Martin Amis: 'Seksuele revolutie kostte het leven aan mijn zus'

De Britse auteur Martin Amis (°1949) zegt dat hij zich schrap zet voor kritiek vanuit feministische hoek op zijn nieuwe roman The Pregnant Widow, die in februari 2010 gaat verschijnen, zo meldt The Guardian. Maar hij verdedigt zich nu al in een interview (zie de Evening Standard hier). Hij zegt dat zijn komende roman in feite "een erg feministisch boek" is, waarin hij onder meer beschrijft hoe zijn zus het slachtoffer werd van de seksuele revolutie.
The Pregnant Widow, waarvoor hij de titel haalde bij de Russische auteur Alexander Herzen, behandelt het vraagstuk van de schijnbare vrijheid van de seksuele revolutie. Amis betoogt dat deze vrouwen in feite onder hoge druk plaatste, met zijn oudere zuster Sally als een van de zichtbare slachtoffers. Volgens Amis vaarden vrouwen er al bij al slechter bij dan mannen.

Amis heeft de problematiek van zijn zus - die in 2000 overleed na een leven vol depressies en alcoholisme - in The Pregnant Widow verwerkt. "Ze was pathologisch promiscue en had de mentale leeftijd van een twaalf- of dertienjarige. Ze zocht bescherming bij mannen, maar het liep helemaal anders. Ze werd vaak geslagen en misbruikt. Uiteindelijk leek ze volkomen opgebruikt." Sally Amis overleed op haar 46ste na een niet gedetecteerde infectie, nadat ze vijf dagen op intensive care lag. "Ze was een van de spectaculairste slachtoffers van de seksuele revolutie. Je had een Taliban nodig gehad om haar tegen zichzelf te kunnen beschermen."

The Pregnant Widow zal ook "een klein thema rond de islam" bevatten, aldus nog Amis. En ook dat kan felle reactie uitlokken. Amis kwam in 2007 sterk in de vuurlinie toen hij in zijn artikel over het moslimfundamentalisme, The Age of Horrorism, pleitte voor een hardere aanpak van de extreme islam. De marxistische criticus Terry Eagleton noemde de ideeën van Amis toen vergelijkbaar met die van het ‘British National Party thug’. In het interview met The Evening Standard zegt Amis alvast dat hij nu met plezier weer in Londen woont, "ik hou van Londen, ook omdat het zo multiraciaal is."

Amis is verder al een aantal keer beschuldigd van misogynie, maar op het Richmond Book Now Festival riep hij zichzelf uit tot feminist. "Women can't rise far enough to suit me. I'm a gynocrat – I'd like rule by women", zo liet hij weten.

Het als tragikomisch aangekondigde The Pregnant Widow volgt de belevenissen van zes jonge mensen tijdens een lange, hete zomer in een Italiaans kasteel, tijdens de hoogdagen van de seksuele revolutie, in een vrijmoedige post '68-atmosfeer. Ook ex-vriendinnen van Amis zouden er in figureren of tenminste inspiratie hebben aangeleverd. Amis werkte zes jaar aan het boek.

Onlangs maakte Amis bekend dat hij het rondborstige model Jordan een rol zal geven in zijn volgende roman State of England, die hij ook al in de steigers heeft gezet (zie dit bericht) (DL)

91-jarige Hella S. Haasse heeft nog 'idee' voor een laatste roman

In Nederland heeft het evenement Nederland Leest, dat in het teken staat van de leesbevorderng, gisteren zijn slotmoment gekregen in Theater Carré. Nederland Leest spitste zich zoals bekend dit jaar toe op de roman Oeroeg van Hella S. Haasse (°1918). Het boek verscheen in een oplage van 923.000 exemplaren. De boeken werden gratis verspreid onder de leden van de Nederlandse openbare bibliotheken. Willem Nijholt bracht op de slotdag nogmaals Oeroeg in een bewerking van Yvonne Keuls, terwijl Margot Dijkgraaf een publiek interview had met de 91-jarige Hella S. Haasse.

Daaruit bleek onder meer dat Haasse nog een roman in gedachten heeft. Ze verklaarde nog "een paar dingen in haar hoofd" te hebben, "verhalen die in een vergevorderd stadium zijn, en die ik nog graag af zou willen maken" (zie het verslag over een door alle eerbetoon 'ontroerde' Haasse in NRC Boeken). In de Volkskrant zei ze gisteren in een interview met Arjan Peters hetzelfde: "Over een paar maanden ga ik mijn 92ste jaar in, dus of het me gegeven is, weet ik niet. En op het ogenblik kan ik niet de rust of de concentratie vinden om te werken." Het idee voor de roman die ze nog wil schrijven, heeft de titel De ontbladering meegekregen. "Het heeft met mezelf te maken, met de verhouding tot mijn man ook. De bewustwording van de laatste levensfase." En voegde ze eraan toe: "Het klinkt pathetisch, maar voor mij is schrijven een innerlijke noodzaak. Ik leef pas als ik de dingen opschrijf." (DL)

Verfilming van Modianoroman krijgt première op France 2

Liefhebbers van het oeuvre van de Franse auteur en herinneringskunstenaar Patrick Modiano, moeten vanavond afstemmen op France 2. Daar is om 20 uur 35 de televisiefilm Des gens qui passent te zien, gebaseerd op de roman Un cirque passe (zie ons eerder bericht). De hoofdrollen worden vertolkt door de bekende actrice Laura Smet en door Théo Frilet. Un cirque passe is een roman van Modiano uit 1992. Het is een liefdesgeschiedenis tegen de achtergrond van het Parijs uit de beginjaren zestig, maar zoals steeds bij Modiano is de Franse hoofdstad in feite de ware hoofdrolspeler. Vanaf hun eerste ontmoeting op de Quai des Orfèvres tot aan hun definitief afscheid in een hotel aan de Rue de Cavalerie laat de vluchtige liefde tussen de achttienjarige Lucien en de iets oudere Gisèle zich traceren langs de boulevards, kades, pleinen en straten van Parijs. Zoals steeds zijn er verwarrende omstandigheden die hun liefde bezwaren. Het is alsof Gisèle een dubbelrol speelt. In Un cirque passe staan de herinneringen van Lucien aan deze jeugdliefde centraal, dertig jaar na datum. De filmadaptatie van Alain Nahum wijzigt de namen (ze heten Jean en Marie) en een aantal gegevens, maar mikt vooral op het weergeven van de aparte Modianeske atmosfeer: "C’est certainement de retrouver son climat. Retrouver le Paris imaginaire de Modiano, ce Paris qui s’efface. Et non seulement le retrouver et mais y apporter la même ambiguïté sans sombrer dans le cliché." Reminiscenties aan de films van Melville, Godard en Truffaut zijn er bij de vleet, evenals aan Saint-Germain-des-Prés tijdens de 'existentialistische' gloriejaren en aan de polar. Tevens is er de schaduw van de oorlog in Algerije en de OAS.

Het project kreeg de uitdrukkelijke toestemming en steun van Modiano zelf. Lees een interview met Nahum op Magazine Littéraire, dat onlangs een indrukwekkend themanummer wijdde aan Modiano. De Franse pers is intussen ook te spreken over de adaptatie van Un cirque passe door Nahum, zie bijvoorbeeld Le Nouvel Observateur.

Er zijn al diverse verfilmingen van boeken van Modiano ondernomen, met vaak wisselend resultaat. Zo werd onder meer Villa Triste verfilmd door Patrice Lecomte onder de titel Le parfum d'Yvonne, niet tot tevredenheid van de auteur maar al bij al de meest geslaagde Modiano-adaptatie. Ook Une jeunesse, De si braves garçons en Dimanches d'août (als Te Quiero) werden verfilmd en ook hier waren er veel bemerkingen. Modiano zelf zorgde voor het scenario van Lucien Lacombe van Louis Malle, hij werkte ook mee aan nog vier andere filmscenario's. In 2000 zetelde hij in de jury van het Filmfestival van Cannes. Overigens verschijnt er in maart 2010 een nieuwe roman van Modiano. (DL)

Peter Holvoet-Hanssen wordt nieuwe Antwerpse stadsdichter

Het Antwerpse stadsbestuur draagt Peter Holvoet-Hanssen voor aan de gemeenteraad als vijfde Antwerpse stadsdichter voor de periode 2010 – 2011. De officiële aanstelling vindt plaats op Gedichtendag, 28 januari 2010. Dan neemt hij de fakkel over van Joke van Leeuwen.
Het stadsbestuur koos voor Peter Holvoet-Hanssen "omwille van de beweeglijkheid, het enthousiasme en de geëngageerdheid in de poëzie van Holvoet-Hanssen, die jong en oud kan betoveren", zo luidt het in een persbericht. Holvoet-Hanssen kreeg voor zijn eerste bundel Dwangbuis van Houdini meteen de Debuutprijs 1999. Naar aanleiding van zijn vierde bundel Spinalonga ontving de dichter de driejaarlijkse Cultuurprijs van de Vlaamse Gemeenschap 2008. Holvoet-Hanssen staat "met zijn eigengereide beeldentaal, zijn theatraliteit en muzikaliteit" bekend als "een onvermoeibare promotor van de poëzie", zo meldt de stad Antwerpen. Onder de vlag van ‘Het Kapersnest’ maakt hij veel jongeren warm voor de poëzie. Holvoet-Hanssen is geboren te Merksem, woonde 40 jaar in Deurne en woont en werkt nu al vijf jaar te Berchem.
Peter Holvoet-Hanssen zal gedurende 24 maanden minimum 12 gedichten schrijven over wat er reilt en zeilt in Antwerpen. De stad Antwerpen heeft sinds 2004 een stadsdichter. Peter Holvoet-Hanssen is de vijfde Antwerpse stadsdichter, na Tom Lanoye, Ramsey Nasr, Bart Moeyaert en Joke van Leeuwen. De stadsdichter wordt voorgedragen door een adviescommissie aan het college van burgemeester en schepenen. De commissie bestaat uit Bruno Verbergt (voorzitter), Michaël Vandebril (secretaris), Leen van Dijck, An Renard, Gerd Segers, Geert Buelens en Ingrid Vander Veken. (DL)

Franse president Sarkozy wil Albert Camus in Panthéon opnemen

De Franse president Nicolas Sarkozy heeft de wens uitgedrukt om het stoffelijk overschot van de Franse schrijver en Nobelprijswinnaar 1957 Albert Camus (1913-1960) op te nemen in het Panthéon. Dat meldt Le Monde. "Het klopt dat ik het overweeg, het is een bijzonder pertinente keuze om Camus onder te brengen in het Panthéon", zo verklaarde Sarkozy. "De president denkt erover", zo bevestigde een van zijn nauwe medewerkers, die evenwel liet weten dat er nog geen beslissing was genomen. "In die geest heb ik reeds contact opgenomen met de familieleden van Camus, ik heb hiervoor uiteraard hun toestemming nodig", aldus nog Sarkozy.

Als het zover komt, dan worden de resten van de schrijver van La Peste en La Chute te ruste gelegd tussen 72 andere Franse grootheden en schrijvers als Voltaire, Emile Zola, Jean-Jacques Rousseau, André Malraux en Alexandre Dumas. De opname in het Panthéon gaat steeds gepaard met een grootse (en dure) ceremonie. Onder de vorige president Jacques Chirac werden het stoffelijk overschot van André Malraux (1996) en Alexandre Dumas (2002) in het Panthéon ondergebracht. Het Panthéon is gelegen in het vijfde Parijse arrondissement, op de top van de mont Sainte-Geneviève, in het Quartier Latin.

Olivier Todd, een van de biografen van Camus, hoopte in een radiogesprek op France Inter dat de familie van Camus "deze recuperatie" niet toestaat. Maar volgens adviseurs van de president zou Camus bij leven geen bezwaar hebben gemaakt. Sarkozy is goed bekend met het oeuvre van Camus, 'existentialistisch' en humanistisch filosoof en romancier. In 2007 organiseerde de voormalige journaliste Cathérine Pegard een presidentieel diner met de dochter en vrienden van Camus, naar aanleiding van de vijftigste verjaardag van zijn Nobeldiscours in Stockholm in 1957. "Er moet een consensus zijn, maar het is natuurlijk niet hetzelfde als bij Victor Hugo. Er zal altijd iemand zijn die vindt dat men ditmaal een vrouw in het Pantheon moet onderbrengen." Wetenschapster Marie Curie is tot op heden de enige 'gepanthéoniseerde' Franse vrouw.

Albert Camus overleed op 4 januari 1960 na een auto-ongeval. De wagen werd bestuurd door Michel Gallimard (de neef van uitgever Gaston Gallimard), die ook omkwam. In Frankrijk wordt de vijftigste sterfdag van Camus herdacht met een op handen zijnde stroom publicaties. Camus ligt momenteel begraven op het kerkhof van Lourmarin (Vaucluse). Zijn nalatenschap wordt beheerd door zijn twee kinderen, Catherine en Jean, die over de auteursrechten van zijn werk beschikken. (DL)

Geloofd en geprezen # 30

Literair manna blijft in velerlei vormen over schrijvers neerdalen. Een round-up in deze sporadisch opduikende prijzenrubriek:

°°In de Verenigde Staten zijn de National Book Awards uitgereikt. In de categorie fictie ging de prijs naar de van geboorte Ierse auteur Colum McCann voor zijn roman Let the Great World Spin. Zijn roman verschijnt binnenkort in het Nederlands bij De Harmonie onder de titel Laat de aarde draaien (zie hier een uittreksel uit de vertaling)

De National Book Awards zijn jaarlijkse onderscheidingen in de categorieën letterkunde, wetenschappen, poëzie en jeugdboeken. Ze leveren de laureaat 10.000 dollar op (ongeveer 6.700 euro). In de categorie poëzie werd de Amerikaan Keith Waldrop bekroond voor zijn bundel Transcendental Studies: A Triology. De National Book Award voor een jeugdboek was van de hand van Phillip Hoose met Claudette Colvin: Twice Toward Justice. Zie de berichtgeving bij De Morgen en The Guardian. Ook de 84-jarige Gore Vidal kreeg een onderscheiding voor zijn "distinguished contribution to American letters", evenals Dave Eggers voor "outstanding service to the American literary community". De National Book Awards zijn aan hun zestigste jaargang toe.

°°Véronique Ovaldé (foto) ontvangt de Prix Roman France Télévisions pour Ce que je sais de Vera Candida. Ze werd verkozen door een televisiejury, nadat eerder een professionele jury een shortlist samenstelde. Opmerkelijk is dat Ovaldé werd uitverkoren boven Goncourtwinnaar Marie Ndiaye, Médicislaureaat Dany Laférrière en Prix Décembrewinnaar Jean-Philippe Toussaint. Eerder ontving ze al de Prix Renaudot des lycéens.

°°De Fonds voor de Letteren vertaalprijzen 2009 gaan naar Nelleke van Maaren en Karol Lesman. De prijzen – van ieder 5.000 euro – worden op vrijdag 11 december a.s. in Utrecht uitgereikt. Beide literair vertalers worden bekroond "voor hun excellentie, durf en inzet". De jury bestond dit jaar uit Gerard Cruys, Mark Leenhouts en Barber van de Pol.
Nelleke van Maaren (°1941) wordt bekroond als vertaalster van "in tijd, stijl en taal zo uiteenlopende schrijvers als Botho Strauss (7x), Leo Perutz (4x), Ernst Jünger, Heimito Von Doderer (2x), Mme De Staël en Sylvia Plath, en non-fictie, vooral op kunsthistorisch terrein."

Karol Lesman (°1951) is sinds 1979 actief als literair vertaler Pools, zowel van proza als poëzie. "Hij is een vertaler die niet gladstrijkt, die het aandurft de stilistisch vaak complexe boeken als kunstwerken voor zichzelf te laten spreken", aldus het juryrapport. (DL - foto Ovaldé: Telerama)

Philip Roth en Nick Cave in de running voor Bad Sex Awards

Het Britse literaire tijdschrift Literary Review heeft naar jaarlijkse traditie zijn genomineerden bekendgemaakt voor de Bad Sex in Fiction Award, de geruchtmakende prijs voor de bedroevendste of meest overbodige seksscène in een roman. Opnieuw delen een aantal vooraanstaande auteurs in de brokken, meldt The Guardian. Op de shortlist van tien auteurs prijken onder meer Philip Roth, Amos Oz, Paul Theroux, Jonathan Littell, John Banville en ook rockartiest Nick Cave. De organisatoren spreken van "een heel sterke shortlist met een goede mix van bekende en minder bekende auteurs, zoals de enige genomineerde vrouw Sanjida O’Connell."
Philip Roth is genomineerd vanwege een scène uit zijn recentste roman The Humbling (De vernedering), waarin de oudere toneelacteur Simon Axler de lesbische Pegeen verleidt om ze tot de heteroseksualiteit te bekeren. Ze charteren samen een meisje, wat uitmondt in een stomend triootje met een groene dildo als blikvanger. In het fragment luidt het: “Dit was geen softporno. Dit waren geen ontklede, strelende en zoenende vrouwen op een bed meer. Er ging nu iets primitiefs van uit, van dit geweld van vrouw op vrouw, alsof Pegeen in die kamer vol schaduwen een magisch amalgaam van sjamaan, acrobaat en dier was. Alsof ze een masker voor haar geslacht droeg, een griezelig totemmasker (…) Voor hetzelfde geld was ze een kraai of een coyote geweest, en tegelijk ook Pegeen Milke.” Volgens de jury bedrijft Roth, die nochtans memorabele sekspassages op zijn naam heeft staan, in dit fragment overcompensatie: “De totems en sjamanen zijn een vergeefse poging om ons ervan te overtuigen dat Roth’s alwetende blik ons belangwekkende antropologische inzichten zal bieden.” (zie hier de recensie bij NRC Boeken).

Nick Cave is dan weer geshortlist voor The Death of Bunny Munro, zijn onlangs verschenen tweede roman over een door seks bezeten huis-aan-huisverkoper. “Om eerlijk te zijn, we zouden beledigd zijn geweest indien Cave niet genomineerd was”, zo liet uitgever Canongate weten. Verder zijn ook nog Simon Van Booy, Anthony Quinn en Richard Milward genomineerd.
De laureaat kennen we op 30 november. Hij ontvangt als trofee een plaasteren voet. Vorig jaar ging de intussen fel begeerde onderscheiding naar Rachel Johnson, de zus van de Londense Toryburgemeester Boris Johnson. John Updike kreeg toen een lifetime achievement award. (DL)

Roth en Pamuk in de bres voor met proces bedreigde Antonio Tabucchi

Een dertigtal intellectuelen en schrijvers, waaronder de Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk, Prix Goncourtlaureate Marie NDiaye en Philip Roth hebben een oproep getekend ter verdediging van de Italiaanse auteur Antonio Tabucchi, zo meldt AFP. Tabucchi wordt in Italië vervolgd vanwege een in mei 2008 verschenen artikel. De voorzitter van de Senaat Renato Schifani eist van Tabucchi de ongewoon hoge som van 1,3 miljoen euro, nadat Tabucchi een artikel publiceerde in de krant L'Unita. Daarin interpelleerde Tabucchi Schifani, die een centrale rol speelt in de hofhouding van Berlusconi, over zijn verleden, zijn zakenrelaties en de "twijfelachtige, maffieuse contacten" die hij erop nahoudt. Schifani weigerde de vragen te beantwoorden. De ondertekenaars van de oproep zeggen dat Schifani door de rechtszaak "een kritische geest wil muilkorven" en met hem "meteen ook nog anderen." De krant L'Unita zelf wordt niet vervolgd.

De oproep staat in Le Monde en draagt de titel La liberté de pensée attaquée en Italie. Hij is verder ondertekend door schrijvers als Andrea Camilleri, Edouard Glissant, Philippe Sollers, Jorge Semprun, Antonio Lobo Antunes, Claudio Magris en door de cineasten Claude Lanzmann, Théo Angelopoulos en Costa-Gavras evenals door de voormalige Portugese eerste minister Mario Soares. De 66-jarige Tabucchi wordt beschouwd als een van de grote hedendaagse Italiaanse auteurs. Hij staat vooral bekend om zijn romans, zoals Pereira verklaart (1994), en werd regelmatig bekroond met (inter)nationale prijzen. Hij vertaalde ook werk van de Portugese schrijver Fernando Pessoa. In het Nederlands verschenen van hem ook Kleine onbelangrijke misverstanden, De lijn van de horizon en Indiase nocturne. (DL)

Zeven muzikanten bewerken Campertgedicht tot popsong

Zeven muzikanten gaan naar eigen inzicht een gedicht van Remco Campert tot popsong bewerken. Zij laten het resultaat horen op donderdag 26 november, tijdens een nieuwe editie van Poetracks in Nijmegen. De tachtigjarige Campert zal zelf de avond openen met een voordracht, zo maakte literair productiehuis Wintertuin bekend.
De artiesten die een Campertgedicht onder handen nemen zijn zangeres Giovanca, singer-songwriter Leine (Marjoleine Reitsma), gitarist John Cameron van de Amsterdamse gitaarband Claw Boys Claw, de Vlaming Tom Pintens, rapper Macronizm en de singer-songwriters Awkward I en Mark Lotterman. Ze bewerken Camperts gedicht 'Jongeling (2)' over 'het meisje dat mee moet', over feestjes en de weg ernaartoe.

