tegen één op het boek Paris l'après-midi (Grasset) van Philippe Vilain. De prijs is 30.000 euro waard. Coma, al verschenen in april 2006, is het relaas van een spirituele en artistieke crisis. Guyotat is geen onbekende in de Franse literaire wereld. Hij publiceerde onder meer het schandaalverwekkende en sterk door de Sade beïnvloede Eden, Eden, Eden (1970), door Roland Barthes "een nieuwe mijlpaal en een nieuw begin" genoemd. Het beroezende maar redelijk zwaar op de maag vallende Eden, eden, eden is in vertaling nog steeds verkrijgbaar bij uitgeverij Ijzer. De Prix Décembre, met Philippe Sollers en Fréderic Beigbeder in de jury, heeft een fijne neus voor weerbarstig talent en wil de literaire actualiteit vooral een spiegel voorhouden: meestal wordt een boek in de marge bekroond. Eerder ging de prijs al naar Régis Jauffret, Chloë Delaume en Pierre Michon. Ook Michel Houellebecq staat trouwens op het palmares, nog wel met Les particules élémentaires (1998), kort voordat zijn orakelpessimisme een West-Europees domino-effect sorteerde. Vorig jaar kreeg Charles Dantzig de Décembre met zijn onuitputtelijke Dictionnaire égoïste de la littérature française.