Het is al voor de vijfde maal dat musici in het kader van Poetracks gedichten van Nederlandse schrijvers adapteren. Eerdere werden gedichten van Hugo Claus, Harry Mulisch, Gerard Reve en Willem Frederik Hermans onder handen genomen. Poetracks kadert in het literaire Wintertuinfestival, dat van 25 tot en met 29 november plaatsvindt in Nijmegen. (DL)

Voormalig Poet Laureate Andrew Motion zit nieuwe Booker Prizejury voor

De voormalige Britse Poet laureate Andrew Motion (°1952) wordt de nieuwe voorzitter van de jury van de Man Booker Prize for Fiction. Motion, die professor creative writing is aan het Royal Holloway College aan de University of London, zei dat het "een eer" was om als voorzitter gevraagd te worden. En hij voegde eraan toe: "Het is ook een opwindende uitdaging: een pak moeilijke beslissingen liggen in het verschiet. Ik kijk er erg naar uit om een jaar vraatzuchtig te lezen." Motion was tien jaar lang de Britse Poet Laureate, tussen 1999 en 2009. Hij werd onlangs opgevolgd door Carol Ann Duffy. Motion schreef ook een aantal biografieën.

De Booker Prizejury is in het verleden al vaker voorgezeten door dichters, waaronder Philip Larkin (auteur die Motion biografeerde) en Anthony Twaite. Tot de bekendere juryvoorzitters uit de geschiedenis van de prijs behoren Michael Portillo (vorig jaar), PD James, Fay Weldon en Douglas Hurd. De longlist voor de Booker Prize wordt pas bekendgemaakt eind juli 2010. Zie de berichtgeving in The Guardian. (DL)

Yannick Haenel krijgt laatste grote Franse literaire prijs van het najaar

De Franse begaafde auteur Yannick Haenel is bekroond met de Prix Interallié voor Jan Karski, zijn romanbiografie over de gelijknamige Poolse verzetsheld, verschenen bij Gallimard. De Interallié sluit traditiegetrouw het Franse literaire prijzenseizoen af. Het boek van Haenel veroorzaakte dit najaar felle discussies in hoeverre een auteur fictie en realiteit met elkaar mag vermengen in een boek dat tegelijk als biografie wordt geafficheerd. Haenel haalde het met Jan Karski na vier stemrondes met zes stemmen tegen vijf voor Bernard Chapuis voor Le rêve entouré d'eau (Stock), zo meldt AFP. Haenel, een 42-jarige voormalige leraar Frans, is mederedactielid van het tijdschrift Ligne de risque. Hij publiceerde onder meer Introduction à la mort française (2001) en Evoluer parmi les avalanches (2003). Zijn vorige roman Cercle werd bekroond met de Prix Décembre en prix Roger Nimier.

De vertaalrechten voor Jan Karski zijn al aan twaalf landen verkocht. Karski was een Poolse weerstander die de geallieerden op de hoogte bracht van de nazipraktijken in het getto van Warschau en in de concentratiekampen. In 1944 publiceerde hij zijn memoires. Ruim veertig jaar later vertelde Karski zijn getuigenis aan Claude Lanzmann in diens film Shoah. Opmerkelijk is dat Haenel ook de Prix du roman FNAC kreeg voor het boek, de onderscheiding waarmee het prijzenseizoen van wal steekt in Frankrijk, zie ons eerder bericht. (DL)

Peter Sloterdijk ontvangt eerste Decent Society Award

De Duitse filosoof en schrijver Peter Sloterdijk krijgt vanavond in Gent de eerste Decent Society Award uitgereikt. Hij ontvangt de onderscheiding op initiatief van het vrijzinnig middenveld, de Universiteit Gent en de VUB op een evenement in de Vooruit. Daar wordt gedebatteerd over een waardige samenleving, “een samenleving die de grote verscheidenheid respecteert tussen de mensen.” Er zijn ook interventies voorzien van wetenschappers en kunstenaars als Paul Scheffer, Eva Brems, Alain Platel, Chokri Ben Chika, Marleen Temmerman en Mustafa Kör. Peter Sloterdijk is een van de meest toonaangevende filosofen van deze tijd. Zijn eerste boek Kritiek van de cynische rede in 1983 werd een van de best verkopende naoorlogse filosofische werken. Sloterdijk studeerde filosofie, germanistiek en geschiedenis. Tot zijn sleutelwerken behoren Regels voor het mensenpark (2000), de trilogie Sferen (2005), waarin hij een soort geschiedenis van de mensheid ambieerde, en Woede en tijd (2007). Sloterdijk houdt in Gent een lezing over ‘vrij onderzoek.’ (DL)

Prijs der Nederlandse Letterenlaureaat Cees Nooteboom bundelt kunstessays

Vandaag ontvangt de Nederlandse schrijver Cees Nooteboom in het Koninklijk Paleis in Brussel de Prijs der Nederlandse Letteren voor zijn gehele oeuvre. Het is koning Albert die hem de prijs ter waarde van 40.000 euro overhandigt. In juni raakte bekend dat Nooteboom de laureaat was (zie hier). Nooteboom (1933) is vooral bekend om zijn reisverhalen, maar zijn oeuvre omvat romans, verhalen, novellen, poëzie en essays. Zijn productiviteit ligt nog steeds hoog en de laatste tijd wordt ook zijn backlist weer onder de aandacht gebracht, vaak in nieuwe constellaties.
Ter gelegenheid van de Prijs der Nederlandse Letteren verscheen bij De Bezige Bij een luxueus boek waarin Nooteboom zijn beschouwingen over kunst heeft gebundeld en aangelengd met nieuwe teksten. In Het raadsel van het licht - met een Hopper op het voorplat - neemt hij de lezer mee naar zijn lievelingsschilderijen en musea. Hij raakt in vervoering door de Hollandse meesters van het licht: Vermeer, Rembrandt en Bruegel. De schilders van landschappen en stillevens Patinir en Kalf hebben zijn hart gestolen. Maar zijn horizon reikt verder, van Velasquez en Zurbaran tot aan Hokusai, Picasso, Frida Kahlo en Anselm Kiefer. Nooteboom gaat in het boek ook op zoek naar de geest van Leonardo da Vinci, de schaduwzijde van Caspar David Friedrich, het wonder van Piero della Francesca en de dromen en angsten bij De Chirico. Het raadsel van het licht is zowel een literaire reisgids en een tocht door de geschiedenis van de beeldende kunst. De inleiding is van Susanne Schaber en zij noteert over Der Augenmensch Nooteboom, die naar eigen zeggen "van kijken zijn specialisme heeft gemaakt": "Hij richt het volle licht op de kunstwerken, probeert er zo dicht mogelijk bij te komen, om zich dan weer terug te trekken. Hij gunt de kunstwerken hun mysterie."

Tegelijkertijd verscheen een uitgebreide versie van zijn Berlijnse notities, uiteraard naar aanleiding van de val van de Muur, 20 jaar geleden. Als ooggetuigeverslag van de Wende kon het boek destijds ook de Duitsers zélf zeer bekoren en verkreeg het snel cultstatus. Berlijn bleef alomtegenwoordig in Nootebooms oeuvre, bijvoorbeeld in de rede Terugkeer naar Berlijn (1997) en in de grote Berlijnroman Allerzielen (1998). Nu zijn de Berlijnse notities ondergebracht in het volumineuze Berlijn 1989-2009 en aangevuld met alles wat hij sindsdien over Berlijn in zijn reisboeken aansneed. Voor de gelegenheid bracht Nooteboom twintig jaar na de Mauerfall weer een paar bezoeken aan Berlijn, dat nog steeds onderhevig is aan een driftige bouwwoede en zich in onherkenbaarheid durft te hullen: "Soms denk ik dat deze stad het expres doet, die voortdurende mengeling van nu en toen met de lagen van de herinnering die daarbij horen." (DL)

Nieuwe Ierse topbibliotheek blijft dicht door gebrek aan centen voor personeel

Een nieuwe prestigieuze bibliotheek in de buurt van de Ierse hoofdstad Dublin blijft dicht omdat er geen fondsen worden gevonden om het personeel te vergoeden, zo meldt de Ierse Independent. De bibliotheek, een totaal verbouwde kerk met nieuwe bijgebouwen, kostte meer dan 3 miljoen en was recent nog een van de negen genomineerden van de belangrijke World Architecture Festival Awards. Ondertussen zijn ook al meer dan 20.000 boeken en 3.000 cd's en dvd's aangekocht. Maar toen was het geld op. De Ierse staat is meer dan gemiddeld door de economische en financiële crisis getroffen en moet draconische besparingen treffen. De regering heeft daarom beslist dat tot nader order niemand nog kan aangeworven worden. Daarom kan de bibliotheek, waarvan de gebouwen al in april opgeleverd werden, voorlopig niet geopend worden. Lokale politici vinden het een schande dat het gebouw leegstaat en vragen dat een en ander prioritair wordt behandeld. Gemeenteraadslid James Reilly zei dat "het acht mensen vraagt om 56 uur per week open te zijn, iets wat met de hoge werkloosheid niet beter kan vallen. Mensen zouden bovendien hun cv's kunnen aanvullen op de computers van de bib en online solliciteren, en op die manier sneller aan werk geraken." De verantwoordelijke overheid zei dat ze volop naar personeel van andere departementen aan het zoeken zijn, in de hoop de bibliotheek zo snel mogelijk open te snellen. (HC)

Chinese auteur Su Tong laureaat van Man Asian Literary Prize

De Chinese auteur Su Tong is de laureaat van de Man Asian Literary Prize. Hij werd bekroond voor zijn roman The Boat to Redemption en is meteen de tweede Chinese laureaat van de drie jaar oude prijs, die een waarde heeft van 10.000 euro. Juryleden Colm Toibin en Pankaj Mishra omschreven het boek als “een picareske roman die een intense charme heeft. Het is eveneens een politieke fabel die zowel komisch als tragisch is.” The Boat to Redemption handelt over een playboy-communist die zichzelf castreert nadat hij veroordeeld is om op een rivierboot te leven. Het boek speelt zich af tijdens de Culturele Revolutie. De Man Asian Award, die ondersteund wordt door de Britse Man Booker Prizestichting, heeft de intentie om nieuwe Aziatische auteurs onder de aandacht van de literaire wereldgemeenschap te brengen. Merkwaardig genoeg komen ook Iraanse en Turkse auteurs in aanmerking.

De 46-jarige Su Tong is een bestsellende auteur in China. Hij kreeg ook internationale roem met zijn roman Wives and Concubines, die verfilmd werd als Raise the Red Lantern in 1991. Hij publiceerde verder onder meer Rice (2004) en My Life as Emperor (2006). (DL)

Boeken keren na halve eeuw terug naar bib, mét boete erbij

Een bibliotheek van de Camelback high school in het Amerikaanse Phoenix heeft twee boeken teruggekregen die 51 jaar geleden waren uitgeleend. De boeken werden teruggestuurd door een ex-leerling die het liefst anoniem wilde blijven en gingen vergezeld van een enveloppe waarin een cheque van 1.000 dollar zat. Het geld was bedoeld ter aflossing van de boete, à rato van 2 cent per dag per boek. De anonieme schrijver kwam daarmee uit op 745 dollar, maar rondde het bedrag af 'omdat de tarieven inmiddels mogelijk verhoogd zijn'. Overigens hoeft op de school geen boete betaald te worden als boeken te laat teruggebracht worden. Volgens bibliothecaresse Georgette Bordine zijn de boeken ooit meeverhuisd naar een andere staat en daardoor nooit meer teruggebracht. In een begeleidende brief legt de 'lener' uit dat de boeken bij vergissing bij een verhuizing waren ingepakt. Van het geld van de lener zullen nieuwe boeken gekocht worden. De teruggezonden oude boeken belanden terug in de uitleen. Zie de berichtgeving in The Guardian. (DL)

Google Books Settlement wordt flink ingeperkt

Google heeft zijn schikkingsvoorstel omtrent Google Books, zijn digitale bibliotheek in ontwikkeling, drastisch aangepast na aanhoudend juridisch protest van uitgevers, schrijvers, en concurrenten als Amazon, Microsoft en Yahoo!. Het nieuwe Google Books Settlement, dat nu voorligt bij de rechter, is veel beperkter dan het aanvankelijke voorstel. Het zal nu enkel boeken omvatten die ofwel geregistreerd zijn bij de Amerikaanse door auteursrecht beschermde instellingen of boeken die verschenen in andere Engelstalige landen zoals Groot-Brittannië, Canada en Australië. Dat betekent dat 95 procent van de niet-Engelstalige boeken die men bij Google op het internet kon consulteren of waarvan de digitale opname gepland was, van het internet worden gehaald. Google gaat nu zelf ook actief op zoek naar rechthebbenden. Voordien moesten auteurs en uitgevers zelf bezwaar aantekenen mocht blijken dat Google hun titels ongevraagd digitaliseert. De financiële afspraken blijven weerhouden. De Authors Guild en Association of American Publishers hebben ingestemd met het voorstel. De rechter doet komende februari uitspraak. Zie onder meer The Guardian en onze uitgebreide berichtgeving over de zaak. (DL)

Mémorial de la Shoah brengt leven van Hélène Berr in kaart

Vorige week opende in het Mémorial de la Shoah in Parijs een uitgebreide tentoonstelling over het leven van Hélène Berr (1921-1945). Het in 2008 boven water gekomen oorlogsdagboek van Berr, een Joods meisje uit een gegoede familie in bezet Parijs, reet in Frankrijk oude wonden open. Op de expo Hélène Berr, une vie confisquée wordt niet enkel het korte, dramatsiche bestaan van Berr geëvoceerd, maar ook het lot van de joden in Frankrijk tijdens WO II. Het originele manuscript van het dagboek is er eveneens te bekijken, evenals talloze familiale archieven uit het Mémorial de la Shoah.
Berr noteert in haar Oorlogsdagboek met lucide pen wat haar tussen april 1942 en februari 1944 overkwam. In haar Journal 1942-1944 beschreef ze scherpzinnig het dagelijkse leven in bezet Parijs, eerst nog licht zorgeloos wanneer ze aan de Sorbonne les volgt, later steeds bewuster van de gruwelijke bestemming waaraan ze niet kan ontkomen. Berr werd uiteindelijk opgepakt en kwam in april 1945 om in het concentratiekamp Bergen-Belsen, kort voor het kamp bevrijd werd. Haar Oorlogsdagboek is een tekst die pendelt tussen hoop en wanhoop.
Berr wist haar dagboek te bewaren voor het nageslacht door de pagina's stukje bij beetje toe te vertrouwen aan een loyale, niet-Joodse huisbediende. Het door Patrick Modiano ingeleide dagboek van Berr is een document humain van zeldzaam hoge makelij over een in de knop gebroken leven. De tentoonstelling loopt tot 31 maart 2010 en is gratis toegankelijk. De Nederlandse editie van het boek verscheen bij De Geus. (DL)

Imre Kertész haalt fel uit naar 'Jodenhaat' van geboorteland Hongarijë

De Hongaars-Joodse Nobelprijswinnaar Imre Kertész (1929) heeft met een scherp interview in Die Welt de literaire wereld van zijn geboorteland in opschudding gebracht. In dat gesprek had de in Berlijn wonende Kertész gezegd dat "in Hongarije de antisemieten het voor het zeggen hebben" en dat "Boedapest volledig gebalkaniseerd is". "De tendens om te liegen en om de waarheid te onderdrukken is er groter dan ooit," aldus de auteur die Auschwitz en Buchenwald overleefde en daarna een fel criticus was van het communistische regime. "Ik was laatst nog tien dagen in Boedapest. De situatie is daar de laatste tien jaar voortdurend verslechterd. Extreemrechtsen en antisemieten voeren het woord. De oude kwalen van Hongarije, haar leugenachtigheid en haar neiging te onderdrukken, gedijen als nooit voorheen. Hongarije en de oorlog, Hongarije en het fascisme, Hongarije en het communisme: niets werd verwerkt, alles werd dichtgeschminkt met rooskleurigheid." De net 80 geworden Kertész ziet zichzelf in de eerste plaats als een Europees schrijver. "Ik ben het product van de Europese cultuur, een decadent, zo je wilt, een ontwortelde."
Op de Hongaarse televisie nam de schrijver niets van zijn provocatieve uitspraken terug. "Ik bedoelde de kritiek als opbouwend. Iedere keer worden mijn woorden als staatsverraad gezien, en dat zijn ze niet. Ik zou bijzonder gelukkig zijn mocht ik mijn geboorteland kunnen prijzen. Want dat is Hongarije, ik ben hier geboren, ik heb het Hongaarse burgerschap en ik schrijf in het Hongaars."
Literair criticus Sándor Radnóti ziet in de denigrerende uitspraken van Kertész "pijnlijk genoeg het zeer typisch kenmerk van de zelfhaat in de Hongaarse volksaard". Hij voegde er nog aan toe dat "een nationale cultuur rekening moet houden, of zelfs naar waarde moet schatten, wat promintente vertegenwoordigers erover zeggen, zij het positief, zij het negatief. Elke Swift, Lichtenberg of Thomas Bernhard. Het is een maturiteitstest." Zie ook Hungarian Literature Online. (HC)

Papierman(d) - aflevering 75

Literaire restfracties, scheutjes nieuws en achtergronden in deze vertrouwde mengelmoesrubriek:

**Belle de Jour, een dame die grote successen boekte met haar gelijknamige blog over haar prostitutiepraktijken die naderhand ook bestsellerboeken werden evenals een serie films met Billie Piper, heeft zichzelf blootgegeven. Het gaat om een blonde 'research scientist with a PhD in forensic science': Dr. Brooke Magnanti, zie The Times. Ze stapte destijds in de seksbusiness om haar studies te bekostigen. Engeland staat op zijn kop.

**Elsbeth Etty veegt in NRC de beginnende VN-recensent Dries Muus de mantel uit, die zich vorige week wilde affirmeren met een ongenuanceerde en weinig onderbouwde aanval op het proza van Mortier en Weijts. De intrede van de GeenStijl-literaire kritiek? 'Inmiddels heeft Vrij Nederland zijn ooit gezaghebbende rubriek de Republiek der Letteren ook al opengesteld voor GeenStijl-proza: schelden op ‘figuren’ die het ‘durven’ een mening te uiten zonder te luisteren naar de ‘mensen’. Weijts? ‘Je zegt het, doctorandus’, dat is in Vrij Nederland tegenwoordig een diskwalificatie. Mortier? ‘Impressionistische beschrijvingen van geuren en landschappen’, lijkt te veel op literatuur."

**Erwin Mortier repliceert fel op de terechtwijzing van Bert Anciaux (zie hier voor ons overzicht inzake de polemiek rond het letterenbeleid) en schrijft op zijn website: "Zoals gewoonlijk is de heer Anciaux selectief doof en niet vies van wat retorische rookgordijnen. (...) Heer Anciaux' percentagegoochelistiek kan alleen maar enigszins in de buurt van geloofwaardigheid komen indien de budgetten van alle secundaire organisaties op een hoop worden gegooid. Tegen net die wildgroei van parallelle loketjes die in wezen neerkomen op een nieuwe nomenclatura spreek ik me in mijn brief aan de huidige cultuurexcellentie scherp uit. En ik ben niet de enige." Verder luidt het: "De cultuurjournalistiek heeft het afgelopen decennium enorme steken laten vallen, en door haar opdracht te verzaken en het beleid van de vorige minister meer te bejubelen dan te onderzoeken een vacuüm gecrëerd in de opinievorming, waar onze culturele 'machthebbers en machtverdelers' van profiteren." En ten slotte: "Mortier klaagt ten slotte aan dat onder het beleid Anciaux al te veel kabinetsgetrouwen als dank voor bewezen diensten in allelei fijne posities werden geparachuteerd: 'En dat spelletje duurt overigens nog voort. Al te veel van zijn discipelen konden soms nog terwijl ze medewerker van de minister waren hun eigen toekomst veilig stellen, en dit op een schaal en met een schaamteloosheid die, wanneer het om het kabinetten als Economie of Financiën zou gaan, onmiddelijk verontwaardigde krantenkoppen zou halen."

**Waterstone's lost its soul, Waterstone's killed bookselling, aldus The Guardian. De boekhandelketen reageert: Yes, we're big. But Waterstone's is still passionate about books.

**Martin Amis over Vladimir Nabokov en het dinsdag officieel wereldwijd te verschijnen The Original of Laura in The Guardian. (zie onze eerdere uitgebreide berichtgeving). De eerste kritieken zijn intussen vernietigend. Slate schrijft Why The Original of Laura should never have become a book."At a mere 9,000 or so words, The Original of Laura is at best a short-story sketch, at worst a collection of 138 notecards." Vooral interessant als curiosum voor de weliswaar talloze Nabokov-aficionado's en studaxen, zo blijkt algemeen de teneur.

**NRC Boeken discussieert in zijn Leesclub over Philip Roths De vernedering.

**Enige beschaafde opwinding rond een door Granta geweigerde tekst van Salman Rushdie, die door de nieuwe hoofdredacteur nu toch zal geplaatst worden, zie The Telegraph.

**Jonathan Safran Foers anti-vleespleidooi Dieren eten is vertaald in het Nederlands, zie de recensie in Trouw: Boek uit, gehaktbal weg.

**Rekto-Verso heeft een interview met Graham Swift: De ware roeping van de schrijver.

**De 100 beste boeken van het decennium, bij The Telegraph en bij The Times. Ook de Franse krant Le Figaro gaat op zoek naar de beste Franse roman van het decennium.

**100 jaar Nouvelle Revue française, een tentoonstelling in het Franse instituut IMEC nabij Caen (in de Abbaye d'Ardenne): En toutes lettres... Cent ans de littérature à la NRF, tot 28 februari 2010, zie Le Monde.

**250 jaar Candide van Voltaire: een expositie in de New York Public Library.

**Het is relatief stil rond Nobelprijswinnares Herta Müller. The Wall Street Journal heeft een profiel van de Duitse-Roemeense schrijfster: Discovering Herta Müller.

**Piet De Moor bericht over een collectief dagboek dat Walter Kempowski bijhield naar aanleiding van de val van de Berlijnse Muur, zie hier.

**Words without Borders publiceert een bloemlezing over Berlijn en de val van de Muur: The Wall in my Head. Met teksten van Milan Kundera, Peter Schneider, Ryszard Kapuściński, Vladimir Sorokin, Victor Pelevin en nieuw werk van Péter Esterházy, Andrzej Stasiuk, Muharem Bazdulj, Maxim Trudolubov, Dorota Masłowska, Uwe Tellkamp, Dan Sociu, David Zábranský en Christhard Läpple.

**De Duitse schrijver en intellectueel Hans Magnus Enzensberger werd tachtig jaar. Portret van Fritz J. Raddatz in Die Welt. Het op punt van verdwijnen staande tijdschrift Revolver wijdde zojuist een speciaal nummer aan Enzensberger, met een interview. Zie ook Die Zeit.
**Het tv-programma Iets met boeken: alom ontgoocheling over de formule waarin presenterende poplieden toch niet zo goed uit de voeten kunnen met schrijvers, die als opvulsel lijken te mogen fungeren. Interessante confrontaties of verrassende vragen over het oeuvre, ho maar. De eerste gasten Christophe Vekeman en P.F. Thomése bleven veel te vriendelijk. De Standaard geeft het programma 2 op 10: 'Vekeman vond er niet beter op dan er maar eens een citaat van Schopenhauer tegenaan te gooien, 'kwestie van dat hier wat diepgang te geven'. 'Ha ha', zei Verdonschot. 'Ha ha, Jan, heb jij nog een citaatje waarmee we daarover kunnen gaan?' 'Neehee. Ha ha.'" In de aflevering van gisterenavond trok Jeroen Olyslaeghers wijselijk het laken naar zich toe, maar vervolgens vierde het absurdisme hoogtij toen de niet erg op elkaar ingespeelde presentatoren Thomas Roosenboom bestookten met hem volkomen van de wijs brengende vragen en lang bleven doorbomen over het befaamde Roosenboom-'konijn'. Het onbehagen droop van het scherm, je kreeg medelijden met de schrijver die dit moest ondergaan.

**Het project Citybooks van deBuren (zie ons eerder bericht) is van start gegaan. Na Jeroen Olyslaeghers is Christiaan Weijts een van de writers in residence in Oostende, op 6 december wordt hij geïnterviewd, zie hier. (DL - foto 2 André Kertesz, Boy reading newspapers, 1944)

Kunstenaar Mike Stilkey beschildert zijn bibliotheek

De in Los Angeles gevestigde kunstenaar Mike Stilkey heeft een merkwaardige manier om met boeken om te gaan. De boekenverzamelaar bewerkt de ruggen en covers tot vaak monumentale schilderijen waarop hij onder meer literaire thema's weergeeft. Stilkey gebruikt daarvoor wel afgedankte boeken en niet meteen de paradepaardjes uit zijn collectie. "De kleur van de cover en het materiaal, evenals de titel speelt een rol bij de keuze van de boeken die ik beschilder", aldus Stilkey. Telkens wil hij een literair motief in zijn werk smokkelen (zie op de foto links Charles Bukowski) en smeedt hij de boeken om tot een nieuw soort bibliotheek, een weliswaar onleesbaar geworden verzameling. Over de goede smaak van het resultaat valt behoorlijk te twisten, maar zie hier een interview met Stilkey (via Fecal Face) over zijn praktijken en nog een paar beelden, ook van de man, bedolven onder zijn boeken, slachtoffer van zijn scheppingen:

AKO-winnaar Erwin Mortier pookt debat over letterenbeleid op

De toekenning van de AKO-literatuurprijs aan het boek Godenslaap van de Vlaamse schrijver Erwin Mortier (zie hier) blijft veel reacties uitlokken, niet in de laatste plaats bij hemzelf. In De Morgen (ook te lezen op zijn eigen site) lanceerde Mortier gisteren een open brief aan minister van Cultuur Joke Schauvliege (CD&V), waarin hij zijn prijs aangrijpt om voor de "schrijnende positie van de schrijver in Vlaanderen en België" meer aandacht te vragen. "Geen enkel statuut erkent, begrijpt en waardeert de eigenheid van onze arbeid en de eigenheden van het creatieve proces." Ook het uitblijven van de door de sector al lang gevraagde leenrechtvergoeding is Mortier een doorn in het oog. Hij had een en ander ook al aangekaart in de kranten, in de interviews na zijn uitreiking. Zo luidde het in De Morgen: "Ik hoor dat ik dankzij de prijs nu een voorbeeldfunctie krijg voor jongere auteurs. Cultuurministers zijn er altijd snel bij om kunstenaars te recupereren en hen onder het vaandel van Vlaanderen te laten varen. Maar ik nodig mevrouw Schauvliege graag uit op een audiëntie bij mij om met haar door te bomen over het fiscaal statuut van de schrijver en de eigenheid van onze arbeid."

Wat prompt gebeurde in een veelbesproken gesprek in het VRT-programma Phara op donderdagavond. Daar bracht Mortier dezelfde oproep te berde en hadden Mortier en Schauvliege enigszins de strijdbijl begraven. Toen reageerde Schauvliege, die in het algemeen op de vlakte bleef, dat het fiscale statuut federale materie is. In haar beleidsverklaring had de minister wel al te kennen gegeven dat besparing het ordewoord is, eerder dan de hervorming. De Vlaamse Auteursvereniging had bij monde van Erik Vlaminck een dringend gesprek gevraagd. Dat zou nu op de agenda staan voor volgende maand. Schauvliege zei dat aan alle vragen tot gesprek vanuit de cultuursector tegemoet wordt gekomen, maar dat de gespreksrondes wat tijd vragen.
Mortier schrijft dat Schauvliege het Fonds voor de Letteren stiefmoederlijk behandelt, "net als haar voorganger". Deze Bert Anciaux (sp.a) had enkele literaire organisaties buiten het Fonds geplaatst en apart betoelaagd. Mortier geeft een ferme sneer richting Stichting Lezen. "Dagboekjes uitdelen tijdens de boekenweek, schrijvers de trein opjagen om voor te lezen, postertjes, postkaartjes laten drukken, een webstekje hier, een kermiskraampje daar, wat voor onzin is dat? Stel deze lieden op dieet en er komt meteen een mooi budget vrij waarmee het Fonds voor de Letteren naar behoren kan werken."

Vandaag wil de vorige minister van Cultuur, Bert Anciaux, op zijn website enkele uitspraken van de schrijver "niet blauw blauw laten" (zie ook De Morgen). "Mortier is een knap auteur, maar van cijfers kent hij niets", luidt het. Anciaux riposteert dat "het Fonds voor de Letteren een stijging van de middelen kreeg van 570.155,00 euro initieel naar 3.951.000,00 euro in 2009. Dit is een stijging met +593 %. (...) Het Fonds, als rechtstreekse ondersteuner van de auteurs, werd dus geenszins stiefmoederlijk behandeld. Naast de uitbouw van het Fonds voor de Letteren, kregen extra initiatieven zoals de Stichting Lezen Vlaanderen, het Poëziecentrum, het Centrum voor de Vlaamse Strip, de Stichting Ons Erfdeel, de ondersteuning van de kwaliteitsboekhandel en tal van anderen een inbedding binnen het Vlaamse Letterenbeleid. En dan hou ik nog geen rekening met de stevige inspanningen die de Vlaamse Gemeenschap extra voor ondermeer de bibliotheken doet. Een stijging met meer dan +1.150 % van de middelen bewijst het belang dat we hechten aan de ondersteuning van het boek en de auteurs. Dit is een pak meer dan de kruimels die volgens Mortier gegeven worden. Met deze stijging staat het Letterenbeleid aan de kop van de stijgers binnen alle beleidsdomeinen van de Vlaamse Overheid. De waarheid heeft haar rechten!" (Zie ook de VRT)
Publicist Johan Sanctorum neemt op zijn blog de polemische handschoen op en hamert op de politieke impact van literaire prijzen: "Ik zou graag eens een schrijver beloond zien die het establishment te kakken heeft gezet, maar dat is natuurlijk een contradictie vermits het establishment zelf de prijzen uitdeelt. Voor de rest heeft Erwin Mortier een vlekkeloos PR-parcours gereden: het hautaine geschimp op het Schouwvliegje heeft hem de sympathie opgeleverd van juryvoorzitter Guy Verhofstadt (...). Daarbij blijf ik, zoals al vroeger gezegd, de verschijning van de luiers verversende moeder-minister een verademing vinden in het landschap van de kakmachines en de zelfverheerlijkende peptalk allerhande. (...) Een auteur die door een (ex-) premier wordt gelauwerd, dat kan nooit goed aflopen."

Ook Eric Defoort, Vlaams-nationalistisch intellectueel en lid van de Gravensteengroep, voelt zich vandaag in De Standaard op nog een ander terrein aangesproken door Mortier: "verneem ik tot mijn grote verbazing dat Mortier hoopte 'met zijn roman de Vlaams-nationalisten een pad in de korf te hebben gezet'. Tiens, tiens. Ik ben Vlaams-nationalist én verslaafd aan de Franse cultuur, niet in het minst aan de literatuur. Welnu ik heb al lezend op geen enkel ogenblik iets dat ook maar van ver op een pad zou kunnen lijken in mijn korf terecht zien komen. (...) Mortiers polemische uitspraken die helemaal niet bij Godenslaap aansluiten, stemmen mij wel dankbaar. Er zit een deel waarheid in. Door hem krijg ik de gelegenheid om samen met hem te eisen dat de Franstalige literatuur die in Vlaanderen tot stand kwam, erkend en gekoesterd wordt als een belangrijk deel van het cultureel erfgoed in Vlaanderen.
De Jong NV-A, de jongerenafdeling van de Nieuw Vlaamse Alliantie, vindt op hetzelfde terrein dat Mortier "best wel een punt heeft": "Vlaams-nationalisten moeten leren omgaan met de verfranste bourgeois-schrijvers van weleer. Een volk mag niet selectief omspringen met zijn erfgoed. Daarom verloot Jong N-VA enkele boeken van Maurice Maeterlinck en Emile Verhaeren. Van de winnaars verwachten we enkel dat ze ons hun indrukken over het gewonnen boek neerpennen en ons bezorgen." (Hans Cottyn)

Grootscheepse website met oeuvre van Robert Louis Stevenson online

Oude edities van de werken van de Schotse auteur Robert Louis Stevenson (1850-1894), waaronder Treasure Island en Kidnapped, zijn online geplaatst in het kader van een grootscheeps archiveringsproject. Gedrukte versies van de boeken zijn gedigitaliseerd zodat die pagina per pagina op het scherm kunnen gelezen worden. Het gaat onder meer om een editie uit 1883 van Treasure Island, verschenen bij Cassell & Company. De website bevat ook uittreksels uit minder bekende poëzie van Stevenson, zelden getoonde familiefoto's en zijn aantekeningen over vrienden, familie en favoriete auteurs. John Macfie, voorzitter van de Robert Louis Stevenson Club zegt in The Daily Telegraph "dat de site voor het eerst de collectie ontsluit van de stad Edinburgh evenals een minder bekende gearchiveerde collectie in de Verenigde Staten." De site is opgezet door historici, academici, museumcuratoren en Stevensonfans van de Edinburgh Napier University en kreeg een stimuleringsfonds van 34,500 pond van The Carnegie Trust. "Daarmee wordt eindelijk ook de back-catalogue van Stevensons oeuvre, dat poëzie, kinderboeken, reisboeken, historische romans en literaire essays omvat, voor een groter publiek ontsloten." De site ging gisteren online ter gelegenheid van de 159ste geboortedag van Stevenson. Eerder deze week kwamen ook al de archieven van Siegfried Sassoon online, zie ons eerder bericht. (DL)

Onno Blom en Ilja Leonard Pfeijffer bloemlezen literair Leiden

Bij uitgeverij De Arbeiderspers is onder supervisie en samenstelling van Onno Blom en Ilja Leonard Pfeijffer zojuist een uit de kluiten gewassen literaire bloemlezing verschenen over de Nederlandse stad Leiden: Oude en Nieuwe Leidsche. Verhalen van een stad.

Weinig steden in Nederland kunnen zich immers beroepen op zo'n breedgeschakeerde literaire traditie als de universiteitsstad Leiden, "zelfs Amsterdam niet." P.C. Hooft zong in de zeventiende eeuw al de eeuwige lof van de stad in zijn Historiën. In de negentiende eeuw kon je op het Rapenburg – volgens Boudewijn Büch de schoonste dreef ter wereld - Piet Paaltjens, Bilderdijk, Beets en Klikspaan tegen het lijf lopen, zo schrijven de samenstellers in hun inleiding. "Een eeuw later traden Jan Wolkers, Maarten Biesheuvel, Maarten 't Hart en F.B. Hotz in hun voetsporen", luidt het. Oude en Nieuwe Leidsche strekt zich uit over vijf eeuwen en wil uiteindelijk als een kleine, fictieve cultuurgeschiedenis van de stad fungeren. "Gemakkelijk hadden wij een twee tot drie keer zo dikke bundel met Leidse verhalen kunnen samenstellen. Vooral in de negentiende eeuw is de oogst verhalen gigantisch, met name in de studentenalmanakken." Maar Pfeijffer en Blom noteren dat het in die periode zeker niet al goud is wat blinkt. Omdat de samenstellers aan de breedte en rijkdom van de literaire traditie recht wilden doen, zijn er ook brieven opgenomen van een aantal van de beste dichters die de stad rijk was: Willem Bilderdijk, Gerrit van der Linde en François HaverSchmidt. Noodgedwongen sneuvelden er ook een aantal schrijvers. Zo werden uit W.F. Hermans De donkere kamer van Damocles én uit De ontdekking van de hemel van Harry Mulisch geen fragmenten opgenomen, "omdat die niet goed zonder de context van de roman konden bestaan."

De samenstellers wijzen ook nog op de eerdere bloemlezing uit 1985 van Peter van Zonneveld in de serie Het land der Letteren. Van Zonneveld adviseerde mee de verse bloemlezing en schreef een nieuw verhaal. Verder werd aan met Leiden verbonden auteurs als Maarten ’t Hart, Frank Koenegracht, Pauline Slot, , Abdelkader Benali, Christiaan Weijts - die intussen weliswaar niet meer in Leiden woont - Thomas Blondeau en Arjen van Veelen een nieuw verhaal gevraagd. Pfeijffer (foto) en Blom schreven ook zelf een verhaal. Is het verhaal Kraaiendaler een ultiem eerbetoon van Pfeijffer aan Leiden, die niet langer in café Burgerzaken zijn dagen slijt, maar - na zijn memorabele fietstocht (na te lezen in De filosofie van de heuvel) in Genua is aangemeerd? Zie dit uittreksel uit het woord vooraf van Oude en nieuwe Leidsche en beluister dit gesprek van Onno Blom en Ilja Leonard Pfeijffer over het boek bij de VPRO. (DL)

Michael Haneke en Michel Houellebecq broeden op samenwerking

De Oostenrijkse regisseur Michael Haneke en de Franse schrijver Michel Houellebecq (foto) broeden op een samenwerking, zo heeft Haneke toegegeven in een interview met The Guardian. Haneke en Houellebecq spraken al eerder hun bewondering voor elkaars werk uit en lijken ook een hartgrondig pessimistische kijk op de wereld te delen.
Haneke is in Londen voor de promotie van zijn met de Gouden Palm bekroonde film Das weisse Band en verklapte dat hij met Houellebecq over gezamenlijke projecten heeft gesproken. "Ik heb elk boek van Houellebecq gelezen en vroeg me af of we misschien konden samenwerken", zei hij. "We hebben het overwogen en erover gesproken, maar hij heeft zoveel te doen en ik heb zoveel te doen. We zijn nog niet zo erg ver opgeschoten."

Hij noemde Houellebecq "een auteur die tegelijkertijd teder en furieus is. Net zoals ik." Haneke, die eerder ook La Pianiste (gebaseerd op een boek van Elfriede Jelinek) en Funny Games maakte, ziet ook raakvlakken tussen elkaars moralisme. Haneke (foto 2) en Houellebecq delen overigens dezelfde agent.

Houellebecq heeft al van jongsaf ook een sterke affectie voor het filmgenre. Zijn boek Elementaire deeltjes werd - niet al te succesvol en adequaat - verfilmd in 2006 en hijzelf maakte enige diffuse kortfilms en regisseerde eigenhandig de verfilming van La possibilité d'une île. Die werd door de kritiek met de grond gelijk gemaakt en flopte aan de kassa's (zie ons bericht van destijds). De bijzonder slome film werd zelfs het voorwerp van spotternij en beschimpingen. Hij kreeg in Frankrijk de bijnaam La possibilité d'une bide en ontving de Brutus, de prijs voor de beste 'slechtste' film. Mogelijk zoekt Houellebecq na al die belabberde ervaringen nu de backing van een succesregisseur voor nieuwe filmavonturen. (DL)

Manuscript van Nabokovs dinsdag te verschijnen 'The Original of Laura' wordt nu ook geveild

Komende dinsdag ligt The Original of Laura, de veelbesproken laatste, onvoltooid gebleven roman van de Russische schrijver Vladimir Nabokov (1899-1977) in de boekhandel, zowel in een Engelstalige als een Nederlandstalige versie. Nu blijkt dat zoon Dimitri het manuscript op steekkaarten ook op een veiling bij Christie's zal aanbieden. Er circuleren schattingen van 400.000 tot 600.000 dollar voor het manuscript. Dmitri spint financieel immens garen bij de publicatie en deskundig aangezwengelde hype rond The Original of Laura.

De kwestie rond The Original of Laura zet de literaire goegemeente al een tijdlang in rep en roer. Zoon Dimitri, die de nalatenschap van zijn vader beheert, had onlangs na lang wikken en wegen beslist om het onafgewerkte Laura uit te geven. Vladimir Nabokov, auteur van het wereldberoemde Lolita, had namelijk vlak voor zijn dood gevraagd de 138 notitiekaartjes van het boek in wording te verbranden, iets wat eerst weduwe Véra en later zoon Dimitri niet over hun hart konden krijgen (zie onze vorige berichten). Het manuscript lag dertig jaar lang in een kluis van een Zwitserse bank te zieltogen. Dimitri vond het work in progress evenwel "het meest briljante, originele en potentieel radicale script dat Nabokov ooit schreef". De uitgave kwam in een stroomversnelling toen de befaamde literair agent Andrew Wylie de nalatenschap van Nabokov mee ging beheren (zie ons eerder bericht). In een interview in Der Spiegel zei Dmitri dat hij later een ingebeeld gesprek met zijn dertig jaar geleden overleden vader had en toen de knoop doorhakte: “Ik ben een loyale zoon en dacht er lang en ernstig over na, maar toen verscheen mijn vader voor me en zei, met een ironische grijns, ‘je zit in een lastig parket – publiceer het maar!’” Uitgever Knopf betaalde naar verluidt een bedrag van zes cijfers voor wat stilaan de bekendste onuitgegeven roman van de twintigste-eeuwse literatuur was geworden. De Amerikaanse en Britse Playboy hebben nu de primeur gekregen en publiceerden gisteren een uittreksel, terwijl ook de Nederlandse de Volkskrant vandaag met een voorpublicatie uitpakt.

The Wall Street Journal meldt dan weer verrassend dat zoon Dmitri ook het manuscript van de roman onder de hamer brengt bij Christie's, op 4 december. Voor de 138 steekkaarten waarop Nabokov zijn werk met een pen neerschreef, wordt een opbrengst geschat van 400.000 tot 600.000 dollar. Het gebeurt uiterst zelden dat er manuscripten van Nabokov op de markt komen. De steekkaarten zullen maandagavond ook te bekijken zijn in New York, wanneer er een publieke lezing plaatsvindt van The Original of Laura. Waarom Dmitri Nabokov het manuscript nu op de markt brengt, is niet duidelijk. Hij is ziek en staat de pers niet te woord. Zijn literaire agent Andrew Wylie laat via e-mail weten dat Dmitri "al jarenlang een goede band met Christie's heeft."

Maar dat het de buzz rond het boek zal versterken, is overduidelijk. Het is allerminst toeval dat de veiling samenvalt met de publicatie van het boek. Hoofd van het departement boeken- en manuscripten van Christie's Thomas Lecky zegt dat "It will certainly increase the exposure of both. They’re obviously intimately linked". Er wordt verwacht dat er interesse komt van de New York Public Library, waar een groot deel van het Nabokov-archief sinds 1991 rust en van de Library of Congress, die ook een collectie Nabokov-manuscripten bezit, destijds nog geschonken door de auteur in 1959 en later aangvuld.

Zoon Dmitri haalt financieel alleszins groot voordeel uit zijn beslissing om het manuscript uit te geven. De prijs die werd betaald door de Amerikaanse uitgever is niet bekend, maar is monumentaal. De literaire redacteur van Playboy vertelde aan The New York Observer dat Playboy nooit eerder zoveel heeft betaald voor een voorpublicatie als in dit geval. De biograaf van Nabokov Brian Boyd vermoedt dat Nabokov het zelf uiteindelijk niet erg zou gevonden hebben dat zoon Dmitri een financieel slaatje slaat uit zijn nalatenschap.

De Nederlandse vertaling van The Original of Laura is van de hand van de ervaren Rien Verhoef, die voor zijn eerdere vertalingen van Nabokov en van onder meer Faulkner, McEwan en DeLillo al in 1982 de Martinus Nijhoffprijs kreeg. Het origineel van Laura krijgt als ondertitel mee: Doodgaan is leuk en verschijnt in een tweetalige editie, mét steekkaarten. Laura draait, aldus De Bezige Bij, om "de corpulente wetenschapper Philip Wild en zijn huwelijk met de slanke, wispelturige en promiscue Flora. Het is een briljante meditatie over de liefde en de dood en bevat alle ingrediënten die het werk van Nabokov zo geliefd maken." Eerdere proeflezers waren minder te spreken over het boek, dat al te opzichtig in onvoltooide staat is. ""It is no surprise to discover an author in failing health losing his writerly powers", luidt het in The Wall Street Journal. Het voorwoord van Dmitri Nabokov wordt in een eerste recensie van Alexander Theroux omschreven als "nonsensical, snobbish and cruel and reads as if it has been translated from the Albanian." (DL)

Wapenmaker Kalasjnikov was liever dichter geweest

De uitvinder van een van 's werelds beruchtste wapentuigen, Michail Kalasjnikov, heeft gezegd dat hij eigenlijk dichter had willen worden, zo meldt BBC News. Hij verklaarde dat op een plechtigheid afgelopen dinsdag op het Kremlin ter ere van zijn negentigste verjaardag, waar hij door Russische hoogwaardigheidsbekleders en politici in de bloemen werd gezet en tot 'Russische held' werd uitgeroepen. Kalashnikov is de uitvinder van de AK-47, een geliefd wapen bij guerrillastrijders over de hele planeet waarvan 100 miljoen stuks in roulatie zijn. Bij zijn huldiging bracht hij een patriottisch gedicht ten gehore. Vervolgens lanceerden de Russische kosmonauten uit het International Space Station een huldebetoon.
Kalasjnikov publiceerde zes boeken en bedrijft nog af en toe de amateurpoëzie. Maar na de pogingen in zijn jeugd kwam hij tot het inzicht dat zijn talent meer in de wapenconstructie lag dan in het ambachtelijk vervaardigen van taal. ''Er zijn al genoeg slechte gedichten uitgegeven zonder mij", zei hij.
Kalasjnikov ontwierp de AK-47 op zijn hospitaalbed in 1941 nadat hij als sergeant in het Sovjetleger gewond raakte in WO II. Hij was van oordeel dat de oude Russische wapens comfort misten en ontwierp een eenvoudig hanteerbaar automatisch wapen, dat wereldwijd populair werd. ''Ik heb dit wapen ontworpen om mijn land te verdedigen. Dat mijn wapen zoveel doden veroorzaakt, is niet de schuld van de maker, maar van de politici. Ik ben blij dat mijn geweer blijft voortleven en steeds verder verbeterd wordt.'' In 2004 voegde Kalasjnikov aan zijn assortiment ook een Kalasjnikov-vodkasoort toe. (DL)

Historicus Timothy Garton Ash te gast in Brussel

In samenwerking met Flagey lanceert de literaire organisatie Het Beschrijf een nieuwe reeks ontmoetingen met schrijvers die invloed hebben op het denken in Europa. In 'Het Europa van de schrijvers' is de eerste genodigde de invloedrijke Britse 'historicus van het heden' Timothy Garton Ash. Annelies Beck praat op zondag 15 november met hem om 19 uur in Flagey Brussel, in het kader van het festival van de filosofie.

Garton Ash is volgens Time Magazine een van de honderd meest invloedrijke denkers ter wereld. Hij is professor in Europese Studies aan de Universiteiten van Oxford (UK) en Stanford (VSA) en heeft een toonaangevende wekelijkse column in The Guardian. Hij schreef negen referentiewerken over hedendaagse geschiedenis, waaronder het recent verschenen Facts are Subversive. In The File, heruitgegeven naar aanleiding van de twintigste verjaardag van de val van de Berlijnse Muur, beschrijft hij zijn persoonlijke ervaringen met de Oost-Duitse Stasi. Béatrice Delvaux (Le Soir) zorgt voor een inleiding tot het gesprek. (DL)

Jerry Hall speelt hoofdrol in verfilming van 'Money' van Martin Amis

De roman Money van Martin Amis krijgt een televisieverfilming in twee delen door de BBC, zo meldt The Guardian. Jerry Hall (foto), de ex-vrouw van Mick Jagger, zal een van de hoofdrollen vertolken. Hall krijgt in de cast het gezelschap van Vincent Kartheiser (Mad Men) en van Emma Pierson (Little Dorit) als Selina, de vriendin van hoofdpersonage John Self, die dan weer vertolkt wordt door Nick Frost.

Money wordt vaak beschouwd als een van de sleutelboeken van de jaren tachtig. Centraal staat John Self, een 35-jarige man zonder stijl en beschaving: een hebzuchtige figuur met platvloerse liefhebberijen. De reclamemaker heeft een paar succesvolle spotjes gemaakt en reist heen en weer over de Oceaan voor zijn nieuwste project, een speelfilm. In New York geeft Self zich over aan uitspattingen: hij strompelt van bordeel naar topless bar, en stopt zich vol drank, inferieure dope en hamburgers. "Het is een briljante en angstaanjagende roman, grimmig, beschuldigend, afgrijselijk effectief en totaal ontbloot van zulke afgezaagde kwaliteiten als charme", zo schreef Anthony Burgess destijds in The Observer. (DL - foto Jerry Hall, op jongere leeftijd)

Annelies Verbeke bij zes genomineerden voor BNG Literatuurprijs

De jury van de BNG Literatuurprijs heeft zijn zes nominaties bekendgemaakt, maar dat gebeurde niet van ganser harte. Want er werden bemerkingen gemaakt over de kwaliteit van de inzendingen. De genomineerden zijn Mark Boog, Ik begrijp de moordenaar; Jan van Mersbergen met Zo begint het, Henk van Straten met Smet; Carolina Trujillo en De terugkeer van Lupe García; Robbert Welagen met Verre vrienden en de enige Vlaming op de lijst Annelies Verbeke (foto) met haar recente roman Vissen Redden. Het juryrapport noteert: "Niet alle aanwas was voldoende gerijpt, wat bij de jury de vraag oproept of uitgevers niet nauwkeuriger kunnen of moeten selecteren èn begeleiden." Verder luidt het: "Opmerkelijk aan de inzendingen is dat in veel van de boeken mentale ongezondheid een rol speelt. De vertellers zijn menigmaal onbetrouwbaar, de personages doorgaans ontheemde jonge mensen."

28 auteurs kwamen in aanmerking voor de oeuvreprijs, die er nogal omslachtige criteria op na houdt: een auteur moet jonger zijn dan 40 jaar met tenminste 2 literaire prozawerken op zijn naam, hij mag nog geen grote prijs hebben gewonnen of 'doorgebroken zijn' en hij dient in het huidige kalenderjaar een boek te hebben gepubliceerd. De prijs is in het leven geroepen door literair agent Paul Sebes en verkrijgt sponsoring van het Cultuurfonds van de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Toch is de aanwezigheid van Verbeke op de shortlist bijvoorbeeld opmerkelijk: je kunt bezwaarlijk zeggen dat zij nog niet 'doorgebroken' is.

Eerdere winnaars waren Esther Gerritsen (2005), Yves Petry (2006), Sanneke van Hassel (2007) en Rachida Lamrabet (2008). De jury bestaat uit de Groningse burgemeester Peter Rehwinkel en Eva Berghmans (De Standaard), Maarten Moll (Het Parool), Daniëlle Serdijn (de Volkskrant) en Gert Jan de Vries (NRC Handelsblad). De prijs heeft een waarde van 15.000 euro en wordt op 5 februari toegekend in Amsterdam. Zie de berichtgeving bij NRC Boeken. (DL - foto Annelies Verbeke danst op haar bureau, foto Vacature).

Manuscripten van 'war poet' Siegfried Sassoon online

Niet toevallig op Wapenstilstanddag heeft de Universiteit van Oxford de manuscripten van de Britse dichter Siegfried Sassoon gisteren beschikbaar gemaakt op internet, zo meldt The Guardian. Sassoon (1886-1967) beschreef in zijn oeuvre zijn ervaringen aan het front in de Eerste Wereldoorlog. Als enthousiaste, vaderlandslievende militair begaf hij zich in de oorlog, maar kwam er als pacifist uit. In april 1917 raakte hij gewond toen hij getroffen werd door kogels van een sniper. Tijdens zijn herstel in Engeland schreef hij een "declaration against the war".
Ook in gedichten als 'Does it matter?' en 'Died of wounds' beschrijft hij de zinloosheid van de oorlog en de afgrijselijke verwondingen die militairen tijdens de Eerste Wereldoorlog opliepen door gifgas en nieuwe wapens. Er ziin ook talloze foto's en brieven te bekijken. Ze kaderen in het project Oxford University’s First World War Poetry Digital Archive. (DL)

Boekenbeurs afgesloten met goede bezoekers- en omzetcijfers

De 73ste Boekenbeurs kreeg dit jaar 175.000 bezoekers over de vloer, zijnde 10.000 meer als vorige jaar – een resultaat dat grotendeels te danken is aan het samenvallen van de beurs met de herfstvakantie, zo meldt organisator Boek.be. De topdag van de Boekenbeurs was donderdag 5 november met 21.152 bezoekers. De meerderheid van de standhouders verklaart zich tevreden over de verkoop: 75% noteert een omzetverhoging of een status quo. Redenen voor de stijging waren signerende auteurs op de stand, de vakantieperiode of een beter locatie op de beurs. De Prijs voor de Mooiste Stand gaat naar Lampedaire Uitgevers. De eerste ARGUS-prijs voor de Groenste Stand werd uitgereikt aan Uitgeverij De Geus.
De thriller De Cel van Pieter Aspe is met 3100 verkochte exemplaren het best verkopende boek in de afdeling fictie. Ook de succesromans van Paolo Giordano en Khaled Hoseini deden het goed. Bij de non-fictie waren de kookboeken van Piet Huysentruyt, SOS Piet 1, 2 en 3, met 5010 verkochte exemplaren de topper. In de kinder- en jeugdboekencategorie was dat De grote invasie van Rokford van Geronimo Stilton, met 1170 verkochte exemplaren. Bij de strips stond Kiekeboe op nummer 1 met 4700 verkochte exemplaren. (HC)

Vlaamse auteurs schrijven nieuwe verhalen voor Music for life

Vandaag is Stories For Life verschenen, een kortverhalenbundel van negen Vlaamse auteurs waarvan de opbrengst volledig naar de actie Music for Life gaat. Rachida Lamrabet, Tom Lanoye, Dimitri Leue, Bart Moeyaert, Tom Naegels, Joke van Leeuwen, Margot Vanderstraeten, Dimitri Verhulst en Erik Vlaminck schreven in Stories For Life elk een nieuw verhaal. Boek.be, de Vlaamse Boekverkopersbond (VBB) en de Vlaamse Auteursvereniging (VAV) willen zo hun bijdrage leveren aan de actie Music For Life.
Van 12 november tot 24 december wordt deze verhalenbundel voor 5 euro te koop aangeboden in meer dan 200 Vlaamse boekhandels. Ieder jaar in de kerstperiode organiseert Studio Brussel Music For Life, een groot evenement met als inzet een geldinzamelactie voor het goede doel. In enkele jaren tijd is Music For Life uitgegroeid tot een gigantisch evenement. Het boekenvak wil op haart beurt daar graag een bijdrage aan leveren. De integrale opbrengst van de verkoop gaat naar de Rode Kruis-actie van Music For Life. De actieperiode van Stories for Life wordt ondersteund door affiches en displays in de boekhandel en affiches in bibliotheken, radiospotjes op Studio Brussel, een voorpublicatie van een van de verhalen in Humo en een advertentiecampagne in Het Nieuwsblad. (HC)

Verfilming gevraagd voor jeugdroman van Els Beerten

De jeugdroman Allemaal willen we de hemel van Els Beerten verdient een verfilming, zo vinden de luisteraars van Radio 1. Het programma Mezzo zocht de afgelopen weken naar hét boek dat zeker een verfilming moet krijgen. Vandaag werd op de Boekenbeurs bekendgemaakt welk boek dat werd, meldt deredactie.be Een jury met regisseur Felix van Groeningen, De Standaard-journalist Steven De Foer en Radio 1-stem Pat Donnez stelde op basis van luisteraarsuggesties een shortlist van tien te verfilmen boeken samen. Allemaal willen we de hemel van Els Beerten voert die lijst aan. Het is "een aangrijpend verhaal over oorlog in tijden van liefde, en over de verwoestende keuzes waarvoor een oorlog mensen stelt. Voor Allemaal willen we hemel kreeg Beerten dit jaar ook de Gouden Uil Prijs van de Jonge Lezer. Beerten noemde de wens van de luisteraars "gewoonweg schitterend". "Het boek wordt wel verteld door vier personages en verfilmen zou betekenen dat er in het boek geschrapt moet worden. Ik denk dat het boek verfilmbaar is, maar mijn verhaal is geen verhaal om chronologisch verteld te worden. Via flashbacks kan je wél aanhaken op de mozaïekstructuur", zegt de schrijfster. Als Beerten mocht kiezen, had ze graag Quentin Tarantino gehad als regisseur, "maar Felix van Groeningen en Stijn Coninx mogen ook". Naast Beerten staan Het diner van Herman Koch, Kartonnen dozen van Tom Lanoye, Ten zuiden van de grens van Haruki Murakami, De dood van Bunny Munro van Nick Cave, De Quincunx van Charles Palliser, Eros en de eenzame man van Louis Paul Boon, De seizoenen van Clem Schouwenaars, Sneeuw van Orhan Pamuk en Zeitoun van Dave Eggers in de top-tien.

Leraar geschorst na leestest verhaal Chuck Palahniuk

Een leraar in New York is geschorst omdat bij in zijn klas een seksueel getint verhaal van de Amerikaanse schrijver Chuck Palahniuk had uitgedeeld als leestest, zo meldt onder meer The New York Post. De 30-jarige Greg Van Voorhis geeft al zeven jaar les aan de Bronx School of Finance en zag er geen graten in het verhaal 'Guts' als leestest aan zijn honderd studenten te voor te schotelen.
Palahniuks verhaal, in 2004 verschenen in Playboy, beschrijft eerder exuberante masturbatietechnieken die het hoofdpersonage met veel enthousiasme uitprobeert. De geslachtorganen van het hoofdpersonage komen uiteindelijk in een zeer penibele situatie terecht nadat hij zich bovenop de waterpomp van een zwembad heeft geposteerd.
Nadat verschillende ouders verontwaardigd reageerden op het leesmateriaal heeft de schooldirectie nu besloten de leraar te schorsen tot een comité beoordeelt of de leestip strookte met het interne reglement. Er is meteen een facebookgroep gestart om Van Voorhis te steunen. De agent van Palahniuk zei dat hij niet bereikbaar is voor commentaar. De schrijver van controversiële romans als Fight club en Choke is met dit verhaal in elk geval niet aan zijn eerste rel toe. Ook de recente roman Snuff, over een pornoactrice die nog één keer wil schitteren - met 600 mannen -, beroerde de gemoederen. Zie ook NBC New York. (HC)

AKO-Literatuurprijs gaat naar Erwin Mortier

De AKO Literatuurprijs 2009 is in Haarlem door juryvoorzitter Guy Verhofstadt uitgereikt aan Godenslaap van Erwin Mortier, zijn alom bejubelde bij De Bezige Bij verschenen roman, die zich voltrekt tegen de achtergrond van de Eerste Wereldoorlog. De prijs heeft een waarde van 50.000 euro en omvat een sculptuur van Eugène Peters. In een korte motivatie zei Verhofstadt dat Mortier de prijs kreeg "omdat het de eerste grote roman is over de Eerste Wereldoorlog en beschreven is vanuit de optiek van een vrouw in een overweldigende en overrompelende taal. Het biedt een uniek beeld van een tijd die tot nu toe onderbelicht is in de Nederlandstalige literatuur."

Mortier verklaarde in de gesprekjes vooraf ironisch genoeg "kansloos" te zijn en vond "zijn boek te goed voor deze jury". Toen hij het nieuws vernam, gaf hij zijn vriend Lieven Vandenhaute een lange, hartstochtelijke zoen op de mond. Iets later verklaarde hij zich te voelen als een "wonder van euforie". Mortier gekscheerde in het programma NOVA dat "de jury in een vlaag van zinsverbijstering moet gehandeld hebben" en sprak over zijn roman als een poging om "de schoonheid van de ontreddering" te vatten in de terugblik van de bijna honderdjarige Helène Lafont. En hoopte - in zijn kenmerkende bedeesde vorm van eloquentie - dat zijn boek ook "de nationalistische mythen een pad in de korf" zou zetten en "een traan in het oeverloze Verdriet van België" kan betekenen.

De bekroning betekent alleszins een zoete revanche voor Mortier, wiens boek door de jury's van de Libris Literatuurprijs en Gouden Uil nogal opzichtig werd genegeerd. De 44-jarige auteur gold voor de AKO alom als de grote favoriet. Na de Libris Literatuurprijs voor Dimitri Verhulst (Godverdomse dagen op een godverdomse bol) gaat dus ook die andere grote Nederlandse literatuurprijs naar een Vlaming. Mortier was overigens de enige genomineerde Vlaming (zie ons eerder bericht). Hij is, twintig jaar na Brigitte Raskin in 1989 (met Het Koekoeksjong), pas de tweede Vlaming op de erelijst van de AKO Literatuurprijs. De jury roemt in zijn verslag Godenslaap als volgt: "In de Nederlandstalige literatuur werd de dubbelzinnige schoonheid van de Eerste Wereldoorlog nog nooit zo fijnmazig en intens beschreven als in Godenslaap. Tegelijkertijd is het een verhaal over het toppunt en de neergang van een tijdperk - de belle époque - én van een kaste: de bourgeoisie." Het zijn prettige dagen voor Mortier: zondag kreeg hij op de Boekenbeurs ook nog de ludieke Tzum-prijs uitgereikt voor "de mooiste Nederlandse zin."
De andere genomineerden waren Joris van Casteren (Lelystad), Carolina Trujillo (De terugkeer van Lupe Garcia), Tommy Wieringa (Caesarion), Joke van Leeuwen (Alles nieuw) en Christiaan Weijts (Via Cappello 23), de andere topfavoriet die ook de Gouden Uil net aan zijn neus zag voorbijgaan. In de evenredig Vlaams en Nederlandse samengestelde jury zetelden dit jaar Sylvia Dornseiffer (ex-directeur Nederlands Fonds voor de Letteren), Jeroen Overstijns (De Standaard-manager DS online), Maarten Dessing (recensent Knack en Boekblad), Frank Hellemans (Knack) en Bas Belleman (Trouw en Filosofie Magazine).

De Vlaamse minister van Cultuur Joke Schauvliege was er als de kippen bij om Mortier te feliciteren met zijn bekroning en verklaarde: "Als scherp, soms cynisch, tableau van het geweld in de Eerste Wereldoorlog kan deze bekroning aan de vooravond van 11 november niet passender vallen." De reactie van Schauvliege is opmerkelijk. Erwin Mortier was bij de aanstelling van Schauvliege een van de eersten om de minister fel te bekritiseren, nadat ze een zwakke beurt maakte met haar culturele kennis in het programma Terzake. "Zij heet Joke Schouwvliegje of zoiets. Geen cultureel slagschip, zo op het eerste oog, eerder een ijverig serveerstertje dat zich meer thuisvoelt op wijkfeesten dan op vernissages; een politica die vier jaar lang met het al te vertrouwde gemiezer en wijdopen angstoogjes op ons toe zal stappen om een cultuuropvatting uit te dragen die niet veel kansarme buurten verder kijkt dan de lokale straatbarbecue en andere verbroederingen overgoten met veel zigeunersaus en zoete premies", luidde het toen bij Mortier in een vrije tribune in De Morgen (zie dit DPM-bericht) (DL)

Frans UMP-parlementslid snoert Goncourtwinnares Marie Ndiaye de mond

Eric Raoult, een parlementslid van de Franse regeringspartij UMP (de partij van president Sarkozy), heeft een balorige brief geschreven aan de Franse minister van Cultuur Frédéric Mitterand over politieke uitspraken van de Frans-Senegalese Prix Goncourtwinnares 2009 Marie Ndiaye, zo meldt Libération. Hij dringt er op aan dat de laureaat van de Prix Goncourt "zich aan een noodzakelijke reserve en distantie" moet houden bij het doen van publieke uitlatingen. Met de brief viseert Raoult opmerkingen van Ndiaye uit een interview in het tijdschrift Les Inrockuptibles in augustus 2009 - dus nog voor ze de Goncourt had gekregen. Daarin had ze het Frankrijk van Sarkozy "monsterlijk" genoemd en de veranderde Franse politieke situatie mee als reden opgegeven voor de verhuizing in 2007 van haar gezin naar Berlijn. "We zijn verhuisd naar Berlijn na de verkiezingen, grotendeels vanwege Sarkozy, zelfs al kan dat enigszins snobistisch lijken." Ze haalde toen ook uit naar politici als Binnenlandminister Brice Hortefeux en Immigratieminister Eric Besson, die ze eveneens "monsterlijk" noemde. Ndiaye maakte ook gewag van een "verwerpelijke, vulgaire atmosfeer" in Frankrijk en het feit dat Sarkozy & co "een vorm van dood" betekenen.

Afgevaardigde Raoult, die ook burgemeester in Raincy is, steigert nu over de uitlatingen van Ndiaye (foto 2). Hij dringt er in zijn schrijven op aan dat de boodschappen die de laureaten van de Prix Goncourt, "ten slotte toch Frankrijks meest prestigieuze literaire prijs", verspreiden moeten gebeuren met respect voor de nationale cohesie en het imago van ons land." Hij noemt de uitlatingen van Ndiaye van "een ongeziene gewelddadigheid, ja, zelfs beledigend voor de ministers van de Republiek en de president." "Het recht op vrije meningsuiting moet niet verworden tot het recht om te beledigen of om persoonlijke rekeningen te vereffenen," aldus nog Raoult. Hij vindt dat een personaliteit die de literaire kleuren van Frankrijk verdedigt, "blijk moet geven van een zeker respect ten aanzien van onze instellingen, en van de rol en de symboliek die ze vertegenwoordigt." De afgevaardigde vraagt zich af wat cultuurminister Mitterand hiertegen gaat ondernemen. De polemiek doet in Frankrijk alvast flink wat stof opwaaien. Le Nouvel Observateur legde de zaak al voor aan Académie Goncourtlid Bernard Pivot. Die zegt "dat een laureaat natuuurlijk mag zeggen wat hij wil en dat zij na de prijs geenszins de Academie Goncourt vertegenwoordigt": "Marie Ndiaye a tenu des propos politiques qui n'engagent qu'elle, et pas l'Académie, ni la France. Le Goncourt n'est pas la voix de la France." (DL)

Erwin Mortier en Christiaan Weijts zijn de topfavorieten voor AKO Literatuurprijs

Vanavond omstreeks 22 uur maakt juryvoorzitter Guy Verhofstadt in het tv-programma NOVA op Nederland 3 bekend wie de 50.000 euro van de begeerde AKO Literatuurprijs mee naar huis mag nemen. Erwin Mortier is met Godenslaap de enige Vlaming én uitgesproken favoriet op de shortlist, die grosso modo drie favorieten en drie buitenbeentjes telt. Hoog tijd voor een prognose.
Het is een vaak gehoorde boutade: de waarde van een literaire prijs kun je aflezen aan de grandeur van zijn palmares. Zo bekeken zit de in 1986 opgerichte AKO Literatuurprijs op rozen. Het kruim van de Nederlandse literatuur mocht hem al opstrijken, met voormalige winnaars als Arnon Grunberg, Jeroen Brouwers, A.F.Th. Van der Heijden, Herman Franke, J. Bernlef, P.F. Thomése, Geerten Meijsing of vorig jaar zijn zusje Doeschka voor Over de liefde. Maar niet altijd kon de keuze van de jury een voltreffer heten. Menigeen fronste de wenkbrauwen toen Hans Münstermann (in 2006) of Brigitte Raskin (met Het Koekoeksjong in 1989) werd bekroond. Raskin is twintig jaar later nog steeds de enige Vlaming op de erelijst van de AKO Literatuurprijs, die zowel fictie als non-fictie in aanmerking neemt.

Dit jaar kwam de evenredig Vlaams en Nederlandse samengestelde jury onder het commando van ex-premier Guy Verhofstadt tot een shortlist die het de koffiedikkijkers onder ons niet makkelijk maakt. Drie onverwachte namen (Joris van Casteren, Carolina Trujillo en Joke van Leeuwen) kregen het gezelschap van kleppers als Tommy Wieringa (Caesarion), Christiaan Weijts (Via Cappello 23) en de enige resterende Vlaming Erwin Mortier (Godenslaap). Alom verwachte namen als Herman Koch (Het diner), Libris Literatuurprijswinnaar Dimitri Verhulst (Godverdomse dagen op een godverdomse bol) en prijzenkaper Arnon Grunberg vielen af, terwijl ook Cees Nooteboom en Bernlef nul op het rekest kregen. Aan Vlaamse kant haalden de spraakmakende romans van Elvis Peeters, Jan Van Loy en Bart Koubaa zelfs niet eens de longlist, waar weliswaar wel zes Vlamingen op stonden.
Op de zeskoppige AKO-shortlist overleefde uiteindelijk maar één non-fictieboek. In Lelystad borstelt Joris van Casteren, die zijn strepen verdiende met scherpe, semi-literaire reportages, een niet al te fraai portret van zijn geboortestad Lelystad. Volgens de jury “een onbevangen afrekening met een jeugd”, “subliem geschreven” en “droogkomisch”. Toch lijken de kansen van Van Casteren niet groot. Nog maar twee maal in de AKO-geschiedenis kon een non-fictieboek met de hoogste eer gaan lopen, de laatste keer in 2003 met Dik van der Meulen en zijn Multatuli-biografie.
Twee volslagen verrassingen bereidde de jury met de keuze voor de Antwerpse stadsdichteres Joke van Leeuwen en de Nederlands-Urugayaanse Carolina Trujillo. Van Leeuwens roman Alles nieuw is een slim gecomponeerd, licht weemoedig en poëtisch boek over een bejaarde hospita en een inwonende kunstenares, maar ontegensprekelijk een maatje te klein voor AKO-winst. Hetzelfde geldt voor Trujillo’s De terugkeer van Lupe Garcia, een felle en indringende, maar ook humorrijke roman over de kinderen van Zuid-Amerikaanse revolutionairen die worstelen met het hun door de dictatuur aangedane onrecht. Trujillo werd door haar nominatie niet onterecht uit de anonimiteit getild, maar een AKO-prijs zou erg gevleid zijn.
Het lijdt geen twijfel dat het ultieme scheidsgericht van de jury zich vooral zal toespitsen op Christiaan Weijts’ Via Cappello 23 en Erwin Mortiers Godenslaap. Weijts, die de Gouden Uil al op een haar na misliep en door een misverstand zijn boek niet zag ingezonden voor de Libris, schreef met Via Cappello 23 een boek dat alle capaciteiten heeft voor een welverdiende AKO. Lust, voyeurisme en kunst maken fatale pirouettes in een flitsende roman die de tijdgeest scherpzinnig bij de hoornen pakt. Daartegenover staat Godenslaap, het magnum opus van Erwin Mortier, dat het enige uitroepteken in het juryverslag meekrijgt: “Eindelijk een grote roman over de Grote Oorlog in de Nederlandstalige letteren!” Nadat Mortiers beroezend geschreven en alom bejubelde levensinventaris van de stokoude Helena Lafont flagrant genegeerd werd door de jury’s van zowel Gouden Uil als de Libris Literatuurprijs, kan er een glorieus eerherstel komen met de AKO. Zijn juryvoorzitter Guy Verhofstadt en Knack-jurylid Frank Hellemans trouwens allebei niet zwaar geporteerd voor Mortier?

Vrij Nederland was dan weer bikkelhard over de jurykeuze voor Mortier én Weijts: “En deze figuren durven zichzelf beroepsrecenten noemen? Al met al is het alsof de AKO-jury elke keuze voor authenticiteit heeft willen compenseren met een nominatie voor gestileerde bullshit.” Mortiers roman werd er door Dries Muus met het schuim op de lippen zelfs “een uit de hand gelopen semantische kwestie” genoemd. Arjan Peters zag in de Volkskrant dan weer de uitgesproken grootste kans voor Mortier. Tja. Als de jury de knoop maar niet kan doorhakken, biedt er zich wél een valabel alternatief aan. Tommy Wieringa kan morgenavond de lachende derde worden met Caesarion. Niemand zou ongelukkig zijn met zijn bekroning, want Caesarion is een ambitieuze roman, waarin hij gedurfde nieuwe wegen verkent en pertinente kwesties als schoonheid en vergankelijkheid inbedt in een verhaal over een ongewone moeder-zoonband. Men mag immers nooit vergeten dat jury’s ‘compromismachines’ zijn, zoals ervaringsdeskundige Rob Schouten ooit spits opmerkte. Zie ook onze eerdere berichten over de AKO. (Dirk Leyman)

Boek-delenprijs naar 'De overgave' van Arthur Japin

Arthur Japin heeft met zijn roman De overgave de Boek-delenprijs gewonnen, de literaire prijs die leeskringen toekennen aan het boek dat hen de boeiendste discussie heeft opgeleverd. De prijs, die 2000 euro waard is, werd gisteren tijdens het Lezersfeest in Rotterdam uitgereikt. De Boek-delenprijs is een gezamenlijk initiatief van het tijdschrift Boek-delen en het Lezersfeest in Rotterdam, in Vlaanderen ondersteund door het steunpunt voor bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra Locus. Van april tot september konden leesclubs stemmen op hun favoriete boek van het leesclubseizoen 2008-2009. Ongeveer dertig procent van de stemmen ging naar de roman van Japin. Andere veelgenoemde titels waren De wandelaar van Adriaan van Dis, Nachttrein naar Lissabon van Pascal Mercier en Bruidsvlucht van Marieke van der Pol. De prijs is dit jaar voor de vierde keer uitgereikt. In 2006 werd die gewonnen door Khaled Hosseini met De vliegeraar, in 2007 werd De engelenmaker van Stefan Brijs bekroond en vorig jaar Boven is het stil van Gerbrand Bakker. (HC)

Prix Femina onverwacht naar schrijfster Gwenaëlle Aubry

Het Franse prijzencircus dendert deze week lustig verder, met nog een paar weg te geven toponderscheidingen. De Prix Femina 2009 is vandaag toegekend aan de 38-jarige schrijfster Gwenaëlle Aubry voor haar roman Personne (Mercure de France), een intimistisch boek waarin de jonge schrijfster de psychose van haar vader evoceert, zo meldt AFP.

Gwenaëlle Aubry, die al een aantal romans op haar conto heeft, haalde het verrassend in de tweede stemronde en kreeg zeven stemmen van de twaalf juryleden achter haar naam. Meest genoemde kandidaat voor de onderscheiding was Yannick Haenel met zijn veelgeprezen roman over de Poolse verzetsman Jan Karski (Gallimard). De derde kandidate die jurystemmen kreeg was Brigitte Giraud met Une année étrangère (Stock). De Femina étranger is dit jaar toegekend aan de Zwitsers-Duitse schrijver Matthias Zschokke voor Maurice à la poule. De Femina voor het essay ging naar Michèle Perrot voor Histoire de chambres.
Ook vandaag werd de Goncourt des Lycéens uitgereikt, een alternatieve Goncourt voor scholieren. Hier viel Jean-Michel Guenassia in de prijzen met Le Club des Incorrigibles Optimistes. Het effect op de verkoop van de Goncourt des Lycéens is aanzienlijk. (DL)

Reisimpressies van Gerrit Krol gebundeld in 'Verplaatste personen'

Naar aanleiding van de 75ste verjaardag van de Nederlandse schrijver Gerrit Krol en het 20-jarig bestaan van de bibliofiele uitgeverij Reservaat, is die laatste met een gebonden luxe-uitgave gekomen waarin diverse reisimpressies van Krol zijn gebundeld onder de titel Verplaatste personen. Het boekje is verluchtigd met schilderijen van zijn broer Otto Krol. Het is voor het eerst dat ze zich samen in een boek presenteren. Het boek, dat wordt ingeleid door Nico Keuning, bevat reisimpressies over Groningen, de Waddeneilanden, Weimar, reizen door Amerika of over zijn periode als expat in Nigeria, maar evengoed mijmeringen van aan de schrijftafel. "Als verplaatst persoon is Krol op zijn best", schrijft Keuning. "Als schrijver, dichter, columnist en essayist vult hij de leegte met zijn gedachten en roept aldus een wereld op waarin hij de lezer meeneemt, lostrekt van zijn vastgeroeste, vertrouwde of diepgewortelde gedachten", verdwalend in de werkelijkheid. Volgens Keuning gebeurt dat "vitaal en dynamisch, helder en krachtig; geschreven in een even soepele als dwingende stijl, tot - ten slotte - de wereld van de schrijver en die van de lezer samenvallen." De publicatie is direct bij de uitgeverij te bestellen en verschijnt in een oplage van 750 exemplaren, de prijs is 19,75 euro. (DL)

Kader Abdolah en Cees Nooteboom trekken naar paus Benedictus XVI

Dit weekend raakte bekend welke kunstenaars op 21 november naar het Vaticaan komen in het kader van een ontmoeting met paus Benedictus XVI. De reünie moet de kloof tussen hedendaagse kunst en Kerk verkleinen. Uit Nederland zullen schrijvers Kader Abdolah en Cees Nooteboom, die binnenkort de Prijs der Nederlandse Letteren ontvangt, naar Rome afzakken. Onder de meer dan tweehonderd andere genodigden bevinden zich Andrea Bocelli, Ennio Morricone, Terrence Hill, Daniel Libeskind, Arvo Pärt en de Nederlander Caspar Berger, zo meldt de website Katholiek Nederland. U2-zanger Bono moest afzeggen wegens andere verplichtingen. In augustus maakte de president van de Pauselijke Raad voor Cultuur, aartsbisschop Gianfranco Ravasi, bekend dat paus Benedictus XVI een groot aantal moderne kunstenaars zou willen spreken. Ravasi herhaalde dat de ontmoeting bedoeld is voor "dialoog" en "om de ontstane kloof tussen de Kerk en de hedendaagse kunst te dichten." De gasten krijgen op 20 november een rondleiding in de sectie Moderne Kunst van de Vaticaanse Musea, waarna de paus hen daags erna ontvangt in de Sixtijnse Kapel. Daar houdt hij een toespraak over onder meer de betekenis van schoonheid volgens de katholieke leer. (DL - via De Contrabas, foto Nooteboom: Simone Sassen)

Papierman(d) - aflevering 74

Vierenzeventigste aflevering van onze tegenwoordig vaak geïmiteerde rubriek, die kleiner boekennieuws en leesvoer voor ieders heug en meug biedt:
°°How To Write A Great Novel, een kijk in de schrijverskeuken van onder meer Nicholson Baker, Richard Powers, Hilary Mantel, Kazuo Ishiguro, Orhan Pamuk en Michael Ondaatje bij The Wall Street Journal.
°°Roberto Bolaño, de mythe tot mensenmaat gereduceerd, in The Guardian.
°°Publisher's Weekly krijgt de wind van voren omdat het op zijn top 10 voor 2009 geen enkel boek van een vrouw opneemt, zie The Guardian en The Independent.
°°Het Brusselse Hof van Beroep heeft België veroordeeld omdat het pas sinds 2004 auteurs vergoedt voor het uitlenen van hun werk in openbare bibliotheken, zie De Morgen.
°°The Museum of Innocence van Orhan Pamuk, besproken in The New York Review of Books.

°°Eva Gabrielsson, thrillerweduwe van Stieg Larsson zonder rechten, in De Standaard.
°°Aanhoudend gebikkel over de nalatenschap van Jack Kerouac, zie hier.
°°Stephen King publiceert een gedicht in Playboy.

°°Die Welt had een interview met Nobelprijslaureaat Imre Kertesz over zijn schrijverschap, Berlijn en zijn ervaringen met totalitarisme: 'Ich schreibe keine Holocaustliteratur, ich schreibe Romane.'

°°De nieuwe roman van Philip Roth, De vernedering, in het Nederlands. Gemengde gevoelens bij Het Parool en NRC Handelsblad "De nieuwe roman van Philip Roth begint sterk, maar verzandt daarna in rare plotwendingen en gratuite kinky seks."
°°Welke boeken lazen de soldaten in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog? Een gedocumenteerd artikel bij Abebooks.

°°De langverwachte Gerard Revebiografie van Nop Maas maakt alle verwachtingen waar, aldus Jaap Goedegebuure in datzelfde Trouw: 'Liefde is van hoger orde'. Maarten Dessing is er iets minder over te spreken op het Knack-blog.
°°De boekenkast van Henk Hofland, in Trouw: 'Leest allen Céline'.

°°Kristien Hemmerechts schiet uit haar krammen tegen Benno Barnard over zijn stellingnames inzake de islam maar ergert zich vooral aan "het uit zijn voegen gebarsten ego van BB", op haar VRT-blog. Ze kijkt daarbij niet op een taalfout meer of minder. Pikant detail: haar overleden echtgenoot Herman De Coninck zat jarenlang met Benno Barnard in de redactie van het Nieuw Wereldtijdschrift.

°°P.F. Thomése interviewt zichzelf bij VPRO Boeken.
°°De AKO-prijs wordt dinsdagavond uitgereikt. NRC Boeken had een interview met volstrekte outsider Carolina Trujillo, die met De terugkeer van Lupe Garcia onverwacht een shortlistnominatie op zak stak: 'Als ik win, ben ik ten dode opgeschreven.'
°°Heleen Van Royen stopt met haar columns voor De Telegraaf: "Ik wil niet voortdurend als een aasgier boven mijn eigen leven en dat van anderen hangen om te kijken of er nog een stukje vlees te pikken valt. Ik wil niet bij elke intimiteit die iemand met me deelt denken: sneu voor hem of haar, maar fijn voor mij, want er zit misschien een column in. En dan de deadlinestress."
°°Erik Lindner in De Groene Amsterdammer over het verdwijnen van Revolver (zie ons eerder bericht) en de volharding van Armada: harde tijden in de literaire tijdschriftenwereld.
°°Er is een rijkgevuld jaarboek verschenen van het Reinaertgenootschap: Tiecelyn.

°°Een verbazend boek van New York Times-criticus Dwight Garner over de geschiedenis en impact van zowat 300 Amerikaanse boekadvertenties in de vorige eeuw: Read Me: A Century of Classic American Book Advertisements. Met een voorwoord van Dave Eggers. Lees hier een aantal fragmenten.
°°Boekwetenschapper Robert Darntons nieuwste boek The Case for Books gerecenseerd op PhiloBiblios.
°°Daylight Noir: Raymond Chandlers Imagined City bij The Virginia Quarterly Review, een publicatie met foto's van plaatsen in Los Angeles die een rol spelen in de hardboiled romans van Raymond Chandler.

°°Een monografie over de Franse 'affichiste' Michel Quarez is zojuist verschenen bij Paris Bibliotheques.
°°Apollinaire, un poète en guerre bij L'Express. Portret van Annette Becker.

°°Marie Ndiaye, Goncourt magistral, aldus de Franse krant Libération, dat dinsdag de voorpagina en zijn eerste drie pagina's voor de Goncourtprijs inruimde. Er bestaat nog een land waar literatuur voorpaginanieuws kan zijn.

°°Een duik in de wereld van de kleinere Franse literaire prijzen, bij Le Monde: A quoi servent les petites récompenses? (DL - foto 2: Stockholmse stadbibliotheek)

Jean Christophe Boele van Hensbroek (Lemniscaat) is Uitgever van het jaar

Jean-Christophe Boele van Hensbroek, directeur van uitgeverij Lemniscaat, is gisteravond tijdens het Boekblad Gala uitgeroepen tot Nederlandse Uitgever van het Jaar, een verkiezing die voor het eerst georganiseerd werd door Boekblad. "We hebben gemeend dat de prijs moet gaan naar een uitgever die in het afgelopen jaar iets heeft gedaan wat anderen niet deden", zo noteerde juryvoorzitter Lisa Kuitert in het juryverslag. Met name: "Als kleine zelfstandige als eerste openlijk opstaan tegen Bol.com en BGN." Kuitert vervolgde: "Veel nummer één noteringen in de bestsellerslijsten is heel mooi - maar leidt niet automatisch tot een nominatie. We vonden ook dat de prijs wel een beetje, maar niet alléén een oeuvreprijs moest zijn." Daarnaast roemde de jury Boele van Hensbroeks "inzet voor leesbevordering en zijn sociale kant."
De andere genomineerden kregen van de jury ook veel lof mee. Mai Spijkers (Prometheus/Bert Bakker), Eva Cossée (Cossee), Joost Nijsen (Podium) en Chris Herschdorfer (Ambo-Anthos). De vakjury bestond uit hoogleraar Boekwetenschap Lisa Kuitert, Grietje Braaksma (AKO), Herm Pol (Athenaeum Boekhandel), Joop van Dalen (SMB) en Lucie Th. Vermij (Boekblad). Een vakjury stelde eerst een longlist samen, die boekenvakkers konden aanvullen met namen van uitgevers die zeker hun plaats verdienden. Daaruit selecteerde de jury een shortlist van vijf namen. (DL)

PEN-Vlaanderen sensibiliseert scholen voor 'gekooide schrijvers'

PEN-Vlaanderen lanceert met Gekooid.be een nieuwe website om de aandacht te vestigen op schrijvers en journalisten die bedreigd, vervolgd, gevangen gezet of vermoord worden. In eerste instantie mikt PEN-Vlaanderen met de site op middelbare scholen. Leerkrachten en leerlingen vinden er informatie, beeldmateriaal en een aanklikbare wereldkaart (illustratie). Door middel van online filmpjes lezen dertien Vlaamse schrijvers een tekst van een bedreigde of vermoorde collega voor. PEN-Vlaanderen wil met de "gerichte actie leerlingen (+15) bewuster maken van de moed die een aantal schrijvers en journalisten opbrengen door aan de inhoud van hun teksten vast te houden. Vaak zijn ze een spreekbuis van onrechtvaardig bedeelde anderen. Ze lopen daarbij meer dan eens gevaar om letterlijk van hun vrijheid beroofd te worden."
Bij de Vlaamse schrijvers en publicisten die meewerken onder meer Johan de Boose, Bart Van Loo, Hilde Keteleer, Jeroen Theunissen, Ingrid Vander Veken, Lucienne Stassaert en Joris Gerits. Ze lezen teksten voor van Anna Achmatova, Breyten Breytenbach, Ken Saro-Wiwa, Nâzim Hikmet, Zargana, Primo Levi en anderen. Initiatiefnemers van Gekooid.be zijn Wim Geysen, Sven Peeters en Karel Sergen. Het project wordt morgen maandag 9 november voorgesteld in het Vredescentrum te Antwerpen tijdens de studiedag 'Oorlogen en conflicten in de klas, leerkansen en valkuilen'. Komende zondag 15 november zullen Wim Geysen en PEN-voorzitter Geert van Istendael het project ook presenteren op de Dag van de Gevangen Schrijver in het Brusselse Bozar. (HC)

Sylvie Marie wordt huisdichteres van 'HUMO'

De Vlaamse dichteres Sylvie Marie (25) wordt de huisdichteres van het weekblad HUMO. Ze is de winnares van de poëziewedstrijd Humo's Gouden Aap, een wedstrijd voor aankomende dichters jonger dan dertig jaar. Op het festival De Nachten kreeg ze gisterenavond de prijs uitgereikt.

Sylvie Marie (pseudoniem van Sylvie De Coninck) publiceert sinds 2005 gedichten in literaire tijdschriften als Het Liegend konijn, Poëziekrant en Lava Literair. Marie won enkele poëzieprijzen, is redactielid van het tijdschrift Deus ex Machina en Meander en is een veelgevraagd podiumdichteres. In februari 2009 verscheen haar veelgeprezen debuutbundel Zonder, in coproductie van Uitgeverij Vrijdag en Uitgeverij Podium.

In dit filmpje leert cabaretier en comedy-icoon Wim Helsen, Vriend van de Poëzie, aan Marie de beginselen van het gedichten voorlezen. HUMO inspireerde zich voor de wedstrijd op fenomenen als de Britse Poet Laureate en de Nederlandse Dichter des Vaderlands. De laureaat zal geregeld de opdracht krijgen een thematisch (bij voorkeur actuagebonden) gedicht te schrijven voor het blad. Zie ons eerder bericht. (DL)

Antwerpse Boekenbeurs verwelkomde 100.000ste bezoeker

De Boekenbeurs in Antwerpen verwelkomde gisteren zijn honderdduizendste bezoeker van deze 73ste editie. De vijftienjarige Marie Verbeke uit Sint-Gillis-Waas kreeg uit handen van Geert Joris, directeur van het organiserende Boek.be, een boekencheque van honderd euro en een bos bloemen. Ze wist naar eigen zeggen onmiddellijk welke boeken ze wilde kopen.
Donderdag was de Boekenbeurs open tot 22 uur en dat betekende de eerste topdag met 21.152 bezoekers. Eerder maakte de Beurs een wat voorzichtige start, met 4.770 bezoekers op zaterdag en 11.400 op zondag.

De organisatoren hopen dat het bezoekersaantal opnieuw afklokt op 170.000. De Beurs is nog geopend tot en met 11 november.
Enkele titels die het qua verkoop tot nu toe goed doen op de Boekenbeurs, zijn De cel van Pieter Aspe, SOS Piet van tv-kok Piet Huysentruyt, Wie gaat er dan de wereld redden? van Rik Torfs, Sprakeloos van Tom Lanoye en De eenzaamheid van de priemgetallen van Paolo Giordano en De grote invasie van Rokford van Geronimo Stilton bij de kinderboeken. (DL)

Brieven van Jane Austen te zien op New Yorkse tentoonstelling

Aan de revival van de Britse schrijfster Jane Austen (1775-1817) komt - twee eeuwen na haar dood - maar geen eind. De talloze verfilmingen en bewerkingen van haar oeuvre zijn daar natuurlijk schatplichtig aan. In Manhattan (New York) is zojuist ook een tentoonstelling geopend die meteen kreetjes van verrukking ontlokt bij de Austenfans. De Morgan Library and Museum is de gastheer voor de expo A Woman’s Wit: Jane Austen’s Life and Legacy die zowat honderd aan Austen gerelateerde items toont, waaronder brieven aan haar familieleden en manuscripten. Zo kun je er onder meer het manuscript van Lady Susan bekijken, het onafgewerkte manuscript van The Watsons, eerste en vroege drukken van de romans van Austen en tekeningen van mensen en plaatsen die een rol speelden in haar werk. Er is bijvoorbeeld een brief te zien die is bestemd voor haar acht jaar oude nichtje waarbij Austen alle woorden achterwaarts schreef, een beproefd spelletje. De tentoonstelling hoopt een gevarieerd beeld te geven van haar persoonlijkheid, haar milieu en haar vaak geroemde geestrijkheid. "They are full of the author's famous stinging wit and her spirited sense of humour", zo worden de brieven omschreven. De expo is te zien tot 14 maart 2010. Maar wie niet in New York raakt, kan ook terecht bij de onlineversie van A Woman’s Wit: Jane Austen’s Life and Legacy. Zie meer details bij de BBC. (DL)

T.S. Eliot belandde in complete impasse na 'The Waste Land'

De Amerikaans-Britse schrijver T.S. Eliot raakte na de publicatie van zijn wereldberoemde gedicht 'The Waste Land' bijna helemaal aan de grond. Een jaar na de publicatie was hij het failliet en de wanhoop nabij, zo tonen een reeks zopas gepubliceerde brieven (zie The Times). Overdag werkte hij bij Lloyds Bank en ’s nachts redigeerde hij het tijdschrift Criterion. Op 12 maart 1923 noteerde hij: “Ik zit volop in een verschrikkelijke crisis. Was ik maar nooit met Criterion begonnen. Het kost me verschrikkelijk veel geld en het brengt geen penny op... (... ) Ik denk dat ik door het werk en alle zorgen tien jaar ouder ben geworden... Ik moet ofwel de bank opgeven en een baan zoeken die minder van mijn tijd vergt, ofwel Criterion opgeven voordat mijn gezondheid eraan gaat.” Uiteindelijk blijft hij toch werken bij de bank, onder meer om de fragiele gezondheidstoestand van zijn vrouw die veel doktersbezoeken vereiste, te blijven bekostigen. Ondanks kritiek van zijn artistieke vrienden op de baan, verdedigde hij zich: “De bank biedt zekerheid voor het leven, met een pensioen op je zestigste, een jaarsalaris en een pensioen voor mijn vrouw in het geval dat ik overlijd."
Maar zijn werklast en financiële zorgen zouden zijn zelfvertrouwen als schrijver een flinke deuk geven, zo gaf hij zelf toe. Op de 31ste december 1923 schreef hij in een brief aan literaire vrienden: "Ik ben beschaamd om jullie zulke slecht geschreven artikelen te bezorgen. Ik moet stoppen met schrijven en lezen en weer gaan nadenken voordat ik opnieuw de draad opneem. Anders dreig ik mijn reputatie kwijt te raken. (...)" De impasse duurde bijna drie jaar. De brievenbundeling The Letters of TS Eliot, Volume 2, 1923-25 verscheen gisteren. (DL)

Prix de Flore voor Simon Liberati

De Franse literaire prijs Prix de Flore gaat dit jaar naar Simon Liberati voor zijn roman L'hyper Justine, zo heeft het secretariaat van de prijs aangekondigd. De 49-jarige Liberati verwierf de onderscheiding met zeven stemmen tegen drie voor Jean-Marc Parisis (Les aimants) en twee voor Michka Assayas (Solo). De in 1960 geboren Liberati publiceerde in 2004 zijn eerste roman Anthologie des apparitions waarin hij de adolescentie tot onderwerp nam. In zijn tweede boek Nada exist (2007) stond een decadent modefotograaf centraal. In het nu bekroonde L'hyper Justine draait het verhaal om een kleine gangster die gefascineerd is door een jonge Engelse. Ook een cinemaproject omtrent de Sade speelt een rol.

De in 1994 door Frédéric Beigbederin het leven geroepen prijs ter waarde van 6.100 euro bekroont meestal een jong, eerder onorthodox auteur en is genoemd naar het gelijknamige beroemde café in het Saint-Germain-des-Prés-kwartier in Parijs. Eerder ging de prijs al naar Michel Houellebecq (1996) en Amélie Nothomb (2007). (DL)

'Uitgeverij Penguin gooit zijn geschiedenis te grabbel'

U hebt ze vast wel al eens ter hand genomen of - geef maar toe - zelfs aangeschaft, de verlokkelijke Penguin-koffiemokken of Penguin-notaboekjes met daarop het zo karakteristieke en onverslijtbare coverontwerp van Edward Young uit 1935. En zag u al de zomerdekstoelen met gelijkaardig motief of het behangpapier? Penguin breidt de laatste tijd zijn assortiment merchandising steeds verder uit. Die overdaad aan producten rondom het Penguinmerk is de Britse academicus en Times Literary Supplement-medewerker Anthony Cummins deerlijk in het verkeerde keelgat geschoten. In een vurig artikel in The Guardian verwijt hij Penguin om zijn illustere geschiedenis te grabbel te gooien en al te agressief te promoten. Hij zegt dat Penguin zodoende "het zicht dreigt te verliezen op wat de uitgever zo belangrijk maakte": "Je zou kunnen denken dat de zomerdekstoelen het ideale gezelschap betekenen voor lome zomerdagen in de tuin, .... sippend aan Pimms-thee en luisterend naar cricket", vergezeld van "het geluid van een ooit radicale uitgever die zijn illustere geschiedenis 'verhoereert."

Penguin, opgericht en groot gemaakt door Allen Lane, bracht met zijn pockets destijds een revolutie teweeg, Lane wilde zoveel mogelijk mensen kwaliteitsfictie en non-fictie onder de neus schuiven en zorgde ervoor dat zijn Penguinboeken beschikbaar waren op zoveel mogelijk plekken waar veel passanten waren, van treinstations tot tabakswinkels. Het o zo karakteristieke ontwerp van Edward Young met twee rechte kleurvlakken, het witte of crêmekelurige middenstuk en de zwarte Gill Sansletter, hield drie decennia stand en werd onder meer bijgestuurd door Jan Tschichold. Maar wat "duur behangpapier met covers uit de jaren dertig" nog te maken hebben met de oorspronkelijke missie van Penguin, dat kan er bij Cummins niet in. Cummins haalt vooral uit naar de hoge prijszetting van de gadgets en zegt dat het wel erg ironisch is dat de tekstloze notaboekjes met hun 14 pond flink wat meer kosten dan een pocket van bijvoorbeeld H.G. Wells The Invisible Man à £7.99 (met bovendien notities en een inleiding erbovenop). Overigens is de laatste toevoeging aan het assortiment van Penguingadgets een serie van 100 postkaarten van befaamde Penguincovers. Het hele gamma is hier te bestellen en te bekijken. En toevallig schenkt The Guardian zelf een aantal sets van de postkaartenboxen weg. (DL)

Archieven Sassoon blijven in Groot-Brittannië

De kans dat het archief van de Britse 'war poet' en prozaschrijver Siegfried Sassoon (1886-1967) Groot-Brittannië zal verlaten, is danig geslonken. De Cambridge University zocht 1,25 miljoen pond om de nalatenschap te kunnen verwerven. Na een gift van 550.000 pond van het National Heritage Memorial Fund ziet het ernaar uit dat de documenten niet naar de Verenigde Staten zullen gaan, ook al zoekt de universiteit nu nog een grote 100.000 pond. In de VS was grote interesse om de archieven van de schrijver van The Soldier's Declaration te verwerven. Het nieuws werd op vreugde onthaald bij vele Sassoon-kenners, onder wie voormalig Poet Laureate Andrew Motion en Sassoon-biograaf Max Egremont. Die laatste noemde de grote respons na de oproep om te doneren voor de aanschaf "hartverwarmend".
De archieven waren lange tijd in het bezit van de zoon van Sassoon. Toen die in 2006 overleed, kwamen ze te koop. In de zeer waardevol geachte nalatenschap zitten dagboeken, brieven, kladjes van gedichten, tekeningen en foto's. Er is onder meer ook de eerste versie van The Soldier's Declaration, en notitieboekjes met modderspatten en kaarsvet uit de loopgrachten. Universiteitsbibliotecaris Anne Jarvis noemde het afgelopen juni "van extreem belang dat het archief in Groot-Brittannië kon blijven". Andrew Motion zei nog dat het nieuws moest worden gevierd. "Het is waar dat Amerikaanse bibliotheken zeer goed archieven kunnen bewaren. Als we zeggen dat deze archieven in Engeland moeten blijven, betekent dat niet dat ze dat in de VS niet zouden kunnen, wel integendeel. Maar ik denk dat er iets heel primitiefs heerst tussen de schrijver en het land waarin hij schreef." Zie het artikel in The Guardian en ons vorige bericht. (HC - foto Sassoon: Imperial War Museum)

Franse schrijver Pierre Silvain (83) overleden

In Frankrijk is de schrijver Pierre Silvain overleden op 83-jarige leeftijd, zo heeft zijn uitgever Verdier bekendgemaakt en meldt AFP. Silvain is de auteur van een twintigtal romans en essays en is vrijdag al gestorven. De in Marokko geboren Silvain publiceerde zijn eerste roman La part de l'ombre in 1960. Zijn boeken verschenen bij uitgeverijen als Plon, Gallimard en Mercure de France. Hij werd enigszins herontdekt in 2007 met Julien Letrouvé colporteur, dat toen werd ingehaald als een van de beste romans van de Franse rentrée litteraire.

Silvain was een groot reiziger en trok onder meer door China, Japan, het Midden-Oosten en de toenmalige Sovjetunie, iets wat zijn romans sterk kleurde. Zijn laatste roman Assise devant la mer verscheen in augustus 2009. (DL)

'De papieren man' genomineerd voor Dutch Bloggies

Geen flauw idee aan welke gulle stemmen én schrandere jury we het te danken hebben, maar vandaag bereikte ons het nieuws dat De papieren man is genomineerd in de categorie beste literatuurblog bij de Dutch Bloggies, Nederlands meest toonaangevende weblogverkiezing. De Dutch Bloggies worden uitgereikt op dinsdag 1 december 2009 in de Haagse popzaal Paard van Troje. Negen literaire medekanshebbers vergezellen ons op de longlist, waaronder Arnon Grunberg, Ronald Giphart, Boeklog en De Contrabas.

Prix Médicis voor Dany Laferrière, Médicis étranger voor Dave Eggers

De Franse literaire prijzenfolie bereikt deze week zijn culminatiepunt. Vandaag is de Prix Médicis toegekend aan de Haïtiaanse auteur en regisseur Dany Laferrière (foto) voor zijn roman L'Enigme du retour, zo meldt Le Monde. In het boek vertelt Laferrière in haikuvorm over de terugkeer naar zijn geboorteland Haïti, ter gelegenheid van de dood van zijn vader. Het laconieke relaas is een ode aan de afwezige vader, die stierf in exil in de Verenigde Staten. Laferrière maakt er een herontdekking van zijn persoonlijke geschiedenis van. Hij haalde het bij de eerste stemronde met vier stemmen tegen een van Justine Lévy voor Mauvaise fille en een voor Alain Blottière met Le Tombeau de Tommy. Net als de Goncourt - met Marie Ndiaye - heeft de Médicis dus een uitgesproken multicultureel tintje. Het bekendste boek van Laferrière, wiens echte naam Windsor Kléber luidt, is ongetwijfeld het ook verfilmde Comment faire l'amour avec un nègre sans se fatiguer. Laferrière verliet Haïti in 1974 nadat een nauwe vriend van hem door paramilitairen van dictator François Duvalier was omgebracht.
De Médicis étranger ging dan weer met unanimiteit naar de Amerikaan Dave Eggers voor Le Grand Quoi (What is the What), zijn relaas over de Soedanese burgeroorlog vanuit het perspectief van een jongetje. De Médicis voor essays viel toe aan Alain Ferry voor Mémoire d'un fou d'Emma. (DL)

Drie genomineerden voor Taalunie Toneelschrijfprijs bekend

De jury van de Taalunie Toneelschrijfprijs heeft de genomineerde teksten voor de editie 2009 bekendgemaakt. De kandidaten voor de prijs, met een waarde van € 10.000, zijn uitsluitend Vlamingen: Stijn Devillé (foto) met Hitler is dood; Peter De Graef met Zoals de dingen gaan en Johan Heldenbergh en Mieke Dobbels met The Broken Circle Breakdown featuring The Cover-ups of Alabama. "'We hebben een breed palet aan teksten beoordeeld. Wat opviel, is dat er zulke goede dialogen geschreven worden. Uiteindelijk hebben we gekozen voor drie teksten die ons in het hart raken en waar we ongemakkelijk van worden."
De winnaar wordt bekend gemaakt tijdens de uitreiking op 30 november in het stadhuis van Antwerpen. Die avond vindt ook de Taalunie Toneellezing plaats door Jan Lauwers, er worden fragmenten uit de genomineerde stukken en interviews met de genomineerden getoond door Luc Janssen. Voor het eerst lezen dit jaar studenten van drie theateropleidingen (Universiteit Antwerpen, UGent en HKU Utrecht) de genomineerde teksten. Zij kiezen hun eigen winnaar.
De Nederlands-Vlaamse jury van de Toneelschrijfprijs bestaat uit dramaturg en redacteur Cecile Brommer, actrice Chris Thys en regisseur Erik Whien.
De Taalunie Toneelschrijfprijs wordt jaarlijks uitgereikt aan de schrijver(s) van een oorspronkelijk Nederlandstalig toneelstuk dat in het voorafgaande seizoen voor het eerst is opgevoerd. Vorig jaar ging de onderscheiding naar Filip Vanluchene voor City Trip. (DL)

Goncourtjury had amper 2,5 minuut nodig om voor Marie Ndiaye te kiezen

Welgeteld tweeënenhalve minuut, zolang had de jury van de Prix Goncourt maandag slechts nodig om te beslissen dat Marie Ndiaye voor haar roman Trois femmes puissantes de hoogste Franse literaire onderscheiding zou krijgen. Sommige leden van de Académie Goncourt waren dan ook niet echt te spreken "over de afwezigheid van een debat", zoals Bernard Pivot het stelde. "Tweeënhalve minuut, het is een beetje snel." "Bijna onbehaaglijk gemakkelijk", zo viel ook te vernemen. Een ander jurylid, Jorge Semprun, sprak van een "te correcte" prijswinnares.
Ndiaye haalde het inderdaad in de eerste stemronde met vijf stemmen tegen twee voor Jean-Philippe Toussaint (La vérité sur Marie, Minuit) en een stem voor Delphine de Vigan (Les heures souterraines, JC Lattès - zie ons eerder bericht). Bij de vorige bijeenkomst bleken Toussaint en Ndiaye nog evenveel stemmen te krijgen. Bij de ultieme stemronde waren Michel Tournier en Françoise Mallet-Joris afwezig, zodat de Goncourtleden nog met acht leden de knoop doorhakten.

Naar aloude gewoonte lekt na de Goncourt in de Franse media meer uit over het precieze stemgedrag en de voorkeuren van de juryleden. Gallimard en zijn filialen konden zich alleszins weer in de handen wrijven met de keuze voor Ndiaye: zes Prix Goncourts in tien jaar. Voor uitgevershuis Les Editions de Minuit, waar Marie Ndiaye werd 'grootgebracht', moet het allemaal een beetje wrang zijn. Jerôme Lindon ontdekte destijds Ndiaye en liet haar debuut Quant au riche avenir in 1985 verschijnen, net als een hele rist boeken van haar. Pas in 2007 verkaste de Frans-Senegalese naar Gallimard. En bovendien grepen twee van de kanshebbers van Minuit (Laurent Mauvignier en Jean-Philippe Toussaint) naast de Goncourt. De laatste Goncourt voor Minuit dateert intussen al van 1999 met Jean Echenoz.

Gallimard verkocht tot op heden 140.000 exemplaren van Trois femmes puissantes van Ndiaye en heeft nu meteen een herdruk opgelegd van 200.000 extra exemplaren. Het weekblad L'Express heeft een uitgebreid Ndiaye-dossier met onder meer een videoverslag waarin ze wordt gevolgd nadat ze de prijs krijgt. Ze blijft er verbazend kalm onder. (DL)

Turing Nationale Gedichtenwedstrijd overweldigd door inzendingen

Er blijkt een massale belangstelling te bestaan voor de allereerste editie van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd. Er werden liefst 15.688 gedichten ingezonden door meer dan 6.300 mensen. Veel inzenders stuurden meerdere gedichten. De Turing Nationale Gedichtenwedstrijd, georganiseerd door de Poëzieclub en de Turing Foundation, heeft als doel om de belangstelling voor poëzie te vergroten. Voor deze eerste editie had de organisatie op rond de 2.500 ingezonden gedichten gerekend.
De jury zal onder leiding van Gerrit Komrij aan het eind van het jaar de top 100 van de beste gedichten presenteren. De winnaar wordt bekend gemaakt aan de vooravond van Nationale Gedichtendag, in januari 2010. De hoofdprijs voor het winnende gedicht is 10.000 euro, en kans op publicatie van een eigen gedichtenbundel bij uitgeverij Augustus. De Turing Foundation heeft in het totaal 250.000 euro veil om de gedichtenwedstrijd tot een succes te maken. De jury bestaat uit Gerrit Komrij (voorzitter), DJ Giel Beelen, korte verhalen schrijfster Sanneke van Hassel, Turing Foundation bestuurslid Alexander Ribbink en dichter Vrouwkje Tuinman. Alle ingezonden gedichten worden anoniem beoordeeld. Ramsey Nasr, nu Dichter des Vaderlands, is ambassadeur van de Turing Nationale Gedichtenwedstrijd. Zie ons eerder bericht. (DL)

Annie Proulx schenkt archieven aan New York Public Library

De Amerikaanse schrijfster Annie Proulx, schrijfster van het succesvol verfilmde Brokeback Mountain, heeft een groot deel van haar persoonlijke archieven geschonken aan de New York Public Library. De documenten omvatten onder meer vroegere versies van de 'cowboy romance' die toen nog titels droegen als Bulldust Mountain of Swill-Swallow Mountain. De 74-jarige schrijfster, die in 1994 de Pulitzer Prize ontving voor The Shipping News, draagt onder meer dagboeken en manuscripten over aan de instelling.
Proulx zei dat de schenking "een vreemd soort evenwicht" teweegbracht, doordat haar materiaal over landelijk Noord-Amerika nu in de grootstad terechtkwam. De filmversie van Brokeback Mountain uit 2005 won drie Oscars, waaronder een voor het scenario op basis van haar roman. Proulx zei ook nog dat het "een eer" was om haar archieven in het gezelschap van Walt Whitman, Saul Bellow en Mark Twain (van wie de papieren zich al in de NYPL bevinden) onder te brengen. Zie de berichtgeving bij BBC. (DL)

Franse antropoloog/schrijver Claude Lévi-Strauss (100) overleden

De Franse antropoloog en schrijver Claude Lévi-Strauss is het voorbije weekend overleden op 100-jarige leeftijd, zo raakte vandaag bekend en melden Le Monde en Libération. De in 1908 in Brussel geboren jood Lévi-Strauss zorgde voor een revolutie in het antropologische denken en oefende met zijn Tristes tropiques (1956) een verstrekkende invloed uit op generaties denkers. Hij wordt wel eens de godfather van het structuralisme genoemd, dat hij ingang wou doen vinden in de gehele sociale wetenschappen. Lévi-Strauss was de eerste antropoloog die in 1973 een zitje kreeg in de Académie française. Lévi-Straus ondernam onder meer diverse etnografische missies in het Amazonewoud.

In de jaren dertig van de vorige eeuw doceerde hij in Brazilië aan de universiteit in Sao Paulo .Van 1959 tot 1982 was hij werkzaam als professor aan het Collège de France in Parijs. Tot zijn bekendste boeken behoren Les Structures élémentaires de la parenté (1949), Anthropologie structurale (1958), la Pensée sauvage (1962), Mythologiques (1964 -1971). Zijn werk kreeg ook een onderkomen in de beroemde Pléiade-reeks. (DL)

Spaanse schrijver Francisco Ayala (103) overleden

In Madrid is Francisco Ayala op 103-jarige leeftijd overleden, zo meldt ADN.es. Hij staat te boek als een van de belangrijkste hedendaagse schrijvers in Spanje. Ayala ontving zowat alle literaire onderscheidingen in de Spaanstalige wereld, waaronder de Nationale Literatuurprijs (1983), de Cervantes-Prijs (1991) en Prins van Asturië-prijs (1998). "De dood van Ayala betekent een zwaar verlies voor de Spaanse cultuur", zo verklaarde de Spaans minister van Cultuur Angeles González-Sinde. Ayala werd beschouwd als "het levende geweten van Spanje". Hij werd op 16 maart 1906 in Granada in Zuid-Spanje geboren en schreef naast romans en verhalen ook literaire kritieken en sociologische essays. Hij studeerde rechten, filosofie en literatuurwetenschappen. Zijn debuut Tragicomedia de un hombre sin espiritu verscheen in 1925. Daarnaast was hij actief als vertaler van werken van Rainer Maria Rilke en Thomas Mann in het Spaans. Omstreeks 1939 ging hij in ballingschap, eerst naar Latijns-Amerika, later naar de VS. Pas na de dood van Franco keerde hij in 1976 terug naar Spanje. Ayala stelde regelmatig als morialist "het moreel verval van de samenleving" aan de kaak en liet zich door geen enkele partij voor de kar spannen. (DL)

Prix Décembre voor Jean-Philippe Toussaint

De Belgische auteur Jean-Philippe Toussaint krijgt de Franse literatuurprijs Prix Décembre voor zijn roman La vérité sur Marie, zo maakte de jury bekend. De prijs is 30.000 euro waard. Toussaint was met zijn boek ook in de running voor de Prix Goncourt, die gisteren naar Marie NDiaye ging. Zij haalde het toen in de eerste stemronde van Toussaint met vijf tegen twee stemmen. Schrijver en regisseur Jean-Philippe Toussaint werd op 29 november 1957 geboren in Brussel en heeft negen romans geschreven, waaronder La salle de bain, Faire l'amour en Fuir waarvoor hij in 2005 de Prix Médicis kreeg. Hij woont momenteel in Corsica. Zijn werk wordt alom geprezen voor zijn onnavolgbare, speelse ironie en uitgepuurde stijl. (DL)

75 auteurs schrijven mee aan Nederlands Boekenweekessay

De Nederlandse Boekenweek, die volgend jaar haar 75ste editie beleeft, staat in het teken van jong zijn, onder het van Nescio ontleende motto ‘Titaantjes waren we…Opgroeien in de letteren’. De Boekenweek gaat door van woensdag 10 maart tot zaterdag 20 maart. Ter gelegenheid van deze mijlpaal verschijnt de jubileumuitgave Titaantjes waren we… Schrijvers schrijven zichzelf, die te koop wordt aangeboden voor 10 euro. Vijfenzeventig auteurs schrijven of dichten een brief aan hun jongere ik. De deelnemende auteurs vormen een dwarsdoorsnede van de Nederlandstalige literatuur, van poëzie tot kinderboek. Medewerkende auteurs zijn onder meer Remco Campert, Adriaan van Dis, Bas Heijne, Herman Koch, Geert Mak, Erwin Mortier, Charlotte Mutsaers, Hagar Peeters en Leo Vroman. Vooraf is de deelnemende auteurs gevraagd: ‘Wat had je als kind willen weten wat je inmiddels te weten bent gekomen?’ De brievenbundeling vervangt voor één keer het traditionele Boekenweekessay.
Het 75ste Boekenweekgeschenk wordt dan weer geschreven door Joost Zwagerman. Het motto van de Boekenweek is ontleend aan het gelijknamige verhaal van Nescio uit 1918, dat begint met een van de beroemdste zinnen uit de Nederlandse literatuur: ‘Jongens waren we – maar aardige jongens’. Dit jaar stond het dier in de letteren centraal. (DL)

Erfgenamen Stieg Larsson willen weduwe 2 miljoen euro geven

In een nieuwe aflevering in de sage rond het testament van de Zweedse schrijver Stieg Larsson hebben zijn vader en broer als erfgenamen 20 miljoen kronen (2 miljoen euro) aan de weduwe aangeboden, zo meldt onder meer TV5. Eva Gabrielsson leefde meer dan dertig jaar samen met de na zijn dood razend populair geworden thrillerauteur van de Millenium-trilogie. Uit veiligheidsoverwegingen waren ze nooit getrouwd. Het Zweedse recht schrijft immers voor dat hun adres dan moet worden gepubliceerd. Omdat Larsson regelmatig onderzoeksartikelen schreef over neonazistische en extreem rechtse groeperingen wilden ze dat niet doen. Larsson ontving geregeld doodsbedreigingen.
Toen Larsson in 2004 op 50-jarige leeftijd aan een hartaanval stierf, stipuleerde zijn testament dat alles aan de Socialistische Partij (de voormalige Zweedse communisten) werd gedoneerd. Erland en Joakim Larsson, vader en broer, vochtten die wilsbeschikking aan en haalden voor de rechter hun slag thuis. Het document was onwettig want niet in het bijzijn van getuigen opgesteld. Door het internationale succes van de postuum gepubliceerde boeken ging het ondertussen om gigantische bedragen. Daarvan wil de familie nu dus een deel afstaan aan Gabrielsson, om de hoog oplopende ruzie tussen beide partijen in der minne te regelen. "Al wat Eva moet doen is even bellen dan dankjewel zeggen," aldus de broer in een interview in Svenska Dagbladet. De weduwe reageerde al en zei dat het "geen pas geeft dit allemaal via de media te regelen". Meer achtergrondinformatie bij Crimezone. (HC)

Italiaanse dichteres Alda Merini (78) overleden

In Milaan is zondag op 78-jarige leeftijd de flamboyante Italiaanse dichteres Alda Merini overleden. Pier Paolo Pasolini noemde haar destijds 'la gamine Milanaise'. Merini was erg verknocht aan Milaan, waar ze haar hele leven woonde. Tot haar belangrijkste dichtbundel wordt Terra Santa gerekend, een dichtbundel waarin ze vertelt hoe ze haar internering beleefde na aanvallen van waanzin. In 1993 ontving ze de premio Librex Montale voor het boek, later kreeg ze ook de Premio Viareggio.
Diverse Italiaanse politieke personaliteiten brachten hulde aan Merini, die "een geïnspireerde poëtische stem" werd genoemd. Nobelprijswinnaar Dario Fo zegt dat hij zelfs bij de Nobeljury een pleidooi heeft gehouden voor Merini, "zodat ze op haar beurt de prijs zou krijgen." Merini werkte ook regelmatig samen met muzikanten. (DL)

Elsschot in 2010 herdacht met grootse tentoonstelling

In Antwerpen is het programma voor 2010 van De Stad van Elsschot voorgesteld, het vierjarig literair-cultureel programma dat Willem Elsschot viert als Antwerps schrijver. Elsschot (1882–1960), pseudoniem van Alfons de Ridder, was een van de belangrijkste Vlaamse schrijvers. In 2007, bij zijn 125ste verjaardag, ging het festival van start. In 2010 is de schrijver vijftig jaar overleden. Eerdere activiteiten als Op stap met Elsschot (2007), Het dwaallicht, een literair concert (2008), Elsschot en de zee (2008), een kunstparcours (2009), een citatenroute (2009), een stadswandeling en een stripmuur van Dick Matena moesten het publiek warm maken voor de grote finale in 2010.
In het Letterenhuis wordt momenteel een ambitieuze tentoonstelling voorbereid, Dicht bij Elsschot. Het recent verworven - zakelijk en persoonlijk - archief van de schrijver zal daarbij als basis dienen. De parels in de nalatenschap zijn de handschriften en typoscripten van zijn literaire werk. Zo is er Villa des Roses in de waarschijnlijk originele bewaarmap, getypt op losse vellen. Andere topstukken op de chronologisch opgebouwde tentoonstelling zijn de vele brieven en parafernalia als een identiteitskaart, huurcontracten, hypotheekbewijzen, de reispas en diploma’s van De Ridder/Elsschot. Er worden tekeningen, foto's en geluidsfragmenten aangekondigd, tot familiefilmpjes toe. De expositie loopt vanaf 30 mei tot 31 december 2010 in het Letterenhuis te Antwerpen. Eind mei 2010 zal Behoud de Begeerte ook een tweedaags openingsfestival organiseren. Er zijn talloze andere activiteiten gepland, van concerten over lezingen tot stadswandelingen.
Het meest in het oog springend is een luxe-uitgave van de gedichten, Alfons De Ridder in Rotterdam, een fotoboek over alle plaatsen in Antwerpen die van dicht en van ver te maken hebben met het oeuvre van de auteur, en natuurlijk een reeks vertalingen, want Elsschot wordt graag en intens ontdekt in het buitenland.
Er verschijnen volgend jaar ook twee nieuwe studies over Elsschot. Zo moet de vaak aangekondigde biografie van de Nederlandse uitgever Vic van de Reijt afgerond zijn, terwijl De Morgen-cultuurredacteur Eric Rinckhout met een grote Willem Elsschot Atlas komt. (HC)

Prix Goncourt voor favoriete Marie NDiaye, Renaudot voor Frédéric Beigbeder

De Prix Goncourt gaat dit jaar naar Marie NDiaye voor haar veelgeprezen roman Trois femmes puissantes, zo heeft de Académie Goncourt onder voorzitterschap van Edmonde Charles-Roux zojuist bekendgemaakt. De onderscheiding heeft slechts een waarde van 10 euro, maar garandeert huizenhoge verkoopcijfers en is Frankrijks meest prestigieuze literatuurprijs. Ndiaye gold als uitgesproken favoriete en bevestigt met haar Goncourt alweer de hegemonie van topuitgeverij Gallimard bij het prijzengebeuren. Het is al de 36ste maal dat Gallimard een Goncourtwinnaar aflevert. NDiaye verkaste nog niet zo lang geleden van uitgeverij Minuit naar Gallimard. Met Rosie Carpe behaalde ze in 2001 al de Prix Fémina. Haar werk wordt in het Nederlands uitgegeven bij De Geus. Trois femmes puissantes verenigt de verhalen van drie Senegalese vrouwen.
Op de laatste selectielijst stonden verder nog Laurent Mauvignier: Des hommes (Minuit), Jean-Philippe Toussaint: La vérité sur Marie (Minuit) en Delphine de Vigan: Les heures souterraines (JC Lattès). Marie NDiaye scoorde met Trois femmes puissantes een van de grote successen van het Franse najaar, en viel zowel in de gunst van publiek als kritiek. Het boek haalde een oplage van 140.000 exemplaren. Ze kreeg tijdens de eerste Goncourtstemronde meteen vijf stemmen, tegen twee voor Jean-Philippe Toussaint en één stem voor Delphine de Vigan.
De Prix Goncourtwinnaar werd bekendgemaakt na het traditionele diner van de tienkoppige jury (met onder meer Jorge Semprun, Michel Tournier en Bernard Pivot) bij Drouant te Parijs, om 12u45 om de nieuwsbulletins ter wille te zijn en niet meer om 13 uur zoals de traditie het wilde.

Ook geheel in de lijn van de geopperde pronostieken kreeg Frédéric Beigbeder (foto) de troostprijs voor de Goncourt, de Prix Renaudot voor Un roman français (Grasset). In dat boek verhaalt Beigbeder onder meer hoe hij in januari 2008 gesnapt wordt door de politie terwijl hij cocaïne snuift boven het koetswerk van een auto. Toch bevat de al bij al gevoelige roman ook een terugblik op zijn timide jongensjaren. "Ik denk dat ik moet wenen”, zo zei de romanschrijver toen hij per taxi aan restaurant Drouant arriveerde. “Het is een grote eer om op dezelfde erelijst te prijken als Louis-Ferdinand Céline en Georges Perec.” Nog voor verschijning stond Un roman français in de vuurlinie. Onder druk van uitgever Grasset moest Beigbeder een ellenlange scheldtirade tegen de Parijse procureur Jean-Claude Marin schrappen, helaas nadat de eerste oplage van het boek al gedrukt was. (DL)

Amerikaanse auteurs lanceren kwaliteitsfictie via 'Twitter'

Steeds meer literaire jonge wolven nemen hun toevlucht tot een vorm van Twitterature: romans of verhalen die inventief gebruik maken van het microblogsysteem Twitter. In de Verenigde Staten hebben twee Amerikaanse aankomende auteurs het nieuw driemaandelijks tijdschrift Electric Literature opgericht dat tegemoetkomt aan de steeds kortere attention span van lezers en met Twitter aan de slag gaat, zo meldt The New York Times. Andy Hunter en Scott Lindenbaum willen niets meer of minder dan het kortverhaal een nieuwe impuls geven en hebben ervoor gezorgd dat hun magazine te lezen is op papier, maar vooral ook op de Kindle, e-book, i-phone en als audiobook, terwijl YouTubefilmpjes nog voor een extra dimensie moeten zorgen. Volgende maand gaat de bekende Amerikaanse auteur Rick Moody om de drie dagen een verhaal ‘tweeten’. Na amper twee nummers kon Electric Literature al teksten serveren van vooraanstaande schrijvers als Michael Cunningham, Lydia Davis en Jim Shepard. Het multimediale blad verwekte daarmee flink wat buzz in de Amerikaanse pers, vooral omdat de nieuwe technologie gekoppeld is aan fictie van hoge kwaliteit. “Iedereen leest tegenwoordig teksten in een kortere vorm”, zegt Hunter, “maar het wordt tijd dat literatuur ook die sprong maakt.” Kompaan Lindenbaum voegt eraan toe, dat “het kortverhaal bijzonder goed kan werken in ons hectische tijdperk.” Schrijver Rick Moody raakte meteen gecharmeerd door Twitterature: “Het heeft veel weg van het voortdurend schrijven van haiku’s.” De makers van Electric Literature hopen met hun project “een positieve boodschap te verspreiden in een tijdperk van pessimisme rond literatuur.” (DL)

Papierman(d) - aflevering 73

Licht kruimelig nieuws en leeslustigs, dat toch beslist niet tussen de plooien mag vallen:

°°De roman Life of Pi van de Canadese auteur Yann Martel, destijds bekroond met de Booker Prize, krijgt een omzetting naar het witte doek door Ang Lee, regisseur van Brokeback Mountain.
°°De BBC meldt dan weer dat volgend jaar de opvolger van Life of pi verschijnt, een Holocaustallegorie Beatrice and Virgil.
°°De gezondheidsperikelen van de Canadese schrijfster Alice Munro zijn niet min, zie hier.

°°Een nagelnieuw verhaal van Julian Barnes, Complicity in The New Yorker.

°°Pierre Assouline schrijft een voorbeschouwing op de morgen uit te reiken Prix Goncourt en ziet de schaduw van de overleden Minuit-uitgever Jerôme Lindon over de selectie hangen.

°°De Israëlische auteur David Grossman was vandaag een van de eregasten op de Antwerpse Boekenbeurs, zie deredactie.be.

°°Onafhankelijke boekenwinkels én bloemenwinkels kregen de voorbije maanden flinke klappen in Groot-Brittannië, een ontnuchterend relaas bij The Times.

°°Toon me je boekenplank(en) en ik zal zeggen wie je bent, zo veronderstelt de BBC tenminste.

°°De FBI verklaart Nobelprijswinnaar V.S. Naipaul eventjes dood, in een voetnoot van een rapport, zie The Smoking Gun.

°°De stoelendans bij uitgeverij Meulenhoff, nader geanalyseerd door Maartje Somers in NRC. Lijkt aan te sluiten bij het gesprek met literair agent Andrew Wylie vorige week: "Nederland heeft een levendige boekencultuur, maar de continue omwenteling bij Nederlandse uitgevers gaat mijn verstand te boven. Er is altijd zoveel drama! Soms lijkt het bijna alsof ze vergeten dat ze boeken moeten maken, omdat ze altijd bezig zijn zich op te splitsen of van huis te wisselen.”

°°Grachtengordel maakt klopjacht op Tina Weemoed, auteur van Genade, met veel seks en slinkse verwijzingen naar Bekende (schrijvende?) Nederlanders, zie Het Parool. En zie ook de column van Elsbeth Etty uit NRC vorige week.

°°De boekhouding van de Amerikaanse auteur F. Scott Fitzgerald, die zoals bekend een gat in zijn hand had, bij The American Scholar: Living on $500,000 a Year. What F. Scott Fitzgerald’s tax returns reveal about his life and times.

°°The Da Vinci Code und kein ende, zie de Volkskrant.

°°Arjen Fortuin bespreekt Tom Lanoye's moederroman Sprakeloos in NRC: 'Tegen een lijk is geen taal gewassen.'

°°Bij antiquariaat Fokas Holthuis is een uitgebreide Gerard Revecatalogus verschenen, met eerste drukken en opdrachtexemplaren, vele (collecties) brieven, handgeschreven gedichten, drukproeven, foto's, visitekaartjes en andere bijzondere documenten. Dit gebeurt naar aanleiding van de verschijning van het eerste deel van de Gerard Revebiografie van Nop Maas bij Van Oorschot: Kroniek van een schuldig leven. Deel 1. De vroege jaren (1923-1962)

°°De verse Vlaamse nieuwssite De Werktitel analyseert grondig het pijlsnel evoluerende e-boekgebeuren.

°°Op zoek naar voetnoten in romans, zie Library Journal: Read the Fine Print at the Bottom of the Page. (DL)

Guido Eekhaut krijgt Hercule Poirot Prijs

Misdaadauteur Guido Eekhaut is de laureaat van de Hercule Poirot Prijs, de prijs voor de beste Vlaamse misdaadroman van het voorbije jaar, meldt De Morgen. Eekhaut kreeg op de Boekenbeurs een geldprijs van 5.000 euro en een gegraveerde pen voor Absint. Op de uitreiking onthulde Eekhaut bovendien dat hij de auteur was van de eveneens op de shortlist prijkende thriller Rode Aarde, onder het pseudoniem Nellie Mandel. Daarmee bleek Eekhaut de eerste auteur die met twee titels op de shortlist stond. Guido Eekhaut (Leuven, 1954) publiceerde tot heden een twintigtal boeken, voornamelijk fictie. Absint is zijn eerste misdaadroman. "Het is een bloedstollende actiethriller en politieroman in één waarin actuele thema’s tot een meeslepend geheel worden gesmeed", aldus de jury. Het vervolg Loutering verschijnt in het voorjaar van 2010 bij De Boekerij.

Verder waren ook Ludo Schildermans (’Het pigment’), Rudy Soetewey (’Vrienden) en Lydia Verbeeck (’Verzegeld’) genomineerd. De jury laat weten dat Eekhaut "een suspensrijke stijl heeft, die zelden uitglijdt, en blijk geeft van natuurlijk taalgebruik. Zijn dialogen zijn even realistisch als de opbouw van het verhaal.” Bij Knack staat een interview met de laureaat. (DL)

Cultuurminister Schauvliege laat amper in haar kaarten kijken bij opening Boekenbeurs

In Antwerp Expo is gisteravond in aanwezigheid van het kruim van het Vlaamse boekenvak en een pak hoogwaardigheidsbekleders en BV's de 73ste Boekenbeurs officieel geopend. Er werd met argusogen uitgekeken naar de toespraak van de nieuwe Cultuurminister Joke Schauvliege (CD&V), maar die hield zich behoorlijk op de vlakte over de contouren van haar aanstaande boekenbeleid. Ze legde drie klemtonen in haar betoog: internationalisering en exportondersteuning van Vlaamse auteurs en uitgeverijen, de digitalisering (waarbij ze "het onderscheid tussen hype en realiteit" benadrukte) én "een gerucht-makend beleid". Dat sloeg dan vooral op "de leesbevordering bij kinderen en jongeren" Boek.be directeur Geert Joris wees erop dat de boekensector met de digitalisering "op een scharniermoment" staat, "een Copernicaanse revolutie." Hij haalde een keer scherp uit: "In het regeerakkoord vinden we amper iets terug over cultuur en al helemaal niets over boeken. Opmerkelijk, want de sector van de auteursrechten is met 100.000 werknemers en 9.000 werkgevers groter dan pakweg de automobielsector, waarvoor de regering wel haar nek uitsteekt." Schauvliege nam zich wel voor om meer te doen voor jonge auteurs via trajectbeurzen. "Nu hebben we korte beurzen van een jaar. Die moeten langer lopen zodat auteurs zichzelf kunnen voorbereiden op een rijke carrière."

De 62-jarige romandebutante Simone Lenaerts nam voor haar roman Zeewater is zout, zeggen ze de Vlaamse debuutprijs in ontvangst, ter waarde van 6.200 euro. Ze toonde zich in haar dankwoord erg verguld met de onderscheiding. Jos Geysels, afscheidnemend voorzitter van Boek.be maar binnenkort nieuwe voorzitter van het Vlaams Fonds voor de Letteren, kreeg het Gulden Boek, "voor zijn grote verdiensten in het boekenvak." De Boekenbeurs loopt tot 11 november en verwacht 500 auteurs en 170.000 bezoekers, en omvat een ruime nevenprogrammatie. (DL)

Anna Bijns Prijs 2009 voor Tjitske Janssen

De Nederlandse dichteres Tjitske Jansen is bekroond met de Anna Bijns Prijs 2009 voor haar bundel Koerikoeloem, zo werd bekendgemaakt in het programma Kunststof. De jury oordeelde dat Koerikoeloem "een originele, gewaagde en verfrissend humoristische blik op tragische gebeurtenissen" biedt. De Anna Bijns Prijs wordt om de twee jaar afwisselend toegekend voor proza en poëziewerk. De onderscheiding omvat 10.000 euro. De twee andere genomineerden waren Eva Gerlach (Situaties) en Esther Jansma (Alles is nieuw). Voor de Anna Bijns Prijs kwamen boeken in aanmerking die waren verschenen tussen 1 januari 2005 en 31 december 2008. De jury bestond uit Anna Enquist, Mustafa Stitou, Jaap Goedegebuure, Marja Pruis en Fleur Speet. (DL - foto Jaap De Boer/GPD)

Canvas springt mee op Boekenbeurs-kar

Vanavond opent in het Antwerpse Bouwcentrum, allang omgedoopt tot Antwerp Expo, de 73ste Boekenbeurs, met een rist toespraken van onder meer de verse Cultuurminister Joke Schauvlieghe (CD&V) en Boek.be-directeur Geert Joris. Ook televisiezender Canvas besteedt meer dan normaal aandacht aan boeken tijdens de drukke Boekenbeursperiode. Zo is er Canvas Book Delivery, een dagelijkse boekenspecial waarin Frieda Van Wijck op een rode scooter door Vlaanderen tuft en waarbij ze peilt naar het favoriete boek van prominente Vlamingen. Canvas Book Delivery start een boekenketting, waarbij de ene een boek doorgeeft aan de volgende. Jamie Oliver start de ketting. Hij stuurt de Canvas Book Delivery naar de minister van cultuur Joke Schauvlieghe met zijn jongste kookboek Jamie’s Amerika. De kijker krijgt leestips én een inkijk in het leesgedrag van de bekende medemens, zoals Freek Braeckman, Fien Troch, Jan Eelen en Johan Boskamp. Het programma loopt van 31 oktober tot 6 november 2009 om 22.20 uur.
Verder zijn er in het programma Spraakmakers interviews voorzien met respectievelijk David Mitchell (interview Annelies Beck, op 1 november) en Jonathan Coe (op 8 november, interview Jelle van Riet). Van Wyck heeft in het programma Strada (enkel via de digitale knop van Canvas+) een interview met John Irving (foto), dat vanavond wordt uitgezonden. Verder start op 8 november het tweede seizoen van het programma Iets met Boeken, met als gasten Christophe Vekeman en P.F. Thomése, zoals al eerder aangekondigd. (DL)

Recordopbrengst voor brieven van Lord Byron

In Londen heeft een collectie brieven van de Britse dichter Lord George Byron (1788-1824) op een veiling bij Sotheby's gisteren bijna 310.000 euro opgebracht, wat een recordopbrengst betekent voor manuscripten van Byron. Vooraf was gewag gemaakt van een opbrengst van 170.000 tot 200.000 euro.

De licht schandaleuze brieven waren afkomstig uit de private bibliotheek van de voormalig Britse minister-president Archibald Primrose. Ze omvatten 71 handgeschreven vellen. De correspondentie is gericht aan zijn vriend Francis Hodgson en geven een beeld van een "intieme vriendschap". Byron neemt er voortdurend grofheden in de mond en haalt onder meer uit naar Portugezen (‘weinig slechte eigenschappen behalve luizen en sodomie') of Wordsworth (‘Turdsworth’). Ook een affaire met een dienstmeisje wordt uit de doeken gedaan. Sotheby's zegt dat "de geveilde collectie een beter beeld van de gevoelige en bedachtzame kant van Lord Byron" geeft. Zie de berichtgeving bij de Los Angeles Times. (DL)

Boek.be lanceert eigen boekencommunitysite

Bij de start van de Boeken­beurs lanceert Boek.be vandaag zijn compleet vernieuwde site, die opgewaardeerd wordt tot “een boekencommunitysite pur sang”. Boek.be­directeur Geert Joris wil van de site een kruispunt maken waar lezers levendig met elkaar van gedachten wisselen over het boekenaanbod. “We kiezen voor een bottom-up­benadering”, zo onthult Joris het project in De Morgen. “Consumenten en lezers zullen op www.boek.be hun leeservaringen kunnen delen, een beetje zoals bij LibraryThing (een literaire communitysite). Het wordt als het ware een virtuele boekenplank. Maar de site moet ook verkoopsbevorderend werken.” Zit het idee niet te veel in het vaarwater van de site Iedereen­Leest van Stichting Lezen? “Nee, want dat is een top-downbenadering. Onze ambities reiken ook verder.” Boek.be, ontwikkeld door het bureau ONE Agency, gaat ook regelmatig boekennieuws en achtergrondinfo brengen. Boek.be zegt wel niet de bestaande boekensites te willen beconcurreren. “Integendeel, we zullen rond boekennieuws ook zoeken naar samenwerkende partners.” Het nieuws over het boekenvak, vroeger te vinden op www.boek.be, verhuist dan weer naar een binnenkort op te richten site www.boekenvak.be, bestemd voor de Vlaamse boekenbranche. (DL)

Zweedse thrillerauteur Jan Guillou was vijf jaar lang KGB-informant

De bekende Zweedse journalist en thrillerauteur Jan Guillou was vijf jaar lang informant van de KGB, de geheime dienst van de voormalige Sovjetunie, zo meldt De Morgen. In de krant Expressen kondigde de 65-jarige auteur zelf aan dat hij dit verzwegen hoofdstukje uit zijn leven zal toevoegen aan een nieuwe editie van zijn memoires.
Guillou, die internationale faam verwierf met de spionagereeks Coq Rouge rond de Zweedse spion Carl Hamilton, zei dat hij er tot dusver niets over gezegd heeft omdat die periode "niet echt interessant" was. In 1973 werd Guillou als journalist vermaard nadat hij onthullingen had gepubliceerd rondom een schandaal van de Zweedse inlichtingendienst.

Pierre Michon laureaat van Grand Prix du roman de l'Académie française

De Grand Prix du roman de l’Académie Française is toegekend aan Pierre Michon voor zijn roman Les Onze, uitgegeven bij Verdier. Er waren drie stemrondes nodig. Michon haalde het uiteindelijk met twaalf stemmen tegen zes voor Renaud Camus' Loin en een voor Le moins aimé van Bruno de Cessole.

In het boek, dat zo’n honderd pagina’s telt, gaat de auteur op zoek naar de oorsprong van een schilderij van Corentin dat in het Louvre hangt. Op het doek zijn de grote figuren van de Franse Revolutie afgebeeld. Michon werkte vijftien jaar aan het boek. Michon (1945) heeft zo’n vijftien titels op zijn naam staan, waaronder het beroemde Vies minuscules. Aan de Grand Prix du roman de L’Académie Française is een geldbedrag van 7500 euro verbonden. Traditioneel vormt de uitreiking van de prijs de aftrap van het Franse literaire prijzenseizoen. Eerder ging de prestigieuze prijs onder meer naar Jonathan Littell, Amélie Nothomb en Patrick Modiano. Hij wordt sinds 1918 uitgereikt. Michon ontving eerder onder meer al de prix Décembre, prix France Culture, Prix Louis Guilloux en de Prix France Televisions. (DL - foto Michon: Jean-Luc Bertini, Wikicommons)

Latijns-Amerika overspoeld door piratenedities Dan Brown

Latijns-Amerikaanse landen als Peru en Bolivia worden overspoeld door illegale edities van de nieuwe roman van Dan Brown, The Lost Symbol, zo meldt het Spaanse nieuwsagentschap EFE. Op de presentatie van El símbolo perdido, zoals de Spaanse vertaling luidt, deed de uitgeverij Planeta zijn beklag over het grote parallelle circuit in Latijns-Amerika en vooral die landen. Editorial Planeta drukt een eerste recordoplage van twee miljoen exemplaren, driekwart bestemd voor de markt in Spanje. Mexico krijgt 200.000 exemplaren, gevolgd door Argentinië, Uruguay en Chili. Voor Peru en Bolivia zijn elk 12.000 exemplaren gereserveerd.
Rodrigo Rosales, directeur van Planeta Peru, zegt dat het quasi onmogelijk is de piratenedities van de markt te halen. Ambulante verkopers bieden aan verkeerslichten bij kruispunten steevast ook illegaal gereproduceerde versies van internationale bestsellers aan. Van De Da Vinci Code zijn in Peru en Bolivia officieel maar 17.000 exemplaren verkocht. Naar schatting twee- of driemaal zoveel zouden illegaal aan de man zijn gebracht. In het centrum van Lima bieden ook veel winkeltjes de gekopieerde boeken tegen een sterk gereduceerd tarief aan.

Ondertussen wordt ook de Nederlandse vertaling morgen gepresenteerd. Daarvoor zullen in Nederland enkele boekhandels om middernacht de deuren openen. Boekhandel Plantage Books & More Vermeer in Emmen heeft daarvoor een aparte locatie gezocht, namelijk de tempel van de Vrijmetselaarsloge. In het Nederlandse programma Nova is vanavond een exclusief televisie-interview te zien met Dan Brown. Er is ook een nieuwe website, danbrown.nl. Zie ook onze vorige berichten. (HC)

Martin Amis geeft 'silicone bags'-Jordan rol in nieuwe roman

Het Britse schrijvende woelwater Martin Amis (1949) zal het rondborstige model Jordan (foto) een rol geven in zijn nieuwe roman State of England, zo kondigde hij aan tijdens een lezing op het Hay Festival in London waarover The Telegraph bericht. "Ze heeft geen heupen, geen achterste... een interessant gezicht, maar wat we eigenlijk verafgoden zijn twee zakken silicone," aldus de als vanouds duidelijke Amis. Dat hij even geïntrigreerd is als ontzet, moge blijken uit het feit dat hij haar als het personage 'Threnody' wel laat opdraven in zijn nieuwe boek. "Ze heet dan wel anders, maar denk maar aan haar als je die naam ziet staan."
Katie Price, zoals het model tegenwoordig graag genoemd wil worden, stond vorige week nog in het oog van een literaire storm nadat schrijfster Lynda La Plante fel uithaalde naar de hoge voorschotten die glamour-celebrity's van hun uitgevers krijgen voor boeken die ze toch niet zelf schrijven. Ook Jordan publiceerde een meerdelige (!) autobiografie en al enige romans, stuk voor stuk door ghostwriters bijeengeschreven. Haar laatste roman, Sapphire, haalde net als alle andere onwaarschijnlijke oplagen. Amis gaf tijdens het gesprek toe de autobiografie van Jordan gelezen te hebben. "Maar meer nog dan over de inhoud ervan was ik gechoqueerd door het woord 'Number One bestseller' op het omslag," zo zei de voormalige Professor of Creative Writing aan de universiteit van Manchester nog. Wanneer State of England uitkomt, is nog niet duidelijk. In februari 2010 zal eerst wel nog de roman The Pregnant Widow verschijnen. (HC)